بازنشستگی؛ پایانی بر کار یا شروعی دوباره؟ | حقوق ۱۶ میلیونی نصف هزینه‌ها را هم نمی‌دهد

به گزارش اطلاع با ما  بازنشستگان به دلیل ناکافی بودن حقوق بازنشستگی، ناچارند در تاکسی‌های اینترنتی کار کنند. بسیاری از رانندگان سالمند می‌گویند مستمری دریافتی حتی نیمی از هزینه‌های زندگی مانند اجاره، دارو و مخارج خانوار را پوشش نمی‌دهد. طبق آمار سال ۱۴۰۵، کف حقوق بازنشستگان حدود ۱۶ میلیون تومان اعلام شده، اما قدرت خرید واقعی به دلیل تورم شدید کاهش یافته است. فشار هزینه‌هایی مثل شهریه دانشگاه، وام‌ها و درمان، بازنشستگان را مجبور کرده با وجود دردهای جسمی و خستگی، همچنان کار کنند.

بازنشستگی؛ پایانی بر کار یا شروعی دوباره

تصور کنید سی سال از عمر خود را کار کرده‌اید. حق بیمه پرداخته‌اید. خستگی جسم و روح شما را از پا درآورده است. حالا نوبت رسیده به دوران بازنشستگی؛ دورانی که قرار است در آن آسایش و آرامش را تجربه کنید. اما واقعیت تلخ برای میلیون‌ها بازنشسته در ایران چیزی دیگر است. آنها نه تنها آسایش نمی‌بینند، بلکه مجبورند دوباره سر کار برگردند. این بار پشت فرمان تاکسی‌های اینترنتی.

**حقوق بازنشستگی؛ آبی که از دل سنگ هم در نمی‌آید**

طبق آمار سال ۱۴۰۵، کف حقوق بازنشستگان حدود ۱۶ میلیون تومان اعلام شده است. این رقم را کنار تورم ۵۰ درصدی و هزینه‌های سرسام‌آور زندگی بگذارید. اجاره خانه در تهران به راحتی از ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان عبور می‌کند. قبوض آب، برق، گاز و تلفن چند میلیون. خورد و خوراک یک خانواده متوسط ماهانه حداقل ۱۰ تا ۱۵ میلیون. دارو و درمان هم که حکم بمب ساعتی را دارد.

حالا حساب کنید با ۱۶ میلیون تومان، از کدام یک از این هزینه‌ها می‌شود گذشت؟ پاسخ تلخ است: از هیچ کدام. به همین دلیل بسیاری از بازنشستگان می‌گویند مستمری دریافتی حتی نیمی از هزینه‌های زندگی مانند اجاره، دارو و مخارج خانوار را پوشش نمی‌دهد.

**پشت فرمان با وجود سی سال کار**

رانندگان سالمندی که این روزها در اسنپ و تپسی می‌بینید، هر کدام یک داستان دارند. یکی مهندس بوده، یکی معلم، یکی کارمند بانک. اما حالا همه در یک چیز مشترکند: مجبورند برای تأمین هزینه‌های روزمره پشت فرمان بنشینند.

برخی از آنها پس از سی سال کار بازنشسته شده‌اند، اما به جای استراحت، شیفت‌های ۸ و ۱۰ ساعته رانندگی می‌کنند. چون اگر نکنند، اجاره خانه عقب می‌افتد یا نمی‌توانند داروی بیماری مزمن خود را بخرند.

**شهریه دانشگاه، وام و درمان؛ سه ضلع مثلث وحشت**

سه چیز است که خواب را از چشمان بازنشسته می‌دزدد: شهریه دانشگاه فرزندان، اقساط وام‌های قدیمی، و هزینه‌های درمان.

