به گزارش اطلاع با ما، محیط زیست: در پی آتشسوزیهای بیسابقه در جنگلهای هیرکانی و زاگرس، فعالان محیط زیست معتقدند الگوی حریقها عمدی و هدفمند است. همزمانی آتشها در نقاط صعبالعبور، نشانههای دخالت انسانی و تلاش برخی جریانها برای بهرهبرداری از شرایط، شائبهها را جدیتر کرده است.
یک ماه اخیر، از فارس و ایلام تا مازندران و گلستان، شعلههای گسترده بخشهای مختلف زاگرس و هیرکانی را دربر گرفته است. الگوی آتشسوزیها اما بیش از آنکه طبیعی یا اتفاقی باشد، برای بسیاری از فعالان محیط زیست نشانههای معنادار دارد؛ بهویژه وقتی بخشهایی از سوادکوه همزمان و بدون اتصال به هم دچار آتش شدند.
بهمن ایزدی، از کنشگران باسابقه محیط زیست، معتقد است آتشزدنهای پراکنده اما همزمان در ارتفاعات، نشاندهنده تغییر الگوست. او میگوید آتشها اغلب از نقاط مرتفع و بوممرزها آغاز شده؛ جایی که هیچ گردشگر و هیچ چوپانی حضور ندارد. از نظر او سهم خطاهای انسانی معمول بسیار ناچیز است و آنچه در چند سال اخیر رخ میدهد «برنامهریزیشده» به نظر میرسد.
به گفته ایزدی، نابودی رویشگاههای مرتفع زاگرس، سپر طبیعی این رشتهکوه در برابر بادهای گرم جنوبی را تضعیف کرده است. این تغییر، جریانهای رطوبتی را بر هم میزند و به کاهش بارش و افزایش خشکی دامن میزند. او میگوید آتشها فقط تنه درختها را نمیسوزانند؛ بلکه کل «سامانه آب و رطوبت» منطقه را مختل میکنند.
در مازندران، ماجرای جنگل الیت که هفتهها در آتش سوخت، شائبه عمدی بودن را جدیتر کرد. برخی فرضیهها درباره شکارچیان و حفاران مطرح شد اما فعالان محیط زیست از جمله حامد تیزرویان به نشانههایی اشاره میکنند که از نوع دیگری از عاملان حکایت دارد؛ از جمله روشن شدن همزمان چند نقطه با فاصله زیاد.
تیزرویان میگوید در ماجرای الیت، برخی مدیران دولتی تلاش داشتند علت گسترش آتش را وجود درختان افتاده اعلام کنند؛ توضیحی که به باور او میتواند زمینهای برای بازکردن مسیر برداشت چوب باشد. او تأکید میکند بهرهبرداران چوب شاید آتشزن نباشند اما از فضای آشفته برای نزدیککردن تصمیمات مدیریتی به نفع خود استفاده میکنند.
به باور فعالان محیط زیست، هر بار دستگاههای مسئول با تأخیر وارد عمل میشوند و لحظات طلایی مهار حریق از دست میرود. نیروهای داوطلب اغلب زودتر از مسئولان میرسند و نبود تجهیزات کافی همچنان مسئلهای تکرارشونده است.
در سمنان و آذربایجان شرقی، مقامهای استانی نیز بر عمدی بودن آتشهای اخیر تأکید کردهاند. حتی احتمال استفاده از ریزپرندهها برای ایجاد آتش از راه دور مطرح شده؛ زیرا نقاطی از جنگل دچار حریق شدهاند که نه دسترسی انسانی دارد و نه رفتوآمد گردشگران.
با گستردهتر شدن دامنه حریقها، تردیدها درباره تصادفی نبودن آنها افزایش یافته است. فعالان محیط زیست معتقدند حتی اگر عامل مستقیم آتشزدنها مشخص نباشد، یک چیز روشن است: برخی جریانها از این شرایط سود میبرند؛ چه برای بازکردن مسیر برداشت چوب، چه برای دستکاری کاربری اراضی و چه برای منافع پنهانتر.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
