به گزارش اطلاع با ما ، آلودگی هوا: آلودگی هوا به یکی از پرهزینهترین بحرانهای زیستمحیطی و سلامت در ایران تبدیل شده است. افزایش مرگومیر منتسب به آلودگی، خسارتهای میلیارددلاری و تشدید روزهای ناسالم هوا، همگی نشانههای بحرانی هستند که کارشناسان ریشه اصلی آن را نه صرفاً در عوامل طبیعی، بلکه در مداخله گسترده و ناکارآمد دولت در اقتصاد، انرژی و تولید جستوجو میکنند.
آمارهای رسمی و پژوهشهای دانشگاهی نشان میدهد آلودگی هوا به یکی از عوامل اصلی مرگومیر در کشور بدل شده است. همزمان با افزایش تعداد روزهای ناسالم، پیامدهای اقتصادی این بحران نیز ابعاد نگرانکنندهای یافته و فشار مضاعفی بر نظام سلامت و منابع اقتصادی وارد کرده است.
کارشناسان معتقدند مسئله آلودگی هوا دیگر یک معضل فصلی یا مقطعی نیست، بلکه نتیجه انباشت سالها سیاستگذاری نادرست و نبود اصلاحات ساختاری است.
یکی از اصلیترین منابع آلایندگی هوا، ناوگان فرسوده حملونقل است. تداوم انحصار در بازار خودرو و مداخله مستقیم دولت در قیمتگذاری، موجب شده بخش بزرگی از خودروهای تولید داخل با فناوریهای قدیمی و مصرف سوخت بالا در خیابانها تردد کنند.
فرسودگی گسترده خودروها و موتورسیکلتها نهتنها مصرف سوخت را افزایش داده، بلکه مانع نوسازی ناوگان و استفاده از فناوریهای کممصرف و پاک شده است. این وضعیت، هزینههای پنهان سنگینی را به اقتصاد و محیط زیست تحمیل میکند.
در بخش انرژی، قیمتگذاری دستوری و سیاستهای یارانهای، مصرف غیربهینه را به یک الگوی مزمن تبدیل کرده است. با وجود برخورداری کشور از ذخایر عظیم گاز، کمبود سرمایهگذاری و افت تولید موجب شده نیروگاهها در مقاطعی به استفاده از سوختهای سنگین و آلاینده روی بیاورند.
سوزاندن سوختهایی با گوگرد بالا در نیروگاههایی که اغلب در نزدیکی شهرها قرار دارند، سهم چشمگیری در تشدید آلودگی هوا دارد؛ بهویژه زمانی که این نیروگاهها از راندمان پایین و فناوریهای فرسوده برخوردارند.
بخش بزرگی از نیروگاههای کشور با راندمانهایی بسیار پایینتر از استانداردهای جهانی فعالیت میکنند. در حالی که در بسیاری از کشورها نیروگاههای کمبازده از مدار خارج شدهاند، در ایران این واحدها همچنان فعال هستند؛ موضوعی که مستقیماً مصرف سوخت و حجم آلایندهها را افزایش میدهد.
مداخله دولت در بازار برق و عدم بازگشت اقتصادی سرمایه، موجب شده انگیزهای برای ورود سرمایهگذاران خصوصی و نوسازی زیرساختها باقی نماند.
عقبماندگی فناوری پالایشگاهها و محدودیتهای مالی، به افت کیفیت بنزین و گازوئیل دامن زده است. در نبود واحدهای پیشرفته پالایشی، بخشی از سوخت با ترکیباتی جبران میشود که آلایندگی بیشتری دارند. این شرایط، اثر مخرب مستقیمی بر کیفیت هوا و سلامت عمومی دارد.
دامنه مداخله دولت به سیاستهای کشاورزی نیز کشیده شده است. تأکید بر خودکفایی بدون توجه به ظرفیتهای آبی، منجر به تخلیه منابع زیرزمینی، خشکشدن تالابها و تشدید فرونشست زمین شده است. پیامد این روند، افزایش کانونهای گردوغبار و تشدید آلودگی هوا در مناطق مختلف کشور است.
آنچه امروز بهعنوان بحران آلودگی هوا شناخته میشود، نتیجه مجموعهای از سیاستهای مداخلهگرایانه، قیمتگذاریهای دستوری و تعویق اصلاحات ساختاری در حوزههای خودرو، انرژی، برق و کشاورزی است. بدون بازبینی نقش دولت در اقتصاد و ایجاد فضا برای رقابت، سرمایهگذاری و نوسازی فناوری، عبور از این بحران نهتنها دشوار، بلکه پرهزینهتر خواهد شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
