به گزارش اطلاع با ما ، عراق: محسن صالحیخواه؛ تحولات امنیتی منطقه پس از ۷ اکتبر و جنگ دو ساله، عراق را به سمت بازتعریف جایگاه خود سوق داده است. نتیجه انتخابات اخیر که بار دیگر اکثریت را به احزاب شیعه رساند، به معنای شکلگیری یک عراق وابسته به ایران نیست؛ همچنانکه بغداد نیز قصد تبدیل شدن به متحد واشنگتن را ندارد. دولت السودانی طی دو سال گذشته سیاستی متوازن اتخاذ کرده؛ دوری از درگیریهای ایران و اسرائیل، کنترل گروههای مسلح و تمرکز بر بازسازی داخلی. امروز بغداد در مسیر «عراق مستقل» حرکت میکند؛ مدلی که رابطه با تهران و واشنگتن را تنظیم میکند نه تابع یکی از آنها. این تغییر الگو پیام مهمی برای سیاستگذاران تهران دارد: بازنگری و واقعیسازی سیاستهای منطقهای.
تحولات دو سال گذشته در خاورمیانه، بهویژه از ۷ اکتبر تا جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل، نظم امنیتی منطقه را دگرگون کرد. در چنین شرایطی، انتخابات عراق و پیروزی مجدد احزاب شیعه بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آینده سیاست خارجی بغداد چه سمتی خواهد داشت: به سمت ایران؟ آمریکا؟ یا مسیر سوم؟
۶۵ درصد جمعیت عراق شیعه هستند و این اکثریت در پنج دوره گذشته نیز در پارلمان نمایندگی داشته است. بنابراین کسب کرسیهای بیشتر توسط گروههای شیعی اتفاقی تازه نیست، اما ترکیب و جهتگیری این گروهها تفاوتهای مهمی دارد. برخی بهطور سنتی به تهران نزدیکترند، برخی استقلالطلبترند و گروههایی نیز در سالهای اخیر فاصله بیشتری از ایران گرفتهاند. این تنوع نشان میدهد که هیچ ائتلاف شیعی را نمیتوان یکپارچه نماینده سیاست ایران تلقی کرد.
واقعیت آن است که حتی گروههای نزدیک به ایران نیز در نهایت «عراقی» هستند و منافع ملی خود را در اولویت قرار میدهند. پس از فروکش کردن بحران داعش، این نگاه ملی تقویت شده و بغداد بیش از گذشته بر استقلال تصمیمگیری خود تأکید دارد. برجسته شدن ارتباط برخی گروهها با ایران در گذشته، هزینههای رسانهای و سیاسی زیادی ایجاد کرده و اکنون عراقیها سعی دارند این تصویر را تعدیل کنند.
محمد شیاع السودانی در دو سال گذشته تلاش کرده عراق را از هرگونه درگیری منطقهای دور نگه دارد.
در جنگ ۱۲ روزه نیز بغداد از ورود به تنش ایران و آمریکا پرهیز کرد.
این مسیر نشان میدهد نخستوزیر عراق به دنبال توسعه داخلی، خروج کامل آمریکا، بازسازی و تثبیت امنیت است. او نه عراق وابسته به تهران میخواهد، نه عراق وابسته به واشنگتن؛ بلکه به دنبال «عراق متوازن» است.
رفتار بغداد در محدود کردن برخی نیروهای مقاومت، تصمیمگیری درباره حشدالشعبی، و حتی تنظیم رابطه با آمریکا، تصمیمهایی است که ریشه در منافع عراق دارد. البته مشورتهای امنیتی بین تهران و بغداد ادامه دارد، اما در نهایت اختیار تصمیم با دولت عراق است.
فواد حسین، وزیر خارجه عراق، جملهای دارد که بهخوبی وضعیت امروز بغداد را توضیح میدهد: «اختلافات ایران و آمریکا به خودشان مربوط است؛ ما با ایران همسایهایم و با آمریکا متحد استراتژیک.»
این نگاه نشان میدهد که سیاستهای منطقهای ایران باید بر منافع مشترک، گفتوگو و کاهش تنشها بنا شود؛ ازدستدادن فرصتهای دیپلماتیک و غیبت کنشگری فعال در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ نشانهای از ضرورت این بازنگری است.
اگر تهران میخواهد در نظم جدید خاورمیانه نقشآفرینی مؤثر داشته باشد، باید از نگاه صرفاً امنیتی فاصله بگیرد و به سمت مدیریت واقعگرایانه روابط با عراق، لبنان و دیگر بازیگران حرکت کند. آینده منطقه در گرو کاهش تنش، گفتگوهای گسترده و بازگشت به منافع ملی است؛ نه تداوم چرخه فرسایشی درگیریها.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
