به گزارش اطلاع با ما نشست ژنو؛ آخرین تلاش برای نجات برجام/ برجام نخستین بار در سال ۱۳۹۲ با گفتوگوهای مستقیم ایران و ۱+۵ در نیویورک آغاز شد. این روند که پس از سالها قطعنامه و تحریمهای شورای امنیت شکل گرفت، سرانجام در تیرماه ۱۳۹۴ به توافقی تاریخی منجر شد. اما خروج آمریکا در سال ۱۳۹۷ شرایط را دگرگون کرد. اکنون با برگزاری آخرین نشست مذاکرات در ژنو در شهریور ۱۴۰۴، آینده توافق هستهای بار دیگر در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
برجام یکی از مهمترین نقاط عطف سیاست خارجی ایران در دو دهه اخیر به شمار میرود. این توافق بین ایران و قدرتهای جهانی با هدف حلوفصل مناقشه هستهای شکل گرفت و تأثیرات گستردهای بر اقتصاد و سیاست ایران برجای گذاشت.
مذاکرات هستهای ایران از سال ۱۳۸۲ با سه کشور اروپایی (فرانسه، آلمان و انگلیس) آغاز شد. توافق سعدآباد و سپس توافق پاریس در سالهای ابتدایی دهه ۸۰، زمینه تعلیق داوطلبانه غنیسازی اورانیوم را فراهم کرد. اما در نهایت با شکست مذاکرات، پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع شد و تحریمهای سنگین بینالمللی علیه ایران وضع گردید.
با ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت، ایالات متحده، روسیه و چین نیز به مذاکرات پیوستند و گروه ۱+۵ شکل گرفت. در فاصله سالهای ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲، نشستهای متعدد ایران با این گروه برگزار شد اما نتیجه ملموسی به همراه نداشت. تنها حاصل این مذاکرات، تصویب پیدرپی قطعنامههای شورای امنیت و افزایش فشار اقتصادی بر ایران بود.
با روی کار آمدن دولت جدید در سال ۱۳۹۲، رویکرد ایران به مذاکره تغییر یافت. شعار «چرخ سانتریفیوژ باید بچرخد، اما چرخ اقتصاد هم باید بچرخد» بازتابدهنده این رویکرد تازه بود. نخستین گفتوگوی مستقیم ایران و آمریکا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک انجام شد و مسیر تازهای برای برجام گشوده شد.
پس از دو سال مذاکره مستمر، توافق هستهای در تیرماه ۱۳۹۴ به نتیجه رسید. با اجرایی شدن برجام، بخش قابلتوجهی از تحریمها لغو شد و ایران توانست به بازارهای جهانی نفت و مبادلات مالی بازگردد. فضای امید و رونق نسبی در اقتصاد کشور شکل گرفت.
در اردیبهشت ۱۳۹۷، دولت آمریکا بهصورت یکجانبه از برجام خارج شد و سیاست فشار حداکثری علیه ایران را در پیش گرفت. بازگشت تحریمها بار دیگر شرایط اقتصادی کشور را دشوار کرد و آینده برجام در هالهای از ابهام فرو رفت.
روز ۴ شهریور ۱۴۰۴ آخرین نشست گفتوگوهای برجامی میان ایران و سه کشور اروپایی در ژنو برگزار شد. این نشست میتواند نقطه عطفی باشد؛ یا بازگشت به شرایط پیش از برجام و یا آغاز گشایشی تازه در روابط ایران و غرب.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
