بحران مهارت در ایران؛ چرا کارگران با آموزش‌های منسوخ وارد بازار کار می‌شوند؟

به گزارش اطلاع با ما ، کارگران  – یکی از مهم‌ترین چالش‌های امروز بازار کار ایران، عقب‌ماندگی ساختار مهارت‌آموزی است؛ مشکلی که باعث شده کارگران با دانشی قدیمی وارد فضایی شوند که هر روز در حال تغییر و تکنولوژی‌محورتر شدن است. ناصر چمنی، از فعالان حوزه کارگری، معتقد است نظام آموزشی فعلی نمی‌تواند پاسخگوی نیاز واقعی صنایع باشد و همین موضوع به مانعی جدی برای تحول بازار کار تبدیل شده است.

آموزش‌های قدیمی؛ کارگر مهارت‌دیده اما ناکارآمد

در حالی که بسیاری از بنگاه‌های تولیدی و کارگاه‌های صنعتی به سمت اتوماسیون، دیجیتالی‌سازی و تجهیزات نوین حرکت کرده‌اند، بخش قابل توجهی از سرفصل‌های آموزشی در مراکز فنی‌وحرفه‌ای همچنان مبتنی بر استانداردهایی است که سال‌هاست کارایی خود را از دست داده‌اند. نتیجه این تناقض، خروج کارگری از دوره‌های رسمی است که در عمل توان انجام کار در محیط‌های مدرن را ندارد؛ مهارتی روی کاغذ دارد اما در عمل با نیاز واقعی کارفرما فاصله دارد.

هزینه سنگین آموزش خصوصی و بن‌بست کارگران کم‌درآمد

بخش دیگری از این بحران، به هزینه بالای دوره‌های آموزشی خصوصی بازمی‌گردد. بسیاری از آموزشگاه‌های خصوصی با وجود ارائه دوره‌های به‌روزتر، شهریه‌ای طلب می‌کنند که برای کارگرانی که برای تأمین معاش معمولی هم با چالش روبه‌رو هستند، قابل پرداخت نیست. این موضوع دسترسی به دانش جدید را به مسئله‌ای طبقاتی تبدیل کرده و کارگر کم‌درآمد عملاً از چرخه ارتقای مهارت حذف می‌شود.

ظرفیت محدود آموزشگاه‌های دولتی و صف طولانی جویندگان مهارت

از سوی دیگر، مراکز دولتی با وجود تلاش‌ها و زیرساخت‌های موجود، با محدودیت جدی ظرفیت روبه‌رو هستند. بسیاری از کارگران پس از مراجعه با جمله «ظرفیت تکمیل است» مواجه می‌شوند؛ وضعیتی که آنان را میان انتظار طولانی و چشم‌پوشی از آموزش قرار می‌دهد. این خلأ در نهایت افراد را به سمت مشاغلی کم‌بازده یا غیررسمی سوق می‌دهد که نیاز چندانی به مهارت ندارند.

مهارت‌آموزی؛ موتور توسعه‌ای که از حرکت بازمانده است

نیروی کار ماهر مهم‌ترین سرمایه هر اقتصاد به شمار می‌رود. اما وقتی کارگری انگیزه‌ای برای یادگیری ندارد، زیرا می‌داند مهارت آموخته‌شده در عمل کاربردی نخواهد داشت، یا زمانی که مسیر دسترسی به آموزش‌های به‌روز دشوار و پرهزینه می‌شود، سرمایه انسانی کشور عملاً در مسیر فرسایش قرار می‌گیرد. برای اصلاح این وضعیت، نوسازی فوری تجهیزات آموزشی، بازنگری در سرفصل‌ها، و سرمایه‌گذاری گسترده در توسعه مراکز دولتی ضروری است تا فرصت برابر برای همه کارگران فراهم شود.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام