به گزارش اطلاع با ما ، با افزایش مشاغل فریلنسری، پلتفرمی و فعالیتهای مستقل در فضای دیجیتال، مدل سنتی بیمه که بر رابطه کارگر و کارفرما استوار است، با چالشهای تازهای مواجه شده است. مسئولان تأمین اجتماعی از بررسی الگوهای جدید برای گسترش پوشش بیمهای این گروهها خبر دادهاند.
بازار کار دیگر محدود به دفتر، کارخانه و رابطه مشخص میان کارگر و کارفرما نیست. گسترش فعالیتهای اینترنتی، پلتفرمهای آنلاین و مشاغل مستقل باعث شده گروه بزرگی از شاغلان خارج از چارچوبهای سنتی اشتغال فعالیت کنند.
برنامهنویسان، طراحان، تولیدکنندگان محتوا، فعالان اقتصاد دیجیتال و بسیاری از افرادی که به شکل پروژهای یا مستقل کار میکنند، نمونهای از این نیروی کار جدید هستند. همین تغییرات، بحث درباره نحوه پوشش بیمهای آنها را جدیتر از گذشته کرده است.
مدلهای رایج بیمه اجتماعی تا حد زیادی بر مبنای وجود یک رابطه مشخص میان کارفرما و نیروی کار شکل گرفتهاند. در این الگو، محل کار، کارفرما و نحوه پرداخت دستمزد مشخص است و مسئولیت پرداخت حق بیمه نیز چارچوب روشنی دارد.
اما شرایط برای یک فریلنسر متفاوت است. ممکن است یک فرد در طول یک ماه با چند مشتری مختلف همکاری کند، درآمدش ثابت نباشد یا حتی بدون قرارداد بلندمدت برای شرکتها و پلتفرمهای مختلف پروژه انجام دهد.
همین تفاوت باعث شده پوشش بیمهای این گروهها به یکی از موضوعات مهم در آینده نظام تأمین اجتماعی تبدیل شود.
فریلنسرها افرادی هستند که بدون وابستگی دائمی به یک کارفرمای مشخص، خدمات حرفهای خود را به شکل مستقل ارائه میکنند.
برنامهنویسی، طراحی گرافیک، تولید محتوا، ترجمه، بازاریابی دیجیتال، مشاوره و برخی فعالیتهای تخصصی آنلاین از جمله حوزههایی هستند که تعداد زیادی از شاغلان آنها به شکل مستقل فعالیت میکنند.
در کنار فریلنسرها، افرادی نیز در پلتفرمهای اینترنتی مشغول به کار هستند و درآمدشان مستقیماً به میزان فعالیت یا سفارشهای دریافتی وابسته است.
یکی از چالشهای اصلی، نبود یک الگوی ثابت برای رابطه کاری است. در بسیاری از مشاغل جدید، فرد کارمند یک شرکت به معنای سنتی نیست، اما از سوی دیگر کاملاً هم خارج از بازار کار سازمانیافته قرار ندارد.
در چنین شرایطی مشخص کردن مسئول پرداخت حق بیمه، میزان حق بیمه و نحوه استمرار پوشش بیمهای میتواند پیچیده شود.
از طرف دیگر، درآمد بسیاری از این افراد ماهانه ثابت نیست و همین موضوع ضرورت طراحی مدلهای انعطافپذیرتر بیمهای را افزایش میدهد.
مسئولان سازمان تأمین اجتماعی و صندوقهای تابعه بر ضرورت هماهنگ شدن نظام بیمهای با تغییرات بازار کار تأکید کردهاند.
بررسی تجربه کشورهای دیگر نیز در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است؛ چرا که افزایش مشاغل مستقل و پلتفرمی یک اتفاق محدود به ایران نیست و بسیاری از نظامهای تأمین اجتماعی در جهان با مسئله پوشش بیمهای این گروهها روبهرو شدهاند.
هدف از چنین بازطراحیای، ایجاد امکان دسترسی گروههای بیشتری از شاغلان به خدمات بیمهای، بدون وابستگی کامل به مدل سنتی کارفرما و کارگر است.
در حال حاضر، آنچه مطرح شده بیشتر در سطح بررسی و مطالعه الگوهای جدید قرار دارد و نمیتوان از آن به عنوان اجرای یک طرح نهایی با جزئیات مشخص یاد کرد.
با این حال، جهتگیری مطرحشده نشان میدهد که نظام تأمین اجتماعی به دنبال راههایی برای پوشش افرادی است که در قالبهای سنتی اشتغال قرار نمیگیرند.
در صورت طراحی یک مدل جدید، عواملی مانند میزان درآمد، نوع فعالیت، تعداد پروژهها و نحوه همکاری فرد با پلتفرمها میتواند در تعیین شیوه پوشش بیمهای مورد توجه قرار گیرد.
گسترش مشاغل دیجیتال فقط یک چالش برای بیمه نیست. افزایش تعداد شاغلان مستقل میتواند در صورت طراحی سازوکار مناسب، به گسترش پوشش تأمین اجتماعی نیز کمک کند.
افرادی که امروز به دلیل نبود رابطه کارفرمایی مشخص، ارتباط محدودی با نظام بیمهای دارند، در صورت ایجاد مسیر ساده و متناسب با شرایط کاری خود میتوانند وارد چرخه بیمه شوند.
از سوی دیگر، ورود گروههای جدید به سیستم بیمهای میتواند در بلندمدت به افزایش منابع صندوقها نیز کمک کند؛ موضوعی که برای پایداری مالی نظام تأمین اجتماعی اهمیت دارد.
تغییر شکل اشتغال، نظامهای بیمهای را با یک انتخاب مهم روبهرو کرده است: یا ساختارهای سنتی خود را با واقعیت جدید بازار کار هماهنگ کنند یا بخشی از نیروی کار جدید خارج از پوشش مؤثر بیمهای باقی بماند.
در ایران نیز افزایش فریلنسری، فعالیتهای پلتفرمی و کسبوکارهای اینترنتی، ضرورت بازنگری در شیوههای پوشش بیمهای را بیشتر کرده است.
بنابراین، موضوع بیمه فریلنسرها و شاغلان پلتفرمی را میتوان یکی از محورهای مهم تحولات آینده بازار کار دانست؛ هرچند جزئیات اجرایی و مدل نهایی این پوشش همچنان نیازمند بررسی و تصمیمگیری است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