فرزند دانشجو دارد؟ شهریه ترم بعد را باید از کجا بیاوری. چند سال پیش وام گرفته‌ای که خانه بخری؟ اقساط هنوز تمام نشده. خودت یا همسرت داروی ماهانه مصرف می‌کنید؟ قیمت داروهای خارجی که سر به فلک کشیده.

این سه فشار، بسیاری از بازنشستگان را مجبور می‌کند حتی با وجود دردهای جسمی، کمردرد، آرتروز و خستگی مفرط، همچنان کار کنند. رانندگی در ترافیک سنگین شهرهای بزرگ برای یک جوان هم طاقت‌فرساست، چه برسد به یک مرد یا زن ۶۰-۷۰ ساله.

**افزایش حقوق؛ نه به اندازه تورم، نه به اندازه نیاز**

دولت هر سال درصدی به حقوق بازنشستگان اضافه می‌کند. اما این افزایش هرگز با نرخ تورم و رشد هزینه‌های زندگی هماهنگ نبوده است. تورم ۴۰ یا ۵۰ درصد، اما افزایش حقوق ۲۰ درصد. نتیجه چه می‌شود؟ کاهش قدرت خرید واقعی.

بازنشسته‌ای که پارسال با حقوق خود می‌توانست ۱۰۰ واحد کالا بخرد، امسال با حقوق بیشتر (به رقم اسمی) فقط می‌تواند ۸۰ واحد بخرد. این یعنی عقب‌گرد، نه پیشرفت. به همین دلیل است که کف حقوق ۱۶ میلیونی در عمل ارزش چندانی ندارد.

**تصویری که نباید عادی شود**

دیدگاه جامعه نسبت به بازنشستگان شاغل در تاکسی‌های اینترنتی نباید عادی شود. این یک هنجار نیست. این یک هشدار است. وقتی کسی که تمام عمر مفید خود را کار کرده، در دوران پیری مجبور باشد برای امرار معاش رانندگی کند، یعنی سیستم بازنشستگی دچار یک شکست ساختاری شده است.

البته برخی از بازنشستگان از روی علاقه کار می‌کنند. اما اکثریت قریب به اتفاق آنها نه از روی علاقه، که از روی ناچاری پشت فرمان می‌نشینند. تفاوت را باید تشخیص داد.

**چه باید کرد؟**

برای بهبود این شرایط، سه اقدام ضروری به نظر می‌رسد:

**اول، واقعی‌سازی مستمری‌ها:** حقوق بازنشستگی باید بر اساس نرخ تورم واقعی و هزینه‌های زندگی روزمره محاسبه شود، نه بر اساس ارقام اسمی و افزایش‌های نمادین.

**دوم، تقویت حمایت‌های درمانی:** هزینه‌های دارو و درمان برای بازنشستگان باید به طور جدی کاهش یابد. بیمه‌های درمانی باید پوشش بیشتری ارائه دهند.

**سوم، حمایت‌های اجتماعی:** برنامه‌های حمایتی مثل وام‌های کم‌بهره، کمک‌های معیشتی و تخفیف در قبوض خدمات عمومی برای بازنشستگان کم‌درآمد باید گسترش یابد.

**بازنشستگی آبرومند حقی است نه یک امتیاز**

بازنشستگان پشت فرمان تاکسی‌های اینترنتی یک پدیده‌ی تلخ و هشداردهنده هستند. حقوق ۱۶ میلیونی که حتی نیمی از هزینه‌ها را پوشش نمی‌دهد، آنها را مجبور کرده با وجود دردهای جسمی و خستگی، دوباره سر کار برگردند. شهریه دانشگاه فرزندان، اقساط وام‌ها و هزینه‌های درمان مثلث وحشتی است که آرامش را از این قشر زحمتکش گرفته است. بازنشستگی آبرومند یک حق است، نه یک امتیاز. و این حق باید توسط دولت و نهادهای مسئول تأمین شود، وگرنه فردا صبح هر کدام از ما ممکن است جای آن راننده سالمند پشت فرمان باشیم.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام