چرا دولت به جای اسقاط خودروهای فرسوده، روی گرانی بنزین پافشاری می‌کند؟

به گزارش اطلاع با ما ، بنزین : بررسی داده‌های رسمی نشان می‌دهد ریشه ناترازی بنزین نه ارزان‌بودن قیمت، بلکه مصرف وحشتناک ناوگان فرسوده است. خودروها و موتورسیکلت‌های ازکارافتاده روزانه چند برابر بنزین می‌سوزانند و سهمی سنگین از بودجه کشور می‌بلعند. اسقاط گسترده می‌تواند بدون شوک قیمتی، مصرف سوخت، آلودگی و هزینه‌های درمانی را کاهش دهد.

گرانی بنزین؛ مسئله‌ای که مسئله اصلی نیست

در ماه‌های اخیر بارها از سوی مقام‌های دولتی گفته شده که قیمت بنزین به دلیل افزایش هزینه تولید و واردات باید اصلاح شود. اما بررسی داده‌های رسمی نشان می‌دهد تمرکز یک‌طرفه بر قیمت، مسئله اصلی را پنهان می‌کند: خودروها و موتورسیکلت‌های فرسوده‌ای که چند برابر یک وسیله استاندارد سوخت می‌سوزانند و سهم بزرگی از منابع کشور را از بین می‌برند.

فرسودگی؛ چاهی که بودجه را می‌بلعد

از میان حدود ۴۲ میلیون وسیله نقلیه در کشور، نزدیک به ۲۲ میلیون دستگاه در دسته فرسوده قرار می‌گیرند؛ شامل ۱۳ میلیون خودرو و ۹ میلیون موتورسیکلت. این حجم فرسودگی یعنی مصرف سوختی که دو تا سه برابر استاندارد جهانی است. نتیجه روشن است:
هزینه پنهان فرسودگی از کل صرفه‌جویی احتمالی ناشی از افزایش قیمت بنزین بسیار بیشتر است.

براساس مدل‌های محاسباتی محافظه‌کارانه، ۲۷ تا ۵۲ درصد بودجه سالانه کشور تنها برای تأمین سوخت این ناوگان فرسوده هزینه می‌شود. رقمی که هیچ سازوکاری برای جبران آن با گرانی بنزین قابل مقایسه نیست.

آلودگی و تلفات انسانی؛ بخش فراموش‌شده معادله

مصرف بالای سوخت تنها یک سوی ماجراست. گزارش‌های رسمی سلامت نشان می‌دهد سالانه ده‌ها هزار مرگ قابل پیشگیری در کشور به آلودگی هوا مرتبط است و بخش قابل توجهی از این آلودگی مستقیم از اگزوز خودروها و موتورسیکلت‌های فرسوده می‌آید.
اسقاط گسترده، یک اقدام اقتصادی صرف نیست؛ اقدامی حیاتی برای حفظ جان مردم است.

اصرار بر افزایش قیمت؛ خطایی که نتیجه نمی‌دهد

با وجود این داده‌ها، بار اصلی بحث دولتی همچنان بر «یارانه پنهان» و «قیمت بنزین» است. این رویکرد چند ایراد ساختاری دارد:

مقیاس مشکل اشتباه برآورد شده است. مصرف اضافی ناشی از فرسودگی، چند برابر واردات روزانه بنزین است.

هزینه انسانی نادیده گرفته می‌شود. آلودگی و مرگ‌ومیر، قابل قیمت‌گذاری نیست.

افزایش قیمت اثر محدودی دارد. حتی در خوش‌بینانه‌ترین سناریو، صرفه‌جویی حاصل از افزایش قیمت به پای هزینه فرسودگی نمی‌رسد.

ریسک‌های اجتماعی تکرار می‌شود. تجربه تلخ افزایش ناگهانی قیمت در گذشته نشان می‌دهد هر تصمیم قیمتی بدون اصلاح ساختاری، پایدار نیست.

راه‌حل کم‌هزینه و پرثمر: نوسازی ناوگان

اسقاط سالانه چند میلیون وسیله فرسوده -حتی با هزینه‌های سنگین- در مجموع صرفه‌جویی مالی بسیار بیشتری برای کشور ایجاد می‌کند. این کار نه تورم دارد، نه فشار مستقیم بر مردم، و نه هزینه اجتماعی تصمیمات پرریسک قیمتی را تکرار می‌کند.

نوسازی ناوگان، به‌جای گرانی سوخت،
مسیر کوتاه‌تر، کم‌هزینه‌تر و کم‌خطرتر برای حل ناترازی بنزین است.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام