دهک‌های بالا در دام طرح جدید بنزین؛ برندگان واقعی افزایش قیمت چه کسانی‌اند؟

به گزارش اطلاع با ما ، بنزین: با اجرای طرح جدید قیمت‌گذاری بنزین، سهم دهک‌های پایین از یارانه انرژی افزایش می‌یابد و در مقابل، دهک‌های نهم و دهم که مصرف بالاتری دارند، باید هزینه بیشتری بپردازند. داده‌ها نشان می‌دهد سهم بنزین در سبد هزینه خانوارهای ایرانی اکنون به کمتر از یک درصد رسیده است و فشار اصلی این تغییر بر دو دهک بالای درآمدی متمرکز خواهد بود.

بنزین جدید با سه نرخ؛ بازگشت سیاست سهمیه‌ای

طرح تازه دولت برای قیمت‌گذاری بنزین بر اساس سه سطح قیمتی تنظیم شده است. طبق اعلام رسمی، هر فرد تا ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان دریافت می‌کند، مصرف تا سقف ۱۰۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان محاسبه می‌شود و مصرف بیش از آن مشمول قیمت بالاتری خواهد بود.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که هزینه تأمین بنزین برای دولت رشد چشمگیری داشته و مصرف روزانه سوخت نیز به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده است.

سهم بنزین از سبد هزینه خانوار چقدر است؟

بررسی داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد بنزین سهم بسیار کوچکی در سبد هزینه خانوار دارد. در سال ۱۴۰۱، خانوارهای شهری به‌طور میانگین ۱.۱ درصد و روستایی‌ها ۱.۴ درصد از هزینه‌های خود را صرف بنزین کرده‌اند.
با افزایش هزینه‌های خانوار در دو سال اخیر و ثبات قیمت بنزین، این سهم اکنون به کمتر از یک درصد کاهش یافته است. به‌عبارتی، برخلاف تصور عمومی، قیمت بنزین دیگر عامل اصلی افزایش هزینه خانوار نیست.

چه دهک‌هایی بیشترین مصرف را دارند؟

روند مصرف بنزین در دهک‌های مختلف نشان می‌دهد خانوارهای پردرآمد، مصرف‌کنندگان اصلی سوخت هستند. در دهک دهم، مصرف ماهانه از ۱۱۲ لیتر در سال ۱۳۸۶ به ۱۴۰ لیتر در سال ۱۳۹۹ رسیده است. در مقابل، دهک اول تنها حدود ۱۱ لیتر در ماه مصرف می‌کند.
این اختلاف مصرف به‌خوبی نشان می‌دهد دهک‌های بالاتر، بیشترین بهره را از یارانه بنزین می‌برند.

دهک‌های ۹ و ۱۰ در تور طرح جدید بنزینی

در طرح جدید، تنها خانوارهایی که بیش از ۱۰۰ لیتر بنزین در ماه مصرف می‌کنند، یعنی عمدتاً دهک‌های نهم و دهم شهری، مشمول پرداخت نرخ سوم خواهند شد.
به این ترتیب، برخلاف سال‌های گذشته که تمام دهک‌ها از یارانه یکسان بهره‌مند بودند، این بار تمرکز دولت بر کاهش یارانه دهک‌های پردرآمد است. خانوارهای کم‌مصرف، خصوصاً در دهک‌های پایین، تأثیر چندانی از این تغییر نخواهند گرفت.

کاهش فشار تورمی با حفظ قیمت پایه

از آنجا که سهم بنزین در هزینه خانوار به زیر یک درصد رسیده و قیمت پایه (۱۵۰۰ تومان) برای مصرف روزمره ثابت مانده، انتظار نمی‌رود اجرای این طرح منجر به شوک تورمی شود. کارشناسان اقتصادی معتقدند اثر این تصمیم بیشتر بر الگوی مصرف و توزیع یارانه انرژی است تا افزایش کلی قیمت‌ها.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام