به گزارش اطلاع با ما ، رمضان : همزمانی ماه رمضان و روزهای پایانی سال، تقاضای فصلی برای کالاهای اساسی را افزایش داده است. اگرچه بازار از نظر تامین با کمبود جدی مواجه نیست، اما رشد قیمتها و وابستگی برخی اقلام به واردات، تعادل فعلی را در معرض نوسان قرار داده است. پرسش اصلی این است که آیا ثبات کنونی پایدار خواهد بود؟
رمضان و نوروز هرکدام به تنهایی میتوانند الگوی مصرف خانوار را تغییر دهند. افزایش خرید اقلام خوراکی، پروتئینی و مناسبتی، فشار مضاعفی بر شبکه تولید و توزیع وارد میکند.
در چنین مقطعی، کوچکترین اختلال در تامین نهادهها، حملونقل یا تخصیص ارز میتواند به جهش قیمتی یا شکلگیری انتظارات تورمی منجر شود. امسال اما تصویر کلی بازار، از نظر موجودی، آرامتر از برخی دورههای گذشته است.
بازار گوشت که در ماههای قبل با نوسانات شدید مواجه بود، اکنون به تعادل نسبی رسیده است. واردات هدفمند، افزایش عرضه و کاهش قیمت دام زنده، در تعدیل نرخها نقش داشتهاند.
با این حال، این بازار همچنان به نرخ ارز، هزینه خوراک دام و سیاستهای تجاری حساس است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که هر تغییر در این متغیرها میتواند روند کاهشی را متوقف کند.
در بازار مرغ و تخممرغ، نوسانها محدودتر بوده و عرضه در سطح قابل قبول قرار دارد. افزایش تولید داخلی و کاهش تقاضای هیجانی، به ثبات نسبی کمک کرده است.
اما این ثبات نیز وابسته به تامین بهموقع نهادهها و حفظ حاشیه سود تولیدکنندگان است. کاهش انگیزه تولید یا اختلال در توزیع میتواند بازار را دوباره با چالش مواجه کند.
در بخش برنج وارداتی، کاهش قیمتها نشان میدهد افزایش عرضه و مدیریت ارزی میتواند نقش مهمی در کنترل بازار ایفا کند. در مقابل، قیمت برنج داخلی همچنان در سطوح بالاتری قرار دارد اما کمبودی گزارش نمیشود.
تغییر سیاستهای ارزی در سالهای اخیر، بازار این کالاها را بیش از گذشته به نوسانات نرخ ارز وابسته کرده است.
در بسیاری از اقلام اساسی، مسئله اصلی دیگر کمبود نیست، بلکه سطح قیمتهاست. روغن، شکر و حبوبات بهوفور در دسترساند، اما افزایش هزینههای تولید و توزیع، قیمت نهایی را بالا برده است.
زمانی که حاشیه سود در شبکه توزیع کاهش مییابد، احتمال اختلالهای مقطعی افزایش پیدا میکند؛ حتی اگر ذخایر در سطح مناسبی باشند.
استفاده از ذخایر راهبردی و توزیع کالابرگ توانسته از جهش ناگهانی قیمتها جلوگیری کند. این ابزارها در کوتاهمدت کارآمدند، اما پایداری بازار نیازمند ثبات در سیاستهای کلان ارزی، تجاری و حمایتی است.
بدون اصلاحات ساختاری، بازار همچنان در برابر شوکهای بیرونی آسیبپذیر خواهد بود.
تصویر امروز بازار نشان میدهد کالاها در دسترساند، اما توان خرید خانوار تحت فشار قرار دارد. به بیان دیگر، مسئله از «دسترسی فیزیکی» به «دسترسی اقتصادی» تغییر کرده است.
افزایش هزینههای حملونقل، نهادهها و نرخ ارز، بر قیمت تمامشده اثر گذاشته و حتی در شرایط وفور، سفره خانوار را کوچکتر کرده است.
برآیند شرایط نشان میدهد بازار در مقطع فعلی نسبتاً باثبات است، اما این ثبات بیش از آنکه ساختاری باشد، نتیجه مدیریت فشرده و مداخلات مقطعی است.
پایداری این وضعیت به ثبات نرخ ارز، استمرار واردات هدفمند و حفظ انگیزه تولید وابسته است. در غیر این صورت، تلاقی تقاضای رمضان و نوروز میتواند تعادل فعلی را بهسرعت دستخوش تغییر کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
