به گزارش اطلاع با ما ، احیای معادن در برنامه هفتم توسعه: بخش معدن یکی از ارکان کلیدی اقتصاد غیرنفتی ایران بهشمار میرود؛ با ظرفیت بالا برای اشتغالزایی، افزایش تولید ناخالص داخلی و توسعه مناطق محروم. با این حال، آمارهای نگرانکننده از تعطیلی ۶۵ درصدی معادن کشور، حکایت از چالشی جدی در تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه دارد.
معادن کوچکمقیاس به دلیل گستردگی جغرافیایی، نیاز پایینتر به سرمایهگذاری اولیه و قابلیت ایجاد اشتغال محلی، از اهمیت بالایی برخوردارند. اما این معادن در سالهای اخیر با مشکلات متعددی از جمله عدم تامین مالی، نبود شفافیت، ضعف زیرساخت و بیثباتی در سیاستگذاری روبهرو بودهاند.
به گفته عباس جرجانی، مدیرعامل طرح احیای معادن، در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۹۴ معدن احیا شده و ظرفیت تولید به حدود ۱۸ تا ۱۹ میلیون تن رسیده است. اما در مقابل، قدیر قیافه، نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران، اعلام کرد که حدود ۶۵ درصد از معادن کشور همچنان تعطیل هستند. این عدد، زنگ خطری جدی برای تحقق اهداف رشد ۱۳ درصدی در بخش معدن محسوب میشود.
در حالیکه برنامه هفتم توسعه بر رشد تولیدات معدنی، شفافیت، و ارتقای سرمایه انسانی تاکید دارد، شواهد میدانی از فاصله زیاد این اهداف با واقعیت حکایت دارند. بهعنوان مثال، طبق بند ب ماده ۴۸، وزارت صمت باید از سامانههای هوشمند برای محاسبه دقیق برداشتهای معدنی استفاده کند. اما فعالان این حوزه از نبود شفافیت در اطلاعات ذخایر و قراردادها انتقاد دارند.
قراردادهای همکاری با شرکتهای خارجی، همچون قرارداد استخراج معدن مزرعه شادی با یک شرکت چینی، با ابهاماتی در حدود اختیارات و استفاده از نیروی بومی همراه بودهاند. مواردی گزارش شده که در آنها کارگران بومی از کار اخراج شدهاند، در حالی که قانون، استفاده از نیروهای محلی را در اولویت قرار داده است.
این طرح از مهر ۱۳۹۶ و با همکاری تشکلهای خصوصی کلید خورد و با امضای چند تفاهمنامه چهارجانبه میان وزارت صمت، ایمیدرو، گلگهر، میدکو و خانه معدن ایران در سال ۱۳۹۷ وارد فاز اجرایی شد. هدف اصلی آن، فعالسازی معادن راکد، توسعه زیرساختها و افزایش جذب سرمایهگذار خصوصی بود.
برنامه هفتم توسعه اگرچه اهداف ارزشمندی در حوزه معدن تعریف کرده، اما در عمل با موانع متعددی مانند کمبود سرمایهگذاری، نبود شفافیت، و ضعف امنیت اقتصادی مواجه است. بدون حل ریشهای این چالشها، تحقق اهداف پنجساله صرفاً در حد یک آرزو باقی خواهد ماند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
