به گزارش اطلاع با ما ، کودکان : محمدمهدی سیدناصری – رشد سرسامآور بازیهای ویدئویی در ایران، سبک جامعهپذیری نسل جدید را دگرگون کرده است. کودک ایرانی دیگر در کوچه و زمین بازی رشد نمیکند، بلکه در دنیای دیجیتال، با هیجان، خشونت و الگوریتمها روبهروست. پیامد این تغییر، کاهش مهارتهای اجتماعی، افزایش انزوا و تضعیف سرمایه اجتماعی آینده کشور است.
تا دو دهه پیش، کودکان ایرانی در کوچه، مدرسه و زمین خاکی یاد میگرفتند که چگونه نوبت بگیرند، ببازند، ببخشند و کنار دیگران بایستند. اما اکنون میدان بازیشان به صفحهی موبایل و مانیتور خلاصه شده است. در بازیهای دیجیتال، دیگر خبری از تماس چشمی، همکاری واقعی یا تمرین صبر نیست؛ هر چیز با لمس یک دکمه تمام میشود. اینگونه، مسیر طبیعی اجتماعیشدن کودک کوتاه، سطحی و مجازی شده است.
طرفداران بازیهای ویدئویی از «جوامع آنلاین» و «تعامل درون بازیها» سخن میگویند، اما واقعیت این است که ارتباط مجازی، جایگزین تعامل انسانی نمیشود. در چتهای بازی، کودک با «شخصیتهای دیجیتال» حرف میزند نه انسانهای واقعی؛ او فکر میکند در جمع است، اما در واقع در نوعی انزوای دیجیتال بهسر میبرد. نتیجهی این فریب اجتماعی، کاهش توان گفتوگو، همدلی و تابآوری در نسل جدید است.
صنعت بازی در ایران گردش مالی چند دههزار میلیارد ریالی دارد. اما این سود بزرگ، در بیشتر موارد از «هیجان و اعتیاد دیجیتال» کودکان تأمین میشود. وقتی هدف اصلی تولید بازی، سودآوری باشد، محتوای آن بهسوی خشونت، رقابت افراطی و مصرفگرایی سوق پیدا میکند. کودک امروز بهجای شهروندی مسئول، به مصرفکنندهای بیقرار تبدیل میشود که ارزشها را از بازی میآموزد، نه از زندگی.
چهرههای مجازی و استریمرها، حالا برای بسیاری از کودکان، جای مربی و معلم را گرفتهاند. نوجوان از کسی که در فضای مجازی بازی میکند میآموزد، نه از آموزگار کلاسش. این جابهجایی مرجعیت، یکی از نشانههای بحران فرهنگی عصر دیجیتال است؛ جایی که الگوریتمها و بازاریابی رسانهای، بیش از خانواده و مدرسه در تربیت نقش دارند.
بازیهای ویدئویی اگر درست هدایت شوند، میتوانند ابزار یادگیری و رشد ذهنی باشند. اما نبود نظام نظارت و ردهبندی سنی، آنها را به منبع اضطراب، خشونت و انزوا تبدیل کرده است. ضروری است همانطور که برای کتاب و فیلم نظام ارزیابی وجود دارد، برای بازیها نیز چارچوبی تربیتی، روانشناختی و فرهنگی تدوین شود — نه برای ممیزی، بلکه برای هدایت.
جامعهای که کودکانش در انزوای دیجیتال رشد میکنند، در آینده با بزرگسالانی مواجه میشود که مهارت گفتوگو، همکاری و همدلی را از دست دادهاند. فرسایش اجتماعی از همین امروز آغاز شده است؛ از لحظهای که کوچهها خالی و صفحهها روشن شدند. پرسش اصلی این است: در ازای چند دقیقه هیجان مجازی، چند سال از سرمایه اجتماعی آینده را از دست میدهیم؟
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
