به گزارش اطلاع با ما ، بیآبی در تهران: فرشته رضایی – تهران در آستانه بحرانی بیسابقه قرار دارد. در حالیکه رئیسجمهور از احتمال تخلیه پایتخت در صورت تداوم خشکسالی سخن گفته، ناهماهنگی میان نهادهای مسئول، نبود مدیریت مصرف و منازعات سیاسی، پایتخت را به لبه «روز صفر آب» نزدیک کرده است. کارشناسان هشدار میدهند که فروپاشی اعتماد عمومی به مدیریت آب، خطرناکتر از خود بیآبی است.
پایتخت ایران، شهری با بیش از ۹ میلیون نفر جمعیت، اکنون در یکی از سختترین فصول خود به سر میبرد. ذخایر سدهای اصلی تأمینکننده آب تهران به کمترین حد در سالهای اخیر رسیده و وزارت نیرو اعلام کرده در صورت تداوم خشکسالی، ناچار به اعمال محدودیت و افت فشار گسترده خواهد شد.
در همین حال، اختلاف میان مسئولان درباره مدیریت بحران، پیامهای متناقضی را به شهروندان منتقل کرده است؛ از توصیه به نصب پمپ و مخزن در منازل تا هشدار نسبت به مصرف بیرویه آب. این تناقضها نشان میدهد هماهنگی نهادی در برابر بحران، به پایینترین سطح خود رسیده است.
سعید سلیمانیها، پژوهشگر اندیشکده تدبیر آب، معتقد است تهران اکنون در آستانه مرحله «جیرهبندی ساختاری» قرار دارد. او میگوید: «در ظاهر ممکن است آب قطع نشود، اما فشار آن در مناطق مختلف بهگونهای کاهش یافته که نوعی جیرهبندی ناعادلانه شکل گرفته است.»
به گفته او، در دو ماه اخیر منازعاتی میان شهرداری تهران و وزارت نیرو بر سر مدیریت چاههای اضطراری به وجود آمده که این بیاعتمادی نهادی را تشدید کرده است. از سوی دیگر، ادامه آبیاری فضای سبز و باز بودن استخرهای شهری، در حالیکه برخی مناطق با افت شدید فشار مواجهاند، تصویر متناقضی از مدیریت بحران ارائه میدهد.
سلیمانیها تأکید میکند که تهران احتمالا به «روز صفر ناگهانی» نمیرسد، اما به تدریج وارد مرحلهای از نابرابری در دسترسی به آب خواهد شد. او هشدار میدهد: «در این بحران، آب تمام نمیشود، اما اعتماد مردم به مدیریت آب فرو میریزد؛ و شاید این فروپاشی اعتماد، خطرناکتر از خود کمبود آب باشد.»
از نگاه بسیاری از کارشناسان، ضعف هماهنگی میان نهادهای مسئول از مهمترین ریشههای بحران کنونی است. در حالی که وزارت نیرو بر کاهش مصرف و اصلاح شبکه تأکید دارد، شهرداریها همچنان الگوی پرمصرف آبیاری چمن را دنبال میکنند.
به گفته کارشناسان، بخش قابلتوجهی از منابع آبی تهران صرف آبیاری چمن و فضای سبز میشود، در حالی که میتوان با جایگزینی الگوی «منظرسازی خشک» و استفاده از گیاهان مقاوم به خشکی، تا ۳۰ درصد در مصرف آب شهری صرفهجویی کرد.
محمد حبوطن، کارشناس حوزه آب، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» گفته است: «تهران دیگر منبع تازهای برای تأمین آب ندارد. هر طرح انتقال یا سدسازی جدید، فقط آخرین مُسکن بحران است، نه درمان آن.»
او تأکید میکند که راه نجات تهران، در اصلاح الگوی مصرف نهفته است. به گفته وی، اگر طی دو دهه گذشته، برنامه فراگیر کاهش مصرف اجرا میشد، امروز پایتخت با چنین بحران شدیدی مواجه نبود.
برآوردها نشان میدهد سرانه مصرف آب در تهران بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ لیتر در شبانهروز است؛ دو برابر میانگین مصرف در کشورهای اروپایی. در چنین شرایطی، طرح نصب تجهیزات کاهنده مصرف و آموزش عمومی میتواند تا یکسوم مصرف آب را کاهش دهد، اما این برنامهها تاکنون فراگیر نشدهاند.
کارشناسان معتقدند یکی از دلایل اصلی این تعلل، تعارض منافع در ساختار شرکتهای آب و فاضلاب است؛ زیرا درآمد آنها مستقیماً به میزان فروش آب بستگی دارد.
تهران شاید هیچگاه با قطع کامل آب روبهرو نشود، اما بحران کمآبی در آن آرام و پیوسته پیش میرود؛ بحرانی که نه در لولهها، بلکه در ذهن شهروندان در حال گسترش است.
در حالیکه مدیران از «مدیریت مصرف» سخن میگویند، واقعیت این است که بدون بازسازی اعتماد عمومی و هماهنگی نهادی، هر سیاستی در این حوزه، سرنوشتی مشابه همان آخرین دیالوگ سریال بیآبی خواهد داشت: پایان باز و ناتمام.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
