به گزارش اطلاع با ما به نقل از تجارت نیوز، انباشت ۲۴ میلیون خودروی فرسوده به یکی از چالشهای جدی حملونقل کشور تبدیل شده است. در حالی که طبق برنامه باید سالانه ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده از چرخه تردد خارج شود، سال گذشته تنها ۲۰۴ هزار دستگاه اسقاط شد. اصلاح آییننامه ماده ۱۰ و افزایش ظرفیت خرید گواهی اسقاط میتواند روند خروج خودروهای فرسوده از خیابانها را سرعت دهد.
ناوگان فرسوده کشور دیگر فقط یک مشکل مربوط به صنعت خودرو نیست؛ آثار آن را میتوان در آلودگی هوا، مصرف بالای سوخت، هزینههای اقتصادی و وضعیت تردد در کلانشهرها مشاهده کرد.
برآوردهای مطرحشده نشان میدهد حدود ۲۴ میلیون وسیله نقلیه فرسوده در کشور وجود دارد که سهم موتورسیکلتها از این تعداد بسیار قابل توجه است.
این در حالی است که روند اسقاط همچنان با سرعت مورد نیاز فاصله دارد و همین موضوع باعث شده بخش قابلتوجهی از ناوگان قدیمی همچنان در خیابانها تردد کند.
بر اساس آمار اعلامشده، در سال گذشته حدود ۲۰۴ هزار خودرو از چرخه تردد خارج شدند. بخش عمده این رقم به خودروهای سواری اختصاص داشت.
اما عملکرد امسال وضعیت متفاوتی را نشان میدهد. در چهار ماه ابتدایی سال ۱۴۰۵ حدود ۴۰ هزار خودروی فرسوده اسقاط شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش قابل توجهی داشته است.
این روند نشان میدهد فاصله میان میزان اسقاط واقعی و نیاز کشور همچنان زیاد است.
یکی از اهداف تعیینشده در برنامه هفتم پیشرفت، خروج سالانه ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده از چرخه مصرف است.
با این حال، آمار عملکرد سال گذشته نشان میدهد کشور فاصله زیادی با این هدف داشته است.
مشکل اصلی تنها تعداد خودروهای فرسوده فعلی نیست؛ زیرا همزمان با خروج خودروهای قدیمی، هر سال تعداد زیادی وسیله نقلیه جدید نیز وارد چرخه استفاده میشود.
به همین دلیل، افزایش ظرفیت اسقاط برای جلوگیری از بزرگتر شدن این انباشت اهمیت زیادی دارد.
از مجموع حدود ۲۴ میلیون وسیله نقلیه فرسوده، نزدیک به ۱۴ میلیون دستگاه موتورسیکلت اعلام شده است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که موتورسیکلتهای قدیمی و فرسوده سهم قابل توجهی در آلودگی هوای شهرهای بزرگ دارند؛ با این حال، روند اسقاط آنها همچنان با موانع اقتصادی و اجرایی روبهرو است.
یکی از عوامل مؤثر بر روند اسقاط، وضعیت تولید و واردات خودرو و ارتباط آنها با بازار گواهی اسقاط است.
خودروسازان و واردکنندگان از مصرفکنندگان اصلی گواهی اسقاط هستند. بنابراین هرگاه تولید یا واردات خودرو کاهش پیدا کند، تقاضا برای گواهی اسقاط نیز میتواند تحت تأثیر قرار گیرد.
در سال گذشته نیز کاهش تولید خودرو به عنوان یکی از عوامل کاهش تقاضا برای گواهی اسقاط مطرح شده است.
به این ترتیب، بازار اسقاط خودرو به شکل مستقیمی با وضعیت صنعت خودرو و سیاستهای واردات ارتباط پیدا میکند.
یکی از مهمترین تحولات اخیر، اصلاح آییننامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو است.
بر اساس توضیحات مطرحشده، در اصلاحیه جدید امکان افزایش سهبرابری ظرفیت خرید گواهی اسقاط نسبت به سازوکار قبلی فراهم شده است.
