تنظیم بازار یا تنظیم بحران؟ بررسی تبعات کنترل قیمت در شرایط تورمی

به گزارش اطلاع با ما، تنظیم بازار: دولت دوباره با تشکیل جلسه «تنظیم بازار» به جنگ گرانی رفته، اما آیا این سیاست‌ها کارسازند یا صرفاً تکرار تجربه‌های شکست‌خورده گذشته‌اند؟ در این گزارش، سیاست‌های کنترلی، آثار اقتصادی، و نگاه اقتصاددانان را بررسی می‌کنیم.

دولت دوباره به «تنظیم بازار» روی آورد

در روزهای اخیر، جلسه ستاد تنظیم بازار به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور برگزار شد. در این نشست بر برخورد با گران‌فروشی و احتکار تأکید شد. وزارت جهاد کشاورزی نیز موظف شد با کمک اتحادیه‌ها برای کنترل قیمت گوشت مرغ برنامه‌ریزی کند.

اما آیا این اقدامات واقعاً به ثبات بازار کمک می‌کند یا نشانه‌ای از آغاز یک دوره جدید تورمی است؟

سیاست کنترل قیمت؛ تجربه‌ای تکراری و ناکارآمد

در سال‌های گذشته، هرگاه تورم شدت گرفته، دولت به جای کنترل ریشه‌های تورم، با ابزارهایی مانند تعزیرات، نظارت‌های قهری و برخورد با فروشندگان تلاش کرده بازار را کنترل کند. این در حالی‌ است که عامل اصلی گرانی، رشد نقدینگی افسارگسیخته است؛ روزانه بیش از ۸ هزار میلیارد تومان به حجم نقدینگی کشور اضافه می‌شود.

اقتصاددانان چه می‌گویند؟

اقتصاددانان معتقدند سیاست‌های تنظیم بازار، نه‌تنها مؤثر نیست بلکه به تعمیق بحران منجر می‌شود. دکتر محمد طبیبیان در واکنش به جلسه اخیر ستاد تنظیم بازار گفت:

«کنترل قیمت‌ها با دستور و بازرسی، نتیجه‌ای جز تشدید بحران ندارد.»

او همچنین اشاره کرد که ریشه مشکلات در ساختارهای کلان اقتصادی، حضور تاجران تحریم و رانت‌بران، و تصمیم‌گیری‌های سیاسی ناکارآمد نهفته است.

نگاه تاریخی؛ وقتی بازار را سرکوب کردند

در سال ۱۳۵۴ نیز دولت وقت با اعزام دانشجویان به‌عنوان ناظر بازار و برخورد شدید با اصناف تلاش کرد قیمت‌ها را کنترل کند. اما نتیجه چیزی جز نارضایتی عمومی، تعطیلی واحدهای صنفی و شکست سیاست‌ها نبود.

در دهه ۶۰ نیز تجربه مشابهی رخ داد، اما به دستور امام خمینی، سیاست‌های سرکوبگرانه کنار گذاشته شد.

بازار قابل کنترل نیست، باید قابل فهم باشد

بازار یک سیستم پیچیده و سازگار است. برخلاف تصور عمومی، نمی‌توان با صدور یک بخشنامه یا برگزاری یک جلسه، بازار را “تنظیم” کرد. کنترل‌های مکرر، دخالت‌های بی‌رویه، و استفاده ابزاری از سازمان‌های نظارتی نه تنها نتیجه نمی‌دهند، بلکه اعتماد بازار را تخریب می‌کنند.

نتیجه‌گیری؛ چاره در اصلاح ساختاری است، نه کنترل قیمتی

تا زمانی که دولت درگیر مداخلات مقطعی باشد، تورم مهار نمی‌شود. چاره کار در بهبود روابط بین‌المللی، اصلاح ساختار اقتصادی، حذف رانت‌خواران، و بازگرداندن عقلانیت به سیاست‌گذاری است. تنظیم بازار بدون این اقدامات، فقط تکرار شکست‌های گذشته است.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام