به گزارش اطلاع با ما ، بازنشستگی : با وجود ۳۰ سال بیمهپردازی و امید به زندگی نزدیک به کشورهای توسعهیافته، بخش بزرگی از بازنشستگان ایرانی با مشکلات جدی معیشتی مواجهاند. ترکیب سن بازنشستگی پایین، طول دوره دریافت مستمری، ساختار نامتوازن صندوقها و شرایط اقتصادی، فشار فزایندهای بر نظام بازنشستگی کشور وارد کرده و پایداری مالی آن را با چالش روبهرو ساخته است.
در ذهن بسیاری از شاغلان، بازنشستگی باید نقطه آغاز آرامش مالی پس از سالها کار باشد. اما در ایران، این مرحله برای بخش بزرگی از بازنشستگان، به دورهای پرچالش تبدیل شده است. پرسش اصلی اینجاست که چرا حتی پس از سه دهه بیمهپردازی، مستمری دریافتی پاسخگوی حداقلهای معیشت نیست؟
نظام بازنشستگی ایران از نظر سن بازنشستگی و مدت بیمهپردازی، شباهت زیادی به کشورهای در حال توسعه دارد؛ اما از منظر امید به زندگی، به کشورهای توسعهیافته نزدیک شده است. این ترکیب نامتوازن به این معناست که بازنشستگان مدتزمان طولانیتری مستمری دریافت میکنند، در حالی که منابع ورودی صندوقها محدود باقی مانده است.
صندوق تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین صندوق بازنشستگی کشور، نزدیک به پنج میلیون مستمریبگیر را پوشش میدهد و سهم قابلتوجهی از جامعه بازنشستگان را در بر میگیرد. افزایش تعداد بازنشستگان، رشد امید به زندگی و محدودیت منابع مالی، فشار سنگینی بر این صندوق وارد کرده و توازن منابع و مصارف را به چالش کشیده است.
میانگین سن بازنشستگی در ایران پایینتر از میانگین جهانی است. این مسئله باعث میشود دوره پرداخت مستمری طولانیتر شود و نسبت بیمهپردازان به مستمریبگیران کاهش یابد. در چنین شرایطی، حتی افزایش نسبی مستمریها نیز نمیتواند امنیت مالی پایدار ایجاد کند.
اگرچه نسبت مستمری به دستمزد در ایران در مقایسه با برخی کشورهای در حال توسعه بالاتر است، اما تورم مزمن، ارزش واقعی این مستمریها را بهشدت کاهش میدهد. به بیان ساده، عدد حقوق ممکن است افزایش یابد، اما قدرت خرید بازنشستگان همچنان رو به افول است.
مشکلات نظام بازنشستگی جدا از شرایط اقتصاد کلان نیست. تورم بالا، رشد پایین اقتصادی، اشتغال غیررسمی و کاهش تعداد بیمهپردازان فعال، همگی منابع صندوقها را تضعیف کردهاند. بدون اصلاحات ساختاری در اقتصاد، هرگونه اصلاح در صندوقهای بازنشستگی ناپایدار خواهد بود.
ادامه وضعیت موجود میتواند پایداری صندوق تأمین اجتماعی را بیش از پیش تضعیف کند. اصلاح سن بازنشستگی، بازنگری در الگوی بیمهپردازی، افزایش اشتغال رسمی و ایجاد منابع درآمدی پایدار، از جمله راهکارهایی است که بدون شوک اجتماعی و بهصورت تدریجی باید در دستور کار قرار گیرد.
چالش بازنشستگان ایرانی صرفاً مسئله یک صندوق یا یک قانون نیست؛ بلکه بازتابی از ناهماهنگی میان جمعیت، اقتصاد و سیاستگذاری است. تا زمانی که این سه ضلع با یکدیگر همراستا نشوند، بازنشستگی در ایران همچنان بهجای آرامش، با دغدغه معیشت همراه خواهد بود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
