به گزارش اطلاع با ما ، تنظیم بازار: همزمان با تداوم تورم بالا، جهش نرخ ارز و افزایش شدید قیمت مواد غذایی، فشار معیشتی بر خانوارهای ایرانی به سطح نگرانکنندهای رسیده است. در چنین شرایطی، تجربههای اقتصادی نشان میدهد اتکا صرف به بازار آزاد کافی نیست و تنظیم هوشمندانه بازار، به یک ضرورت برای حفظ ثبات اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است.
پاییز و زمستان ۱۴۰۴ برای اقتصاد ایران با نشانههای آشکاری از فشارهای انباشته همراه شده است. رشد مداوم تورم، افزایش قیمت ارز و جهش هزینههای سبد خانوار، قدرت خرید بخش بزرگی از جامعه را تضعیف کرده است. در این میان، گروههای کمدرآمد و طبقه متوسط بیشترین آسیب را متحمل میشوند؛ بهویژه آنکه قیمت اقلام خوراکی، میوه و خشکبار با سرعتی فراتر از میانگین تورم افزایش یافته است.
در شرایط عادی، سازوکار عرضه و تقاضا میتواند تعادل نسبی ایجاد کند؛ اما در اقتصادی که با شوکهای ارزی، کسری بودجه مزمن، محدودیتهای تجاری و نااطمینانی سیاسی روبهروست، این مکانیسم کارایی خود را از دست میدهد. افزایش ناگهانی نرخ ارز، زنجیره تأمین را مختل کرده و زمینه را برای رفتارهای سوداگرانه فراهم میکند؛ وضعیتی که نتیجه آن، فشار مضاعف بر مصرفکننده نهایی است.
تنظیم بازار به معنای دخالت دستوری و فراگیر نیست، بلکه نوعی مدیریت هدفمند برای جلوگیری از بیثباتی است. در چنین رویکردی، دولت نقش ناظر و تسهیلگر را ایفا میکند؛ از کنترل جریان کالاهای اساسی گرفته تا نظارت بر توزیع و مهار رفتارهای مخرب در بازار. تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد در دورههای تورم بالا، عدم مداخله میتواند به تعمیق رکود و افزایش فقر منجر شود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند تداوم تورم بالا، بدون اصلاح سیاستهای ارزی و مالی، محتمل است. در عین حال، دخالت دولت اگر کوتاهمدت، شفاف و هدفمند باشد، میتواند از شکلگیری رانت جلوگیری کرده و انتظارات تورمی را کنترل کند. ارسال سیگنالهای مثبت به بازار، مدیریت نقدینگی و کاهش فشار بر بازار ارز، از مهمترین پیشنیازهای بازگشت ثبات است.
برای عبور از شرایط فعلی، مجموعهای از سیاستهای هماهنگ ضروری است:
نظارت مؤثر بر زنجیره تأمین و مقابله با احتکار و واسطهگری مخرب
اصلاح سیاستهای ارزی و پولی با مدیریت نقدینگی و جلوگیری از شوکهای ناگهانی
تقویت تجارت منطقهای و دیپلماسی اقتصادی برای کاهش فشارهای خارجی
در شرایطی که تورم و گرانی به مسئلهای فراگیر تبدیل شده، تنظیم بازار دیگر یک بحث نظری یا ایدئولوژیک نیست. این سیاست، ابزاری موقت اما حیاتی برای جلوگیری از فروپاشی معیشتی و حفظ ثبات اجتماعی است. اجرای هوشمندانه آن میتواند زمان لازم را برای اصلاحات ساختاری فراهم کرده و امید به بهبود پایدار را زنده نگه دارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
