به گزارش اطلاع با ما ، کولبران: افزایش فشار بر تجارت خارجی ایران و محدودیتهای ایجادشده در مسیرهای دریایی جنوب، سیاستگذار را به سمت تسهیل واردات از مسیر کولبری و ملوانی سوق داده است. با این حال، فعالان اقتصادی معتقدند سهم خلیج فارس و دریای عمان در تجارت خارجی ایران به حدی بالاست که راهکارهای موقت و غیرمتعارف، توان جبران اختلالهای موجود را ندارند و تداوم این شرایط میتواند تولید و تأمین کالا را با چالشهای جدی روبهرو کند.
تجارت ایران زیر فشار محدودیتها؛ آیا کولبری جای تجارت دریایی را میگیرد؟
تجارت خارجی ایران در سالهای اخیر تحت تأثیر تحریمها، محدودیتهای بانکی و کاهش دسترسی به مسیرهای متنوع تجاری با چالشهای گستردهای روبهرو شده است. در این میان، اختلال در فعالیت بنادر جنوبی و افزایش محدودیتهای دریایی، نگرانیها درباره آینده زنجیره تأمین و واردات کالا را افزایش داده است.
همزمان سیاستگذار برای مدیریت بخشی از این فشارها، مسیرهایی مانند کولبری و ملوانی را برای واردات برخی کالاها تسهیل کرده؛ اقدامی که به باور برخی کارشناسان، بیشتر یک راهحل موقت محسوب میشود تا پاسخی پایدار به مشکلات تجارت کشور.
در هفتههای اخیر، ابلاغ برخی مصوبات جدید درباره ساماندهی تجارت مرزی و واردات کالا از طریق کولبری و ملوانی خبرساز شده است. بر اساس این تغییرات، برخی اقلام مشمول محدودیت شدهاند و در مقابل، ورود برخی مواد اولیه و کالاهای مورد نیاز صنایع از این مسیرها تسهیل شده است.
کارشناسان معتقدند این تصمیمها با هدف کاهش فشار بر بازار داخلی و تأمین بخشی از نیاز تولید اتخاذ شده، اما همچنان ظرفیت این روشها در مقایسه با تجارت رسمی و دریایی بسیار محدود است.
بررسی آمارهای تجاری نشان میدهد بخش عمده تجارت خارجی ایران از طریق خلیج فارس، دریای عمان و بندر چابهار انجام میشود. سهم بالای این مناطق در واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه و صادرات غیرنفتی باعث شده هرگونه اختلال در بنادر جنوبی، مستقیماً بر اقتصاد و تولید اثر بگذارد.
فعالان اقتصادی میگویند تجارت دریایی به دلیل حجم بالا، هزینه کمتر و دسترسی گسترده، همچنان ستون اصلی تجارت خارجی ایران محسوب میشود و جایگزینی کامل آن با مسیرهای زمینی یا مرزی عملاً امکانپذیر نیست.
برخی تحلیلگران هشدار میدهند ادامه اختلال در مسیرهای اصلی واردات میتواند روند تأمین مواد اولیه کارخانهها و کالاهای مورد نیاز بازار را با مشکلات بیشتری مواجه کند. به گفته آنها، بسیاری از صنایع کشور وابستگی بالایی به واردات مواد اولیه، تجهیزات و قطعات دارند و هرگونه اختلال طولانیمدت میتواند بر تولید اثرگذار باشد.
در چنین شرایطی، استفاده از رویههای غیرمتعارف مانند کولبری و ملوانی شاید بخشی از نیاز کوتاهمدت بازار را پوشش دهد، اما پاسخگوی نیاز گسترده اقتصاد کشور نخواهد بود.
برخی کارشناسان حوزه تجارت معتقدند ایران به دلیل همسایگی گسترده با کشورهای مختلف، ظرفیت بالایی برای توسعه تجارت زمینی دارد؛ ظرفیتی که در سالهای گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
به باور آنها، توسعه زیرساختهای گمرکی، لجستیکی و حملونقل در مرزهای غیرجنوبی میتواند بخشی از وابستگی شدید تجارت ایران به مسیرهای دریایی را کاهش دهد و تابآوری اقتصاد را افزایش دهد.
فعالان حوزه تجارت تأکید دارند مشکلات فعلی تنها با تصمیمهای مقطعی حل نمیشود و تجارت خارجی کشور نیازمند اصلاحات ساختاری است. کاهش بوروکراسی، تسهیل فرآیندهای واردات، توسعه زیرساختهای مرزی و هماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر از جمله مطالباتی است که بارها از سوی بخش خصوصی مطرح شده است.
به اعتقاد کارشناسان، آینده تجارت خارجی ایران بیش از هر زمان دیگری به تصمیمهای راهبردی و نگاه بلندمدت وابسته است؛ چرا که راهکارهای کوتاهمدت نمیتوانند جای خالی زیرساختهای اصلی تجارت کشور را پر کنند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
