به گزارش اطلاع با ما ، 28 صفر در تقویم شیعی یادآور رحلت پیامبر اکرم(ص) و شهادت امام حسن مجتبی(ع) است. در این گزارش، نگاهی به زندگی پیامبر، آغاز رسالت، هجرت، حوادث مهم دوران پیامبری و روایتهای تاریخی درباره واپسین روزهای زندگی ایشان داریم؛ همچنین تفاوت میان گزارش مسمومیت در خیبر و ادعای تأثیر قطعی آن بر وفات پیامبر بررسی شده است.
۲۸ صفر در تقویم شیعی یکی از مهمترین مناسبتهای مذهبی است؛ روزی که یاد پیامبر اسلام، حضرت محمد مصطفی(ص)، در کنار روایت شهادت امام حسن مجتبی(ع) گرامی داشته میشود. این روز فرصتی برای مرور زندگی پیامبری است که طی ۲۳ سال رسالت، جامعهای تازه را بر پایه توحید، اخلاق، عدالت و کرامت انسانی شکل داد.
در سال ۱۴۰۵، ۲۸ صفر با چهارشنبه ۲۱ مرداد برابر است و مسلمانان در نقاط مختلف جهان این روز را با آیینهای سوگواری گرامی میدارند.
حضرت محمد(ص) در مکه و از خاندان بنیهاشم متولد شد. پدر ایشان پیش از تولدشان از دنیا رفت و پیامبر در سالهای کودکی نیز مادر و سپس جد خود را از دست داد.
سرپرستی حضرت محمد(ص) پس از آن بر عهده ابوطالب قرار گرفت. ایشان در جوانی به درستکاری و امانتداری شهرت یافت و مردم مکه لقب «امین» را به او دادند.
ازدواج با حضرت خدیجه(س) نیز یکی از مهمترین مراحل زندگی پیامبر پیش از بعثت بود؛ بانویی که بعدها از اصلیترین حامیان دعوت اسلامی شد.
حضرت محمد(ص) در ۴۰ سالگی به پیامبری مبعوث شد و نخستین آیات قرآن در غار حرا بر ایشان نازل شد.
دعوت پیامبر ابتدا با مخالفت شدید بزرگان قریش روبهرو شد. فشار بر مسلمانان افزایش یافت و سرانجام هجرت به مدینه، فصل تازهای در تاریخ اسلام ایجاد کرد.
از این زمان، پیامبر علاوه بر دعوت دینی، مسئولیت شکلدهی به جامعه اسلامی را نیز بر عهده گرفت.
در مدینه، جامعه مسلمانان انسجام بیشتری پیدا کرد. حوادثی مانند جنگ بدر، احد و خندق و در نهایت فتح مکه، از مهمترین رویدادهای دوران رسالت به شمار میروند.
فتح مکه نقطه عطفی در زندگی پیامبر بود. او پس از سالها دوری و تحمل فشار، وارد شهری شد که بسیاری از مخالفانش در آن حضور داشتند؛ اما سیاست او بر انتقام گسترده استوار نشد و عفو و گذشت در برخورد با بسیاری از مخالفان مورد توجه قرار گرفت.
در سالهای پایانی عمر پیامبر، اسلام در بخش بزرگی از شبهجزیره عربستان گسترش یافته بود.
پس از آخرین حج، واقعه غدیر خم رخ داد؛ رویدادی که در اندیشه شیعی جایگاه ویژهای دارد و درباره مفهوم و پیام آن، بحثهای گستردهای در منابع اسلامی شکل گرفته است.
پس از بازگشت پیامبر به مدینه، مدت زیادی نگذشت که بیماری ایشان آغاز شد.
گزارشهای تاریخی درباره روزهای پایانی زندگی پیامبر یکسان نیستند. در روایت مشهور شیعه، حضرت محمد(ص) در ۲۸ صفر سال ۱۱ هجری قمری در مدینه رحلت کرد و امیرالمؤمنین علی(ع) مسئولیت غسل، کفن و دفن ایشان را بر عهده داشت.
محل دفن پیامبر در کنار مسجدالنبی قرار دارد؛ مکانی که امروز در محدوده مسجدالنبی واقع شده است.
اما یکی از مهمترین پرسشها درباره پایان زندگی پیامبر، موضوع مسمومیت و شهادت ایشان است.
در برخی منابع حدیثی آمده است که پس از فتح خیبر، غذایی مسموم در اختیار پیامبر قرار گرفت. در گزارشهای تاریخی، از یک گوسفند مسموم سخن گفته شده که پیامبر پس از خوردن آن متوجه وجود سم شد.
اصل این حادثه در برخی منابع معتبر حدیثی اهلسنت نیز گزارش شده است.
در مقابل، در منابع شیعی روایاتی وجود دارد که میان مسمومیت خیبر و بیماری نهایی پیامبر ارتباط برقرار میکنند و بر اساس این روایات، وفات حضرت محمد(ص) شهادت دانسته میشود.
با این حال، از نظر تاریخی باید میان اصل مسمومیت، استمرار آثار آن و اثبات قطعی علت وفات تفاوت قائل شد؛ زیرا درباره میزان ارتباط مستقیم این دو حادثه، دیدگاههای مختلفی وجود دارد.
اختلاف درباره چگونگی وفات پیامبر تنها به موضوع مسمومیت محدود نمیشود. حتی درباره تاریخ دقیق وفات نیز میان منابع اسلامی تفاوتهایی وجود دارد.
در فرهنگ شیعی، ۲۸ صفر به عنوان سالروز رحلت پیامبر اکرم(ص) شهرت ویژهای دارد، در حالی که در میان بسیاری از منابع اهلسنت، تاریخ دیگری برای وفات ایشان مشهور است.
به همین دلیل، هنگام بررسی این موضوع باید میان باور مذهبی، گزارش روایی و ادعای تاریخی قطعی تفاوت گذاشت.
زندگی پیامبر اسلام تنها مجموعهای از حوادث تاریخی نیست. آموزههایی مانند توحید، اخلاق، عدالت، بخشش و توجه به کرامت انسان، بخش مهمی از میراث پیامبر را تشکیل میدهد.
قرآن کریم نیز پیامبر اسلام را «رحمت برای جهانیان» معرفی میکند؛ تعبیری که جایگاه اخلاقی و معنوی ایشان را در اندیشه اسلامی نشان میدهد.
قرنها از رحلت حضرت محمد(ص) گذشته، اما نام و آموزههای او همچنان بخش جداییناپذیر زندگی مسلمانان است.
۲۸ صفر در نگاه شیعه، یادآور پایان زندگی پیامبری است که از کودکی با دشواریهای فراوان روبهرو شد، در جوانی به امانتداری شهرت یافت، در ۴۰ سالگی به رسالت رسید و پس از ۲۳ سال دعوت و هدایت، در مدینه چشم از جهان فروبست.
این روز همچنین با یاد امام حسن مجتبی(ع) همراه است و به همین دلیل جایگاهی ویژه در مناسبتهای مذهبی شیعیان دارد.
در عین حال، درباره علت دقیق وفات پیامبر باید با دقت تاریخی سخن گفت؛ گزارش مسمومیت خیبر یک موضوع روایی مستقل است و نسبت دادن قطعی وفات پیامبر به همان مسمومیت، موضوعی است که درباره آن میان منابع و پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
