به گزارش اطلاع با ما، افزایش مصرف بنزین، آلودگی هوا، فرسودگی خودروها و وابستگی به واردات، زنگ خطر بحران سوخت را به صدا درآورده است. آیا مدل «هر کارت ملی، یک سهمیه بنزین» راهکار نهایی دولت است؟ بررسی سناریوهای پیشروی دولت چهاردهم در این گزارش.
تهران، خراسان رضوی، فارس، اصفهان و کرمان به تنهایی ۴۰ درصد از کل بنزین کشور را میسوزانند. در حالی که بخش زیادی از این مصرف مربوط به خودروهای فرسودهای است که سهم بالایی در آلودگی هوا و مرگومیر سالانه دارند.
در شرایطی که ظرفیت تولید داخلی بنزین نزدیک به ۱۱۰ میلیون لیتر در روز است، اما مصرف به ۱۴۰ میلیون لیتر رسیده و تا سال ۱۴۰۷ ممکن است به ۱۷۰ میلیون لیتر برسد. این یعنی نیاز به واردات روزانه و صرف ۱۶ میلیارد دلار ارز در سال، که فشاری مضاعف بر اقتصاد وارد میکند.
در حالی که ظرفیت استفاده از سوختهای جایگزین مانند CNG وجود دارد، تنها حدود نیمی از توان توزیعی این سوخت در حال استفاده است. فعالسازی ظرفیت ۱۵ میلیون مترمکعبی سیانجی، میتواند معادل صرفهجویی روزانه ۱۵ میلیون لیتر بنزین باشد.
بیش از ۵۳ درصد ناوگان حملونقل کشور فرسوده است. این خودروها مصرف بالایی دارند و تأثیر مستقیمی بر آلودگی هوا و مصرف بنزین دارند. خروج آنها از چرخه، گامی اساسی برای کاهش ناترازی سوخت است.
در میان راهکارهای در دست بررسی دولت چهاردهم، مدل تخصیص سهمیه بنزین به افراد بهجای خودروها بیش از سایر سناریوها مورد توجه قرار گرفته است. طبق این مدل، به هر کارت ملی یک سهمیه بنزین تعلق میگیرد تا از مصرف چند برابری افراد دارای چند خودرو جلوگیری شود.
در صورت اجرای سناریوی چهارم، بنزین یارانهای فقط به دارندگان کارت ملی ایرانی تعلق خواهد گرفت و از سوءاستفادههای سهمیهای جلوگیری میشود.
اگرچه دولت اعلام کرده فعلاً قصد افزایش قیمت بنزین را ندارد، اما شواهد نشان میدهد احتمال تغییر در نحوه سهمیهبندی و نرخگذاری پلکانی در بودجه ۱۴۰۵ وجود دارد. کارشناسان هشدار میدهند که اگر ناترازی ادامه یابد، واردات بنزین و فشار اقتصادی دوچندان خواهد شد.
بحران ناترازی بنزین، واقعیتی اجتنابناپذیر است که بدون اصلاحات ساختاری، منجر به واردات گسترده، تورم پنهان و آسیب به اقشار کمدرآمد خواهد شد. مدل «هر کارت ملی، یک سهمیه» یکی از راهکارهای جدی دولت برای عبور از این بحران است، اما اجرای آن نیازمند آمادهسازی دقیق، شفافسازی و جلب اعتماد عمومی است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
