به گزارش اطلاع با ما ، بحث درباره آینده قیمت بنزین بار دیگر با واکنشهای گسترده مردم همراه شده است. بخش قابل توجهی از مخاطبان معتقدند پیش از هر تصمیمی برای افزایش قیمت سوخت، باید عواملی مانند قاچاق گسترده، مصرف بالای خودروهای داخلی و ضعف حملونقل عمومی مورد توجه قرار گیرد. در کنار این انتقادها، پیشنهادهایی مانند آزادسازی واردات خودروهای کممصرف، هیبریدی و برقی و کاهش موانع ورود این خودروها نیز مطرح شده است.
بحث درباره قیمت بنزین بار دیگر به یکی از موضوعات داغ اقتصادی تبدیل شده است؛ موضوعی که در کنار مسئله تأمین سوخت، پرسشهای مهمتری درباره قاچاق، مصرف بالای خودروها، کیفیت ناوگان داخلی و سیاست واردات خودرو ایجاد کرده است.
واکنشهای مخاطبان به طرحهای جدید بنزینی نشان میدهد بخشی از جامعه معتقد است افزایش قیمت سوخت نباید نخستین گزینه برای مدیریت مصرف باشد. از نگاه این گروه، پیش از هرگونه تغییر قیمتی باید سراغ عواملی رفت که سالهاست بر رشد مصرف و هدررفت سوخت اثر گذاشتهاند.
یکی از مهمترین محورهای انتقاد مردم، مسئله قاچاق سوخت است. منتقدان میپرسند اگر بخشی از بنزین کشور به دلیل اختلاف قیمت، از مسیرهای غیررسمی خارج میشود، آیا منطقی نیست ابتدا سازوکارهای مقابله با این پدیده تقویت شود؟
از این منظر، افزایش قیمت برای مصرفکننده داخلی بدون برخورد جدی با قاچاق، ممکن است به این معنا تعبیر شود که هزینه ناکارآمدی موجود در نهایت بر دوش خانوارها قرار میگیرد.
البته مدیریت قاچاق سوخت تنها به کنترل مرزها محدود نمیشود و نیازمند نظارت دقیق بر زنجیره توزیع، شناسایی مصرف غیرعادی و استفاده مؤثرتر از ابزارهای هوشمند است.
بخش دیگری از انتقادها متوجه صنعت خودرو است. خودروهایی که مصرف سوخت بالاتری نسبت به استانداردهای روز دارند، طبیعتاً فشار بیشتری بر منابع بنزین وارد میکنند.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح میشود که چرا سیاست کاهش مصرف بیشتر از آنکه بر اصلاح کیفیت خودروها متمرکز باشد، به سمت مدیریت مصرف خانوارها میرود؟
اگر خودروهای کممصرف، هیبریدی و برقی با قیمت مناسبتری در دسترس مردم قرار بگیرند، امکان کاهش مصرف سوخت در میانمدت بیشتر خواهد شد. اما تا زمانی که انتخاب مصرفکننده عمدتاً به خودروهای پرمصرف محدود باشد، انتظار کاهش چشمگیر مصرف تنها از طریق تغییر قیمت چندان ساده نیست.
یکی از مطالبات مطرحشده از سوی مخاطبان، تسهیل واردات خودروهای کممصرف و فناوریهای جدید است.
خودروهای هیبریدی و برقی میتوانند بخشی از فشار موجود بر بازار سوخت را کاهش دهند؛ اما اگر هزینه واردات، تعرفهها و قیمت نهایی خودرو به اندازهای بالا باشد که بخش بزرگی از جامعه توان خرید آن را نداشته باشد، این راهکار عملاً از دسترس مصرفکننده خارج خواهد شد.
بنابراین سیاست خودرو و سیاست سوخت را نمیتوان از یکدیگر جدا کرد. اگر هدف کاهش مصرف بنزین است، باید همزمان امکان دسترسی مردم به خودروهای کممصرف نیز افزایش پیدا کند.
بخش دیگری از واکنشهای مردم به وضعیت حملونقل عمومی مربوط میشود. افزایش قیمت بنزین زمانی میتواند اثر واقعیتری بر کاهش مصرف داشته باشد که شهروندان گزینههای قابل اتکایی برای جایگزینی خودروی شخصی داشته باشند.
اتوبوس، مترو، قطار شهری و سایر شیوههای حملونقل عمومی باید از نظر ظرفیت، کیفیت، پوشش مسیر و هزینه سفر پاسخگوی نیاز شهروندان باشند.
در غیر این صورت، کاهش مصرف ممکن است نه از طریق تغییر الگوی سفر، بلکه صرفاً با افزایش هزینه رفتوآمد خانوارها اتفاق بیفتد.
یکی از نکات مشترک در بسیاری از واکنشها، اعتراض به نگاه تکبعدی به مسئله بنزین است.
مصرف سوخت تنها به رفتار راننده وابسته نیست؛ نوع خودرو، فناوری موتور، کیفیت سوخت، وضعیت حملونقل عمومی، قیمت خودرو و حتی شرایط اقتصادی خانوارها همگی در میزان مصرف نقش دارند.
به همین دلیل، اگر سیاستگذار قصد دارد مصرف بنزین را کاهش دهد، مجموعهای از سیاستهای همزمان لازم است؛ از اصلاح صنعت خودرو و توسعه حملونقل عمومی گرفته تا مقابله با قاچاق و فراهم کردن امکان استفاده از خودروهای کممصرف.
افزایش قیمت سوخت میتواند یکی از ابزارهای مدیریت مصرف باشد، اما بهتنهایی نمیتواند تمام مشکلات این حوزه را حل کند.
اگر همزمان با اصلاح قیمت، خودروهای کممصرف در دسترس نباشند، حملونقل عمومی تقویت نشود، قاچاق سوخت کنترل نشود و کیفیت و بهرهوری خودروها تغییر نکند، فشار اصلی ممکن است متوجه مصرفکنندهای شود که انتخاب چندانی برای تغییر شرایط خود ندارد.
به همین دلیل، پرسش اصلی فقط این نیست که «بنزین گران شود یا نه؟»؛ مسئله مهمتر این است که اگر قرار است سیاست بنزینی تغییر کند، آیا مجموعهای از اصلاحات لازم نیز همزمان اجرا خواهد شد؟
در نهایت، کاهش مصرف بنزین زمانی میتواند پایدار باشد که دولت به جای تمرکز صرف بر قیمت، کل زنجیره مصرف سوخت را اصلاح کند؛ از قاچاق و خودروهای پرمصرف گرفته تا واردات خودروهای جدید و توسعه حملونقل عمومی.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
