به گزارش اطلاع با ما ، قانون عفاف و حجاب: با اعلام تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب» و وعده بهکارگیری ۸۰ هزار نیروی آموزشدیده، بحث تازهای درباره کارایی و پیامدهای طرحهای نظارتی در حوزه حجاب شکل گرفته است. آیا اتاق حجاب میتواند مسیر متفاوتی از گشت ارشاد و قانون عفاف و حجاب طی کند؟
تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب» در تهران، جدیدترین اقدام در مسیر سیاستگذاری حجاب در ایران است؛ اقدامی که دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران از آن بهعنوان طرحی فرهنگی و هوشمندانه یاد کرده، اما منتقدان میگویند این طرح، نسخهای تازه از همان سیاستهای تکراری با چهرهای جدید است.
ایده کنترل و نظارت بر حجاب در ایران سابقهای بیش از دو دهه دارد. از گشت ارشاد تا طرح نور و قانون عفاف و حجاب، هر یک با وعدههای تازه آغاز شدند اما اغلب به دلیل نارضایتی اجتماعی، هزینه بالا و نتایج محدود، نتوانستند اهداف تعیینشده را محقق کنند. قانون «حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» که در سال ۱۴۰۲ به تصویب مجلس رسید، سختگیرانهترین چارچوب قانونی در این حوزه به شمار میرود؛ با این حال هنوز وارد مرحله اجرایی نشده و در هالهای از ابهام قرار دارد.
روحالله مؤمننسب، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران، گفته است که اتاق وضعیت عفاف و حجاب با بهکارگیری ۸۰ هزار نیروی آموزشدیده و بیش از چهار هزار مربی و ضابط قضایی فعالیت خواهد کرد. به گفته او، هدف اصلی این اتاق، مقابله فرهنگی و اجتماعی با «سکولاریسم و بیتفاوتی اجتماعی» است و قرار است تمام نهادها از طریق تفاهمنامهها و سامانههای هوشمند، در اجرای این طرح همکاری کنند.
و مهمتر از همه، چه تضمینی وجود دارد که اجرای طرح به تنش یا برخورد با مردم منجر نشود؟
تجربههای گذشته نشان داده که اجرای طرحهای سختگیرانه بدون پشتوانه فرهنگی، نتیجهای پایدار ندارد. از پلمب کافهها و تالارها تا تنشهای خیابانی، نشانههایی است از شکاف میان نهادهای مجری و بدنه جامعه. در چنین فضایی، کارشناسان حوزه جامعهشناسی و حقوق عمومی تأکید میکنند که موفقیت در حوزه حجاب، نیازمند اقناع فرهنگی، گفتوگو و احترام به تنوع سبکهای زندگی است، نه صدور دستور و کنترل میدانی.
محمدصالح نقرهکار، حقوقدان و تحلیلگر سیاستگذاری عمومی، معتقد است که ارزشهای اجتماعی مانند حجاب، تنها زمانی نهادینه میشوند که با گفتوگو و احترام به حقوق شهروندان همراه باشند. او میگوید: «گذار جامعه ایران از سنت به مدرنیته، مدیریت ارزشها را پیچیدهتر کرده است. برای موفقیت در چنین فضایی، باید به تکثر نسلها و تفاوت سبکهای زندگی احترام گذاشت و از هر نوع برخورد تحکمی پرهیز کرد.»
به باور او، انتقال ارزشها باید بهصورت فرهنگی، گفتوگومحور و بدون خشونت صورت گیرد تا جامعه بتواند بین نسلها، پیوندی پایدار و بدون تنش برقرار کند.
تشکیل اتاق حجاب میتواند فرصتی برای بازنگری در سیاستهای فرهنگی کشور باشد؛ به شرط آنکه اجرای آن بر پایه تعامل، شفافیت و مشارکت مردم باشد. اما اگر این طرح به همان الگوی نظارتی و قهری گذشته بازگردد، احتمالاً در زمره طرحهایی قرار خواهد گرفت که بیشتر از آنکه اثربخش باشند، شکاف میان مردم و سیاستگذاران را عمیقتر میکنند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
