اقتصاد ایران سال‌ها زیر بار پروژه‌ها و یارانه‌هایی مانده که هزینه‌شان چند برابر کارکردشان است؛ همان «فیل سفید» مشهور.؛

اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۵ در وضعیت میانی قرار دارد؛ نه در بحران نهایی و نه در مسیر رشد شتابان. تورم بالا، محدودیت‌های خارجی و ضعف‌های ساختاری فشار می‌آورند، اما پتانسیل انرژی، موقعیت ژئوپلیتیک و نیروی انسانی می‌توانند بنیان رشد آینده شوند. تحقق این ظرفیت‌ها نیازمند اصلاحات اقتصادی، شفافیت مالی و بهره‌برداری هوشمندانه از فرصت‌های منطقه‌ای است.؛

نقدینگی در مرداد ۱۴۰۴ از مرز ۱۲ هزار همت عبور کرد و همزمان، پایه پولی، بدهی دولت و بانک‌ها و حجم مطالبات معوق با رشدهای قابل‌توجهی مواجه شد.؛

اقتصاد ایران میان دو مسیر متفاوت قرار دارد؛ مسیر واقع‌گرایانه که بر تقویت بازار سرمایه و کاهش سیاستگذاری دستوری تأکید می‌کند، و مسیر شعارمحور که با ایده‌هایی مانند دلارزدایی آینده‌ای توهم‌آلود ارائه می‌دهد.؛

داده‌های مرداد ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که موتور خلق پول از بانک‌ها به دولت منتقل شده و نقش کسری بودجه در افزایش پایه پولی به‌شدت تقویت شده است. در کنار رشد نقدینگی، انجماد پول در سپرده‌های بلندمدت، کمبود اعتبارات تولید و رشد درون‌زای نقدینگی، اقتصاد را وارد تله تورمی سه‌بعدی کرده است. راه‌حل پایدار، مهار سلطه مالی دولت و اصلاح بنیادین کسری بودجه است.؛

در حالی که دولت چهاردم خود را درگیر مهار ناترازی‌های انرژی، آب و بودجه کرده، ساختاری عمیق‌تر در اقتصاد ایران دهه‌هاست بی‌صدا بر قدرت خرید مردم سایه انداخته: نظام بانکی. ترکیب نرخ‌های بهره پنهان، خلق پول بی‌قاعده، فشارهای اعتباری و فاصله‌گرفتن بانک‌ها از نقش توسعه‌ای، باعث شده بخش بزرگی از تورم و شکاف طبقاتی مستقیماً از دل همین ساختار بیرون بیاید.؛

بودجه ۱۴۰۵ با محوریت شش فرمان اصلی طراحی شده؛ از هدفمندکردن حمایت‌ها و شفاف‌سازی مالی تا مدیریت بحران انرژی، کنترل بدهی‌ها، افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها و هم‌راستاسازی با برنامه هفتم.؛

اقتصاد ایران با تورم بالا، کاهش ارزش پول و محدودیت نقدینگی روبروست. اصلاحات ساختاری، شفافیت، تقویت بخش خصوصی و استفاده از تجربه کارشناسان می‌تواند مسیر آرامش و رونق اقتصادی را هموار کند.؛

با تداوم تورم و محدودیت منابع مالی، فاصله هزینه و درآمد دهک‌های پایین به‌ویژه کارگران در حال گسترش است. کارشناسان هشدار می‌دهند اگر اصلاح ساختار بودجه و کنترل هزینه‌ها جدی گرفته نشود، سال آینده با ناترازی بزرگ‌تری روبه‌رو خواهیم شد.؛

هیئت وزیران با تصویب یک مقرره جدید، ورود شمش طلای استاندارد را به عنوان سرمایه خارجی پذیرفت. متقاضیان می‌توانند شمش طلا را از مبادی رسمی وارد کرده و پس از عرضه در مرکز مبادله یا بورس کالا، ارزش گمرکی آن را به عنوان سرمایه خارجی در سازمان سرمایه‌گذاری ثبت کنند.؛

تورم سالیانه پس از توقف کوتاه در پایان 1403 دوباره وارد مدار صعودی شده و در مهر 1404 به مرز 39 درصد رسیده است. این جهش در حالی رخ می‌دهد که بازارهای خودرو و مسکن در رکود قرار دارند.؛

عبدالله مهاجر دارابی، عضو هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی ایران، معتقد است که فعالان بخش خصوصی با تجربه و خلاقیت توانسته‌اند در برابر تحریم‌های خارجی مقاومت کنند؛