به گزارش اطلاع با ما ، در حالی که روایتهای متفاوتی درباره وضعیت کنترل تنگه هرمز و نحوه عبور کشتیها از این مسیر استراتژیک مطرح میشود، یک دیپلمات پیشین معتقد است برای تشخیص واقعیت نباید تنها به اظهارات تهران یا واشنگتن تکیه کرد. بررسی آمار مستقل کشتیرانی، میزان تردد نفتکشها و مسیر حرکت شناورها میتواند تصویر دقیقتری از شرایط واقعی تنگه هرمز ارائه دهد.
اختلاف روایتها درباره وضعیت تنگه هرمز باعث شده پرسش مهمی شکل بگیرد: آیا این آبراه همچنان تحت نفوذ و کنترل عملی ایران قرار دارد یا آمریکا توانسته مسیرهای عبور و مرور دریایی را به شکل مؤثری در اختیار بگیرد؟
برای پاسخ به این پرسش، صرفاً نمیتوان به اظهارات مقامهای سیاسی دو طرف استناد کرد. آنچه میتواند تصویر واقعیتری ارائه کند، رفتار شناورها و آمار ثبتشده در منابع مستقل کشتیرانی است.
بررسی تعداد کشتیهایی که روزانه از تنگه هرمز عبور میکنند، نوع محموله آنها و مقصد و مبدأ شناورها میتواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت تردد دریایی در این منطقه ارائه دهد.
بهویژه اطلاعات مربوط به نفتکشها اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا هرگونه کاهش محسوس در رفتوآمد آنها میتواند نشانه تغییر شرایط امنیتی یا اعمال محدودیتهای جدید در مسیر باشد.
از این منظر، دادههای شرکتها و سامانههای بینالمللی رصد کشتیرانی میتواند به عنوان معیاری مستقل برای مقایسه وضعیت فعلی با دورههای گذشته مورد استفاده قرار گیرد.
اگر ادعا شود کشتیها بدون محدودیت قابل توجه در حال عبور از تنگه هرمز هستند، انتظار میرود این موضوع در دادههای مربوط به حملونقل دریایی نیز قابل مشاهده باشد.
مقایسه حجم تردد فعلی با میانگین عبور کشتیها در دورههای قبل، میتواند مشخص کند شرایط موجود تا چه اندازه به وضعیت عادی نزدیک است.
در این میان، عبور کشتیهای متعلق به کشورهایی مانند چین و هند نیز اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است برخی شناورها برای عبور از مسیرهای مشخص با یکی از طرفها هماهنگیهایی داشته باشند و همین مسئله بر آمار کلی تردد تأثیر بگذارد.
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده، ایجاد مسیرهای جدید برای انتقال انرژی و تغییر مسیر عبور کشتیهاست.
بر اساس برخی روایتها، رایزنیهایی برای مدیریت تردد دریایی و یافتن مسیرهای متفاوت انجام شده است. یکی از گزینههای مطرح، استفاده بیشتر از بخش شمالی تنگه بوده که به دلیل موقعیت جغرافیایی، ارتباط بیشتری با محدوده تحت نفوذ ایران دارد.
در ادامه، ایده ایجاد یک مسیر میانی نیز مطرح شده؛ مسیری که در صورت توافق، میتوانست برای مدت محدودی مورد استفاده کشتیها قرار گیرد.
با این حال، تا زمانی که اجرای چنین طرحی به صورت عملی و مستند در دادههای مستقل کشتیرانی مشاهده نشود، نمیتوان از شکلگیری یک مسیر جایگزین قطعی سخن گفت.
اهمیت تنگه هرمز تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمیشود. این آبراه یکی از مسیرهای مهم انتقال انرژی در جهان است و هرگونه اختلال جدی در تردد کشتیها میتواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد.
به همین دلیل، ادعا درباره کنترل یا آزادی تردد در این مسیر، صرفاً یک موضوع سیاسی نیست و میتواند بر بازار انرژی، هزینه حملونقل دریایی و محاسبات اقتصادی کشورها نیز اثر بگذارد.
از این رو، برای مشخص شدن اینکه کدام روایت به واقعیت نزدیکتر است، باید به جای تکیه صرف بر مواضع سیاسی، روند واقعی عبور کشتیها و نفتکشها را بررسی کرد.
در شرایط فعلی، پاسخ قطعی به این پرسش که «کنترل تنگه هرمز دست ایران است یا آمریکا؟» بدون بررسی دادههای مستقل دشوار است.
آنچه میتواند این ابهام را کاهش دهد، بررسی مستمر تعداد شناورها، مسیر حرکت آنها، نوع محمولهها و میزان تردد در مقایسه با دورههای گذشته است.
بنابراین تا زمانی که شواهد عملی و دادههای قابل راستیآزمایی درباره مسیرهای جدید یا تغییر پایدار در نحوه عبور کشتیها منتشر نشود، بسیاری از ادعاها درباره کنترل کامل تنگه هرمز یا ایجاد مسیر جایگزین، همچنان در حد روایتهای سیاسی باقی میمانند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
