به گزارش اطلاع با ما ، یارانه نقدی: هدفمندسازی یارانهها با هدف عدالت اجتماعی آغاز شد، اما پرداختهای مساوی، دهکبندیهای نادرست و تورم بالا باعث شد اثر حمایتی آن برای اقشار ضعیف از بین برود. اصلاح این مسیر بدون دادههای دقیق و مهار تورم ممکن نیست.
هدفمندسازی یارانهها با وعده افزایش عدالت اقتصادی و حمایت از اقشار ضعیف آغاز شد. پرداخت مستقیم یارانه نقدی قرار بود شکاف درآمدی را کاهش دهد و فشار افزایش قیمت انرژی را برای خانوارهای کمدرآمد جبران کند؛ اما آنچه در عمل رخ داد، فاصله معناداری با اهداف اولیه داشت.
در نخستین مرحله اجرا، یارانه نقدی بدون تفکیک درآمدی به همه شهروندان پرداخت شد. این تصمیم اگرچه ساده و سریع بود، اما عدالتمحور نبود. زمانی که خانوارهای پردرآمد و کمدرآمد به یک میزان از منابع عمومی استفاده میکنند، اثر حمایتی یارانه برای گروههای ضعیف بهتدریج کمرنگ میشود.
در سالهای بعد، سیاست حذف یارانه پردرآمدها در دستور کار قرار گرفت، اما نبود دادههای دقیق از دارایی و سطح رفاه خانوارها، دهکبندی را با خطاهای جدی همراه کرد. نتیجه این شد که برخی خانوارهای کمدرآمد حذف شدند، در حالی که افراد با دارایی بالا همچنان یارانه دریافت کردند؛ مسئلهای که اعتماد عمومی به نظام حمایتی را کاهش داد.
یارانهای که روزی بخش مهمی از هزینههای یک خانوار را پوشش میداد، امروز در برابر تورم بالا قدرت خرید ناچیزی دارد. افزایش مداوم قیمت کالاهای اساسی باعث شده مبلغ یارانه، حتی برای دهکهای پایین، نقش موثری در بهبود معیشت نداشته باشد و بیشتر جنبه نمادین پیدا کند.
یکی از اهداف اصلی هدفمندسازی یارانهها، تخصیص بخشی از منابع به تولید و اشتغال بود؛ اما کسری بودجههای مداوم باعث شد تقریباً تمام منابع صرف پرداخت نقدی شود. در غیاب تقویت تولید، یارانهها نهتنها فقر را کاهش ندادند، بلکه در برخی موارد به تشدید تورم نیز دامن زدند.
ادامه اصلاح نظام یارانهای منوط به شناسایی دقیق نیازمندان، کنترل تورم و استفاده از ابزارهای مکمل مانند کالابرگ و حمایتهای غیرنقدی است. بدون این اصلاحات، افزایش عددی یارانهها نیز نمیتواند تغییری واقعی در سفره خانوارهای کمدرآمد ایجاد کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