پیش از این، به ازای هر ۱۲ خودروی نو، یک گواهی اسقاط در نظر گرفته میشد؛ اما با تغییر انجامشده، این نسبت به یک گواهی برای هر چهار خودروی نو رسیده است.
اگر این سازوکار در عمل به افزایش تقاضا برای گواهی اسقاط منجر شود، میتواند یکی از مسیرهای افزایش سرعت خروج خودروهای فرسوده باشد.
با وجود تعداد بالای موتورسیکلتهای فرسوده، سهم آنها از آمار اسقاط بسیار پایین بوده است.
از مجموع ۲۰۴ هزار وسیله نقلیه اسقاطشده در سال گذشته، تنها حدود هزار دستگاه مربوط به موتورسیکلتها بوده است.
این اختلاف نشان میدهد سازوکار فعلی هنوز نتوانسته انگیزه کافی برای خروج موتورسیکلتهای قدیمی ایجاد کند.
اصلاح قوانین و ایجاد مشوقهای اقتصادی میتواند در افزایش استقبال از طرح اسقاط موتورسیکلت مؤثر باشد.
یکی از مهمترین پیامدهای ادامه تردد خودروهای قدیمی، افزایش مصرف سوخت است.
خودروهای فرسوده معمولاً به دلیل فناوری قدیمی، استهلاک قطعات و پایین بودن راندمان موتور، سوخت بیشتری نسبت به خودروهای جدید مصرف میکنند.
در شرایطی که کشور برای تأمین نیاز داخلی با چالش بنزین روبهرو است، کاهش مصرف سوخت ناوگان حملونقل میتواند اهمیت اقتصادی بالایی داشته باشد.
از همین منظر، اسقاط خودروهای فرسوده تنها یک سیاست زیستمحیطی نیست و میتواند مستقیماً با کاهش هزینههای انرژی و ارزبری کشور ارتباط داشته باشد.
آلودگی هوا یکی دیگر از پیامدهای ادامه فعالیت ناوگان فرسوده است.
خودرو و موتورسیکلتهای قدیمی با استانداردهای پایینتر آلایندگی، در شهرهای پرترافیک میتوانند سهم قابل توجهی در انتشار آلایندهها داشته باشند.
در نتیجه، تأخیر در اسقاط فقط باعث باقی ماندن خودروهای قدیمی در خیابانها نمیشود؛ بلکه هزینههای اجتماعی و اقتصادی ناشی از آلودگی هوا را نیز افزایش میدهد.
حتی تحقق کامل هدف سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه نیز به معنای حل سریع مشکل نخواهد بود.
زیرا در کنار خودروهای موجود، هر سال حدود ۱.۵ میلیون وسیله نقلیه سبک، سنگین و موتورسیکلت وارد چرخه مصرف میشوند.
بنابراین برای اینکه ناوگان کشور به سمت جوانتر شدن حرکت کند، سیاست اسقاط باید همزمان با سیاست تولید و واردات خودرو طراحی شود.
اگر تعداد خودروهای جدید افزایش پیدا کند اما خروج خودروهای فرسوده با همان سرعت انجام نشود، حجم ناوگان فرسوده همچنان بالا باقی خواهد ماند.
حل این مشکل به یک اقدام واحد محدود نمیشود. افزایش جذابیت اقتصادی اسقاط، اصلاح سازوکار گواهیها، ایجاد مشوق برای مالکان خودروهای فرسوده، توجه ویژه به موتورسیکلتها و هماهنگی سیاستهای تولید و واردات میتواند بخشی از راهکار باشد.
از سوی دیگر، کاهش مصرف سوخت و کنترل آلودگی هوا میتواند نشان دهد که هزینه اجرای برنامه اسقاط در بلندمدت صرفاً یک هزینه دولتی نیست؛ بلکه میتواند به کاهش هزینههای سوخت و پیامدهای زیستمحیطی منجر شود.
در نهایت، ۲۴ میلیون خودروی فرسوده عددی نیست که بتوان با برنامههای کوتاهمدت از کنار آن عبور کرد. اگر روند اسقاط از رشد ناوگان فرسوده عقب بماند، مشکل مصرف سوخت، آلودگی هوا و فرسودگی حملونقل کشور نیز همچنان بزرگتر خواهد شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
