به گزارش اطلاع با ما ، جیرهبندی آب: بحران آب در کشور به مرحلهای رسیده که بحث جیرهبندی دوباره مطرح شده است، اما متخصصان هشدار میدهند قطع دورهای آب میتواند به زیرساختها آسیب بزند و تنها یک مسکن موقت است. آنها تأکید میکنند که راهحل واقعی در اصلاح الگوی مصرف، مدیریت منابع و بازچرخانی آب نهفته است؛ موضوعی که سالها اجرا نشده و کشور را به آستانه تنش آبی شدید رسانده است.
با بالا گرفتن نگرانیها درباره کمبود آب، ایده جیرهبندی بار دیگر بر سر زبانها افتاده است؛ اما کارشناسان میگویند این اقدام بیشتر یک واکنش اضطراری است تا راهکار پایدار. کاهش یا قطع روزانه جریان آب، فشارهای نامتعارفی به لولهها و اتصالات وارد میکند و میتواند خرابیهای گسترده در شبکه شهری ایجاد کند. به همین دلیل شرکتهای آب ترجیح میدهند بهجای قطع کامل، فشار شبکه را کاهش دهند تا از تخریب زیرساخت جلوگیری شود.
کاهش مداوم بارندگی در سالهای اخیر، ذخایر طبیعی کشور را به پایینترین سطح خود رسانده است. خشکسالی چندساله باعث شده سفرههای زیرزمینی ترمیم نشوند و مخازن سدها نیز بهسرعت تخلیه شوند. تغییرات اقلیمی، افزایش دما و کاهش ماندگاری برف کوهستانها، چرخه طبیعی تأمین آب را دچار اختلال کرده و حتی یک دوره بارندگی مناسب هم توان جبران سالهای کمبارش را ندارد.
اگرچه اقلیم خشک کشور نقش مهمی در کمبود آب دارد، اما بخش قابلتوجهی از بحران به الگوی مصرف نادرست بازمیگردد. سرانه مصرف آب شرب در ایران بیش از ۲۵۰ لیتر در روز است؛ رقمی بسیار بالاتر از میانگین جهانی. در بخش کشاورزی نیز بین ۸۵ تا ۹۰ درصد منابع مصرف میشود، آن هم با بهرهوری بسیار کمتر از استانداردهای دنیا. این ترکیب مصرف بالا و بازده پایین، فشار بیسابقهای بر منابع ایجاد کرده است.
تهران با جمعیت میلیونی و مصرف بالا، اکنون در شرایطی قرار گرفته که حتی چند سال متوالی خشکسالی میتواند آینده آبی آن را به خطر بیندازد. کاهش مداوم بارشها باعث شده برداشت از سفرههای زیرزمینی شدت بگیرد؛ برداشتی که هر سال نیاز به جبران بیشتر دارد، اما نه بارش کافی وجود دارد و نه برنامهای جدی برای بازچرخانی آب اجرا شده است.
کارشناسان تأکید میکنند که یکی از اساسیترین راهها برای کاهش تنش آبی، استفاده گسترده از آب خاکستری در فضای سبز، صنعت و حتی برخی بخشهای کشاورزی است. این روش در کشورهای توسعهیافته، سهم بزرگی از مصرف آب را پوشش میدهد، اما در کشور ما هنوز به مرحله اجرا نرسیده یا بسیار محدود است. در کنار آن، اصلاح الگوی کشت و افزایش بهرهوری در آبیاری، از مهمترین اقداماتی است که سالها روی کاغذ مانده و اجرایی نشده است.
با افزایش نگرانیها درباره وضعیت سدها، این پرسش مطرح است که آیا کشور ناچار به جیرهبندی خواهد شد؟ کارشناسان میگویند تا زمانی که حداقل فشار در شبکه حفظ شود، جیرهبندی گزینه نهایی است. اما اگر بارشها در ماههای آینده بهبود پیدا نکند و مصرف همچنان بالا باشد، احتمال اجرای این طرح در برخی مناطق دور از ذهن نیست.
چالش آب، تنها با همکاری مردم، اصلاح مصرف، بهبود مدیریت و بازچرخانی گسترده قابل کنترل است. ادامه روند کنونی، نهتنها کمبود را تشدید میکند بلکه میتواند کیفیت زندگی در شهرهای بزرگ را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد. بحران آب دیگر هشدار آینده نیست؛ واقعیتی است که امروز باید برای آن تصمیم گرفت.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
