به گزارش اطلاع با ما ، روند اسقاط خودروهای فرسوده در دو سال اخیر شتاب گرفته و مجموع اسقاط از سال ۱۴۰۳ تاکنون از ۶۰۰ هزار دستگاه عبور کرده است؛ با این حال، بیش از ۲۰ میلیون خودرو و موتورسیکلت همچنان در مرز فرسودگی قرار دارند و مصرف سوخت و آلودگی قابل توجهی ایجاد میکنند.
روند خروج خودروهای فرسوده از جادهها و خیابانهای کشور در دو سال گذشته سرعت بیشتری گرفته است. آمارهای جدید از شکسته شدن رکورد اسقاط حکایت دارد، اما در مقابل، تعداد وسایل نقلیهای که همچنان در آستانه فرسودگی قرار دارند، نشان میدهد مسیر نوسازی ناوگان هنوز بسیار طولانی است.
در شرایطی که کشور همزمان با آلودگی هوا و ناترازی سوخت دستوپنجه نرم میکند، خودروهای قدیمی تنها یک مشکل حملونقلی نیستند؛ مصرف بالاتر سوخت و انتشار بیشتر آلایندهها، هزینههای اقتصادی و زیستمحیطی قابل توجهی ایجاد میکند.
در سالهای گذشته، فرآیند اسقاط خودروهای فرسوده با سرعت مورد انتظار پیش نرفت. با این حال، از سال ۱۴۰۳ روند خروج این وسایل از چرخه حملونقل شتاب گرفته است.
بر اساس آمار اعلامشده، تنها در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۵۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شد و مجموع اسقاط از ابتدای این سال تاکنون از ۶۰۰ هزار دستگاه عبور کرده است.
این رقم در مقایسه با عملکرد سالهای قبل، افزایش محسوسی را نشان میدهد و بیانگر تغییر مسیر سیاست اسقاط و نوسازی ناوگان است.
افزایش تعداد خودروهای اسقاطشده اگرچه اتفاق مثبتی محسوب میشود، اما ابعاد ناوگان فرسوده کشور به اندازهای بزرگ است که حتی خروج صدها هزار دستگاه نیز نمیتواند در کوتاهمدت مشکل را برطرف کند.
برآوردها نشان میدهد از مجموع حدود ۴۲ میلیون خودرو و موتورسیکلت در حال تردد، بیش از ۲۰ میلیون دستگاه در محدوده فرسودگی قرار دارند. به این ترتیب، بخش بزرگی از ناوگان کشور همچنان نیازمند نوسازی است.
موتورسیکلتها، خودروهای سواری و وانتها سهم قابل توجهی از این ناوگان را تشکیل میدهند و در کنار آنها، خودروهای سنگین و کشندههای قدیمی نیز یکی از چالشهای مهم بخش حملونقل به شمار میروند.
یکی از مهمترین دلایل توجه به اسقاط خودرو، ارتباط مستقیم فرسودگی با مصرف سوخت است.
خودروهای قدیمی معمولاً به دلیل فناوری قدیمیتر، استهلاک بیشتر و بازده پایینتر، سوخت بیشتری مصرف میکنند. در نتیجه، ادامه تردد تعداد زیادی خودروی فرسوده میتواند فشار قابل توجهی بر منابع سوخت کشور وارد کند.
بر اساس آمارهای ارائهشده، خودروهای فرسوده سواری و وانت سالانه میلیاردها لیتر بنزین مصرف میکنند و بخشی از این مصرف، مازاد بر میزان مصرف خودروهای جدیدتر است.
وقتی صحبت از خودروهای فرسوده میشود، نخستین موضوعی که به ذهن میرسد آلودگی هواست؛ اما اثر این خودروها گستردهتر از این موضوع است.
مصرف بیشتر بنزین، افزایش هزینه حملونقل، فشار بر منابع انرژی و انتشار آلایندههای بیشتر از دیگر پیامدهای ادامه فعالیت ناوگان قدیمی است.
به همین دلیل، نوسازی خودروهای فرسوده را میتوان همزمان یک سیاست زیستمحیطی، انرژی و حملونقلی دانست.
یکی از تغییرات مهم در سیاستهای جدید، استفاده پررنگتر از گواهی اسقاط برای ایجاد انگیزه اقتصادی در این فرآیند است.
بر اساس مقررات جدید، خودروسازان و موتورسیکلتسازان داخلی باید متناسب با میزان تولید خود، گواهی اسقاط تهیه کنند. این سازوکار قرار است تقاضا برای گواهی اسقاط را افزایش داده و فرآیند خروج خودروهای قدیمی را سرعت ببخشد.
بهروزرسانی ارزش گواهی اسقاط نیز از دیگر اقداماتی است که میتواند انگیزه مالکان برای تحویل خودروهای فرسوده را افزایش دهد.
در میان خودروهای فرسوده، وضعیت وسایل نقلیه سنگین اهمیت ویژهای دارد. وجود تعداد زیادی کشنده قدیمی علاوه بر افزایش مصرف سوخت، میتواند بر ایمنی حملونقل و میزان آلایندگی نیز تأثیر بگذارد.
برنامه اسقاط کشندههای قدیمی در کنار واردات نمونههای جدید، یکی از مسیرهایی است که برای نوسازی این بخش مورد توجه قرار گرفته است.
آمارهای مربوط به سالهای اخیر نشان میدهد خروج خودروهای فرسوده میتواند به کاهش مصرف سوخت منجر شود.
برآوردهای ارائهشده درباره اسقاط صدها هزار خودرو در سالهای اخیر، از صرفهجویی قابل توجه در مصرف بنزین حکایت دارد. در صورت جایگزینی خودروهای فرسوده با مدلهای کممصرف، دوگانهسوز، هیبریدی یا برقی، ظرفیت صرفهجویی میتواند بیشتر نیز شود.
به همین دلیل، سیاست اسقاط میتواند یکی از راهکارهای غیرقیمتی برای مدیریت مصرف بنزین باشد؛ یعنی به جای تمرکز صرف بر افزایش قیمت یا محدود کردن مصرف، بخشی از مشکل از طریق کاهش مصرف خودروهای پرمصرف دنبال شود.
رکوردشکنی در اسقاط خودرو اتفاق مهمی است، اما مقایسه تعداد خودروهای خارجشده با حجم ناوگان فرسوده نشان میدهد که این روند باید با سرعت و استمرار بیشتری ادامه پیدا کند.
وقتی بیش از ۲۰ میلیون خودرو و موتورسیکلت در مرز فرسودگی قرار دارند، نوسازی ناوگان نمیتواند با یک دوره کوتاه اسقاط به نتیجه برسد. ادامه این مسیر به منابع مالی، مشوقهای مؤثر، اجرای دقیق قوانین و ایجاد امکان واقعی برای جایگزینی خودروهای قدیمی نیاز دارد.
در نهایت، اسقاط خودرو فقط به معنای حذف یک وسیله نقلیه قدیمی نیست؛ این فرآیند میتواند همزمان بر مصرف بنزین، آلودگی هوا، ایمنی حملونقل و هزینههای اقتصادی کشور اثر بگذارد. شکسته شدن رکورد اسقاط نشانهای مثبت است، اما رسیدن به ناوگانی کممصرف و کمآلاینده، همچنان به یک برنامه بلندمدت و مستمر نیاز دارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
