به گزارش اطلاع با ما ، ظریف و لاوروف: درگیری لفظی محمدجواد ظریف و سرگئی لاوروف، بار دیگر موضوع توازن در سیاست خارجی ایران را به صدر اخبار بازگردانده است. اختلاف دیدگاه درباره نقش روسیه در برجام و آینده روابط ایران و روسیه، شکاف میان دو رویکرد «تکیه به شرق» و «تعامل با غرب» را تشدید کرده است.
سخنان تند محمدجواد ظریف علیه سیاستهای روسیه در قبال ایران، دوباره بحث درباره روابط ایران و روسیه را در فضای سیاسی کشور داغ کرده است. ظریف در پاسخ به اظهارات سرگئی لاوروف درباره مکانیسم اسنپبک در برجام گفت: «پیشنهاد روسها در شورای امنیت علیه ایران بد بود و ما تلاش زیادی کردیم آن را کنار بگذاریم.» در مقابل، لاوروف هم اظهار کرده بود که پذیرش سازوکار اسنپبک از سوی ایران برای مسکو «غافلگیرکننده» بود. این کشمکش لفظی، تنها یک اختلاف شخصی نیست بلکه بازتابی از جدال دیرینه میان دو دیدگاه اصلی در سیاست خارجی ایران است: تکیه به شرق یا تعامل با غرب.
واقعیت این است که در روابط بینالملل، دوستی و دشمنی دائمی وجود ندارد، بلکه این منافع ملی است که تعیینکننده مسیر کشورهاست. اما وقتی اظهارنظرهای دیپلماتیک رنگ و بوی شخصی به خود میگیرد، منافع ملی در سایه قرار میگیرد و نتیجهای جز تشدید دوگانگی در سیاست داخلی ندارد. سخنان ظریف درباره لاوروف اگرچه حاوی نقد به رفتار روسیه است، اما نوع بیان آن باعث شد بحث منافع ملی در هیاهوی جناحی گم شود.
اظهارات وزیر خارجه روسیه درباره مذاکرات هستهای در شرایط فعلی، پرسشبرانگیز است. هنوز مشخص نیست هدف مسکو از یادآوری این خاطرات در برهه کنونی چیست؛ بهویژه زمانی که ایران و روسیه در حال هماهنگی برای مقابله با فشارهای غرب و تحریمهای احتمالی شورای امنیت هستند. برخی تحلیلگران معتقدند روسیه با این اظهارات به دنبال حفظ موقعیت خود به عنوان بازیگر تعیینکننده در پرونده هستهای ایران است.
در داخل کشور نیز واکنشها به این دعوای دیپلماتیک دوگانه بود. روزنامه کیهان از موضع ظریف انتقاد کرد و آن را «شلیک نیابتی به سیاست خنثیسازی تحریمها» نامید. در مقابل، خبرگزاری فارس بر لزوم تعامل هوشمندانه با شرق تاکید کرد و نوشت: «روابط ایران و روسیه باید بر پایه منافع متقابل و حفظ استقلال سیاسی کشور باشد.» این تفاوت نگاه نشان میدهد که حتی میان حامیان سیاست «نگاه به شرق» نیز اجماع کامل وجود ندارد.
در شرایطی که مسکو و پکن در شورای امنیت از موضع ایران درباره پایان قطعنامه ۲۲۳۱ دفاع کردهاند، انتظار میرفت فضای روابط دو کشور آرامتر باشد. مقامات وزارت خارجه ایران از جمله سیدعباس عراقچی نیز تاکید کردهاند که همکاری تهران و مسکو در قالب سند همکاری ۲۰ ساله ادامه دارد. با این حال، تکرار تنشهای لفظی میتواند پیامهای متناقضی به جامعه جهانی ارسال کند.
دعواهای سیاسی بر سر شرق و غرب نهتنها کمکی به سیاست خارجی نمیکند، بلکه مسیر تحقق منافع ملی را دشوارتر میسازد. روابط ایران و روسیه باید بر پایه منافع واقعی و متقابل تعریف شود، نه بر اساس هیجانات سیاسی یا قضاوتهای شخصی. بازگشت به توازن در سیاست خارجی، نه به معنای دشمنی با شرق است و نه تسلیم در برابر غرب؛ بلکه به معنای بازی هوشمندانه ایران در جهانی چندقطبی است
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
