به گزارش اطلاع با ما، سهام عدالت – سهام عدالت، یکی از بزرگترین طرحهای توزیع ثروت در ایران، با هدف مردمیسازی اقتصاد و مشارکت اقشار مختلف در سرمایهگذاریهای بزرگ کشور شکل گرفت. اما بیش از یک دهه از اجرای این طرح میگذرد و همچنان بسیاری از سهامداران، خود را مالکانی میدانند که هیچ نقشی در سرنوشت دارایی خود ندارند.
محمدرضا محسنیثانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفتوگوی با اشاره به فلسفه شکلگیری سهام عدالت اظهار کرد که بر اساس سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، سهام عدالت به مردم واگذار شده است؛ بنابراین همانگونه که سود این سهام متعلق به سهامداران است، انتخاب هیئتمدیره و مدیرعامل شرکتهای سرمایهپذیر نیز باید به مردم سپرده شود.
وی با انتقاد از وضعیت موجود گفت: «در حال حاضر دولت همچنان تصدی و مدیریت این شرکتها را در اختیار دارد، در حالی که فلسفه سهام عدالت، مردمیسازی اقتصاد و واگذاری مدیریت به صاحبان اصلی سهام بوده است. از همین رو باید آزادسازی سهام عدالت صورت بگیرد و مدیریت سهام عدالت به خود مردم واگذار شود».
محسنیثانی با انتقاد از نحوه پرداخت سود سهام عدالت تصریح کرد که سودی که امروز به سهامداران پرداخت میشود، ناچیز است؛ چراکه سهامداران هیچ دخالتی در مدیریت دارایی خود ندارند و صرفاً مبلغ اندکی به حساب آنها واریز میشود.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ادامه داد: «سهامداران نسبت به هزینهها، درآمدها، نحوه مدیریت و عملکرد شرکتهایی که مالک بخشی از آن هستند، اطلاع و نقش مؤثری ندارند و این با مفهوم واقعی مالکیت فاصله دارد».
محسنیثانی در پایان تأکید کرد که واگذاری مدیریت این شرکتها به مردم، دو دستاورد مهم خواهد داشت: «هم اراده سهامداران در اداره بنگاهها نقشآفرین خواهد شد و هم فعالیتهای تولیدی و انتفاعی این شرکتها میتواند مؤثرتر و پربازدهتر از وضعیت فعلی باشد».
این دیدگاه با نظرات سایر نمایندگان مجلس نیز همخوانی دارد. علیرضا سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس، نیز پیشتر تأکید کرده بود که «سهام عدالت باید از یک مالکیت اسمی خارج شود و به مالکیت واقعی مردم تبدیل شود تا افراد بتوانند درباره دارایی خود تصمیمگیری کنند». به گفته سلیمی، «اگر مردم را مالک میدانیم، باید حقوق مالکانه آنها را نیز به رسمیت بشناسیم. مالک واقعی میتواند درباره دارایی خود تصمیم بگیرد؛ میتواند آن را نگه دارد، واگذار کند یا به شکل دیگری مدیریت کند».
آزادسازی سهام عدالت به این معناست که دولت به دارندگان این سهام اجازه دهد خودشان انتخاب کنند که داراییشان چگونه مدیریت شود. بر اساس توضیحات غلامرضا توکل، نماینده مجلس، آزادسازی سهام عدالت به معنای کاهش تصدیگری دولت و به رسمیت شناختن حق مردم برای مدیریت دارایی خود است. در چنین شرایطی، هر سهامدار میتواند متناسب با ضوابط تعیینشده درباره نگهداری، افزایش یا فروش سهام خود تصمیم بگیرد.
با وجود تأکیدات مکرر نمایندگان مجلس و کارشناسان اقتصادی بر ضرورت آزادسازی سهام عدالت، هنوز زمان یا سامانهای برای فروش یا واگذاری مدیریت به مردم اعلام نشده است. با این حال، سیدجواد حسینیکیا، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، تأکید کرده که «هر چیزی که مدیریتاش در اختیار دولت باشد، احتمالاً مشکلاتی را ایجاد میکند» و دولت باید به سمت تنظیمگری برود و از تصدیگری دست بردارد. به گفته وی، آزادسازی سهام عدالت و سپردن مدیریت آن به خود مردم، مشارکت و مدیریت واقعی مردم در فعالیتهای اقتصادی را امکانپذیر میکند و امکان اعمال حقوق مالکانه توسط سهامداران و بهبود حکمرانی شرکتی را به وجود میآورد.
سهام عدالت با هدف مشارکت واقعی مردم در اقتصاد شکل گرفت، اما بیش از یک دهه بعد، همچنان بسیاری از سهامداران خود را در جایگاه مالکانی میبینند که نه از عملکرد شرکتها اطلاع دارند و نه نقشی در اداره آنها. نقدهای مکرر نمایندگان مجلس بر مدیریت دولتی این سهام و تأکید بر ضرورت آزادسازی و واگذاری مدیریت به مردم، نشان از عزمی جدی برای تغییر رویه دارد. با این حال، تحقق این هدف نیازمند تصمیمگیری سریع و عملیاتی از سوی نهادهای مسئول است تا سهام عدالت از یک «مالکیت اسمی» به «مالکیت واقعی» تبدیل شود و میلیونها سهامدار بتوانند از حقوق واقعی مالکانه خود بهرهمند شوند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
