به گزارش اطلاع با ما، طلاق سالمندان در ایران: افزایش آمار طلاق در میان سالمندان ایرانی، نشانهای از شکافهای عمیق اجتماعی و اقتصادی است. کارشناسان معتقدند فشار مالی، تنهایی، و تغییر در ارزشهای فرهنگی، سه عامل اصلی این پدیده خاموش هستند که در صورت بیتوجهی میتواند به بحران اجتماعی گستردهتری منجر شود.
طلاق سالمندان در ایران؛ بحران خاموش ناشی از فشار اقتصادی و تنهایی اجتماعی
در حالی که آمار ازدواج در ایران سالهاست روندی نزولی دارد، پدیدهای جدید و نگرانکننده در حال شکلگیری است: افزایش طلاق در میان سالمندان. کارشناسان اجتماعی این روند را نشانهای از مشکلات عمیقتر در ساختار خانواده، اقتصاد و فرهنگ جامعه میدانند.
احمدرضا خاتونآبادی، مدیر گروه سالمندشناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به تأثیر مستقیم مشکلات اقتصادی بر روابط خانوادگی سالمندان میگوید: بسیاری از بازنشستگان با درآمدهای پایین، هزینههای بالای درمان و نیازهای جدید سلامتی مواجهاند. این فشارها تنشهای پنهان خانوادگی را آشکار میکند و گاه به طلاق ختم میشود.
در سالهای اخیر، افزایش هزینه مسکن، دارو و خدمات توانبخشی، باعث شده تا بسیاری از خانوادههای سالمند برای تأمین هزینههای زندگی به بنبست برسند؛ وضعیتی که نه تنها به تنشهای روانی منجر میشود، بلکه احساس بیارزشی و تنهایی را نیز در میان سالمندان تشدید میکند.
با کاهش رفتوآمد خانوادگی، مهاجرت فرزندان و گسترش زندگی شهری، بسیاری از سالمندان روزهای خود را در انزوای عاطفی و اجتماعی سپری میکنند. این تنهایی، به مرور زمان به افسردگی، کاهش کیفیت زندگی و در برخی موارد تصمیم به جدایی منجر میشود.
خاتونآبادی میگوید: «در گذشته، خانوادههای گسترده و روابط چندنسلی باعث پویایی زندگی سالمندان بود، اما اکنون با کوچک شدن خانوادهها، آن پیوندها ضعیف شده است. این تغییر فرهنگی، زمینهساز افزایش نارضایتی در روابط زناشویی دیرسال شده است.»
سالمندان امروز با نسلهای پیشین تفاوت زیادی دارند. بسیاری از آنها تحصیلکردهتر، آگاهتر و از نظر فکری مستقلترند. در نتیجه، تابوی طلاق برایشان کمتر از گذشته است. این گروه از سالمندان دیگر حاضر نیستند زندگیهای پرتنش و بدون احترام را صرفاً به خاطر قضاوت اجتماعی تحمل کنند. همین تغییر نگرش باعث شده است که آمار طلاق در دهههای بالای عمر نیز روند افزایشی پیدا کند.
یکی از تغییرات مهم جمعیتی در ایران، «زنانه شدن سالمندی» است. زنان بهطور میانگین طول عمر بیشتری نسبت به مردان دارند، اما اغلب با چالشهایی همچون درآمد پایین، تنهایی و فشار مضاعف نقشهای خانوادگی روبهرو هستند. این وضعیت، خطر بروز مشکلات روحی و حتی تصمیم به جدایی را در برخی زنان سالمند افزایش داده است. بهویژه زنانی که سالها بار مالی و عاطفی خانواده را به دوش کشیدهاند و در دوران بازنشستگی با کمبود حمایت مواجهاند.
خاتونآبادی تأکید میکند که توانبخشی جسمی و روحی سالمندان از مهمترین نیازهای این قشر است. هزینههای بالای خدمات درمانی و نبود بیمههای جامع توانبخشی، نهتنها فشار اقتصادی را افزایش داده بلکه کیفیت زندگی را نیز به شدت کاهش داده است.
او میگوید: «اگر این خدمات در دسترس نباشند، سالمندان دچار آسیبهای جسمی و روانی میشوند که در نهایت بر روابط خانوادگی نیز اثر منفی میگذارد.»
هرچند آمار رسمی نشان میدهد میزان طلاق در سالمندان هنوز پایینتر از گروههای سنی دیگر است، اما روند افزایشی آن هشداردهنده است. فشار مالی، احساس تنهایی و تغییر ارزشهای فرهنگی در کنار نبود حمایت اجتماعی میتواند در آینده نزدیک، این پدیده را به یکی از چالشهای اصلی جامعه ایران تبدیل کند.
خاتونآبادی در پایان تأکید میکند: «اگر دولت و جامعه به سلامت روانی و معیشتی سالمندان توجه نکنند، افزایش طلاق در میان آنها تنها یکی از نشانههای بحران بزرگتری خواهد بود که در راه است.»
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
