به گزارش اطلاع با ما ، اقتصاد ایران: کنار گذاشتن عملیِ رفع تحریمها از اولویت سیاستگذاری، پیامدهایی فراتر از روابط خارجی دارد. تحریمها با تضعیف پول ملی، افزایش هزینه تولید، اختلال در زنجیره تأمین و فشار بر بودجه دولت، به تورم ساختاری دامن میزنند. در این میان، اثرات روانی تحریم نیز بهعنوان یک عامل پنهان، رفتارهای تورمزا را تشدید میکند.
تحریمها اغلب بهعنوان پدیدهای بیرونی معرفی میشوند، اما آثار آنها بهطور مستقیم در متن اقتصاد داخلی بروز میکند. زمانی که رفع تحریمها عملاً از دستور کار خارج میشود، اقتصاد با محدودیتهایی روبهرو میشود که بهمرور به کاهش رفاه عمومی و تضعیف بنیانهای تولید منجر میشود.
یکی از فوریترین پیامدهای تحریم، افت ارزش پول ملی است. محدودیت در صادرات، دشواری بازگشت ارز و انسداد مسیرهای بانکی بینالمللی، دسترسی کشور به ارزهای معتبر را کاهش میدهد. نتیجه این وضعیت، افزایش نرخ ارز و گرانتر شدن واردات کالاهای اساسی و سرمایهای است؛ فرآیندی که مستقیماً سطح قیمتها را بالا میبرد.
تحریم تنها به فروش نفت محدود نمیشود؛ زنجیره تأمین را از ابتدا تا انتها تحت تأثیر قرار میدهد. افزایش هزینههای حملونقل، بیمه، واسطهگری و استفاده از مسیرهای غیرمستقیم برای واردات، بهای تمامشده کالاها را بالا میبرد. تولیدکنندگان داخلی نیز به دلیل دشواری تأمین مواد اولیه، قطعات و کالاهای واسطهای، ناچار به افزایش قیمت محصولات خود میشوند.
در شرایط تحریم، درآمدهای دولت کاهش مییابد؛ چه در بخش صادرات و چه در وصول منابع ارزی. اما همزمان، هزینههای اجتنابناپذیر دولت مانند حقوق و دستمزد، یارانهها و هزینههای امنیتی رو به افزایش است. این ناترازی، دولت را به سمت تأمین کسری از منابع پرهزینه سوق میدهد.
یکی از پیامدهای غیرمستقیم تحریم، افزایش اتکا به منابع پولی است. استقراض از بانک مرکزی یا شبکه بانکی، حجم نقدینگی را بالا میبرد؛ در حالی که ظرفیت تولید و عرضه کالا محدود مانده است. پول بیشتر در کنار کالای کمتر، بهطور طبیعی به افزایش قیمتها منجر میشود.
تحریم تنها یک متغیر اقتصادی نیست؛ یک عامل روانی قدرتمند نیز هست. پیشبینی تورم، خود به عامل تورمزا تبدیل میشود. خانوارها و بنگاهها برای پیشگیری از افزایش قیمتها، خریدهای زودهنگام انجام میدهند یا به احتکار روی میآورند. این رفتارها، فشار تقاضا را تشدید کرده و چرخه تورم را تسریع میکند.
تحریمها، حتی بدون تشدید رسمی، با استمرار خود هزینههای انباشته ایجاد میکنند. خارج کردن رفع تحریمها از اولویت سیاستگذاری، به معنای پذیرش فشار مداوم بر پول ملی، تولید، بودجه دولت و معیشت مردم است. در چنین شرایطی، تحریم نه یک متغیر بیرونی، بلکه بخشی از واقعیت روزمره اقتصاد میشود؛ واقعیتی که هزینه آن بهتدریج اما پیوسته پرداخت میشود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
