به گزارش اطلاع با ما ، مکانیسم ماشه: فعال شدن مکانیسم ماشه بار دیگر ایران را در معرض فشارهای بینالمللی قرار داده است. کارشناسان نظرات متفاوتی درباره تأثیر این روند بر اقتصاد کشور دارند؛ برخی آن را صرفاً یک هشدار سیاسی میدانند و برخی دیگر نسبت به بروز یک بحران تمامعیار هشدار میدهند. سرنوشت اقتصاد ایران در این وضعیت، بیش از هر زمان دیگری به سیاستگذاری داخلی و مدیریت بحران وابسته خواهد بود.
فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی برخی کشورهای اروپایی، تنشهای دیپلماتیک با ایران را وارد مرحلهای جدید کرده است. این مکانیسم که در چارچوب توافق هستهای برجام طراحی شده بود، به طرفهای غربی اجازه میدهد تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را مجدداً برقرار کنند.
اکنون پرسش کلیدی این است: فعال شدن مکانیسم ماشه چه اثری بر اقتصاد ایران خواهد داشت؟ آیا کشور با موج جدیدی از فشار اقتصادی مواجه خواهد شد یا تنها با یک بازی روانی دیگر در سطح بینالمللی روبهرو هستیم؟
کارشناسان اقتصادی در این زمینه به دو دسته تقسیم شدهاند. گروهی معتقدند که اقتصاد ایران، به دلیل سالها تجربه تحریم، مقاومت بالایی پیدا کرده و فعال شدن مکانیسم ماشه تأثیر تازهای نخواهد داشت. آنها استدلال میکنند که عمده تحریمهای سختگیرانه در حال حاضر توسط آمریکا اعمال میشود و اروپا نیز عملاً در سالهای اخیر تعهد اقتصادی خاصی را اجرا نکرده است.
اما در مقابل، گروهی دیگر هشدار میدهند که نباید تهدید بازگشت تحریمهای سازمان ملل را نادیده گرفت. آنها میگویند بازگشت قطعنامههای بینالمللی مشروعیت جهانی به تحریمها میدهد و حتی کشورهای آسیایی یا همسایگان ایران نیز ممکن است تحت فشار قرار بگیرند تا همکاریهای اقتصادی خود را کاهش دهند.
کارشناسانی که نسبت به اثرگذاری مکانیسم ماشه هشدار میدهند، بر چند حوزه اصلی از آسیبپذیری اقتصاد ایران تأکید دارند:
فشار شدیدتر بر صادرات نفت و گاز: تحریمهای بینالمللی میتوانند مسیرهای نیمهرسمی صادرات انرژی ایران را نیز محدود کنند.
انسداد مبادلات بانکی: شبکه بانکی ایران بیش از پیش منزوی میشود و حتی ارتباط محدود با بانکهای منطقهای نیز تهدید خواهد شد.
افزایش هزینه تجارت غیرنفتی: تحریم مجدد باعث افزایش هزینههای دور زدن تحریم برای تجار شده و قیمت کالاها را بالا میبرد.
فرار سرمایه و کاهش اعتماد سرمایهگذاران: افزایش نااطمینانی، پروژههای اقتصادی را با خطر توقف یا کاهش بازدهی مواجه میکند.
شتاب تورم و فشار معیشتی بر مردم: کاهش درآمدهای ارزی و افزایش نرخ ارز میتواند باعث جهش مجدد تورم شود.
در چنین شرایطی، مجموعهای از پیشنهادها از سوی کارشناسان مطرح شده که میتواند بخشی از تبعات فعال شدن مکانیسم ماشه را کاهش دهد:
تقویت دیپلماسی منطقهای: توسعه روابط اقتصادی با همسایگان و کشورهای منطقه برای خنثیسازی بخشی از اثر تحریمها.
تنوعبخشی به اقتصاد داخلی:
اصلاحات ساختاری و شفافیت اقتصادی: مبارزه با فساد، اصلاح نظام بانکی و ایجاد اعتماد عمومی برای تقویت تابآوری داخلی.
مدیریت هوشمند بازار ارز: کنترل نوسانات ارزی با ابزارهای بانکی برای جلوگیری از اثر مستقیم بر قیمتها.
افزایش تعامل با قدرتهای غیرغربی: استفاده از ظرفیت همکاری با کشورهایی چون چین، روسیه، هند و برخی کشورهای آسیای مرکزی.
مکانیسم ماشه اگرچه از نظر حقوقی و فنی در چارچوب برجام تعریف شده، اما پیامدهای سیاسی و اقتصادی آن بهشدت وابسته به نحوه مدیریت داخل کشور خواهد بود. اگر سیاستگذاریها بهدرستی پیش بروند و دیپلماسی فعال با اصلاحات اقتصادی همراه شود، این تهدید میتواند به فرصتی برای بازسازی ساختارهای آسیبپذیر اقتصاد ایران تبدیل شود.
در غیر این صورت، با تشدید تحریمها، افزایش نااطمینانی و کاهش تابآوری، ممکن است کشور وارد مرحلهای تازه از فشار اقتصادی شود که اثرات آن مستقیماً بر زندگی مردم نمایان خواهد شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
