به گزارش اطلاع با ما ، دبیر ستاد ملی جمعیت از ادامه اجرای طرحهای حمایتی خانواده و فرزندآوری خبر داد و اعلام کرد خانوادههای دارای سه فرزند و بیشتر مشمول دریافت زمین ۲۰۰ متری هستند. همزمان، آمارها از وجود حدود ۱۴ میلیون فرد مجرد در گروههای سنی مورد بررسی و کاهش ۸.۹ درصدی ولادت در سال ۱۴۰۴ حکایت دارد؛ موضوعی که اهمیت سیاستهای حمایتی جمعیتی را بیش از گذشته مطرح کرده است.
موضوع جمعیت و کاهش نرخ تولد در سالهای اخیر به یکی از دغدغههای مهم کشور تبدیل شده است. در همین راستا، مجموعهای از مشوقها از جمله واگذاری زمین، تسهیلات ازدواج و فرزندآوری و حمایتهای مستقیم از مادران در دستور کار قرار گرفته است.
آخرین اظهارات دبیر ستاد ملی جمعیت نشان میدهد در کنار این حمایتها، آمارهای مربوط به ازدواج، فرزندآوری و سالمندی نیز همچنان زنگ هشدار جمعیتی را به صدا درآورده است.
یکی از مهمترین حمایتهای پیشبینیشده در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، واگذاری زمین به خانوادههای دارای سه فرزند و بیشتر است.
بر اساس توضیحات ارائهشده، خانوادههای مشمول میتوانند از زمین ۲۰۰ متری برخوردار شوند. با این حال، سرعت اجرای این طرح در استانهای مختلف یکسان نیست و میزان زمین قابل واگذاری و امکانات زیرساختی، تأثیر مستقیمی بر روند آن دارد.
در برخی مناطق مانند البرز، به دلیل شرایط مناسبتر از نظر زمین، اجرای طرح با سرعت بیشتری انجام شده است؛ اما استانهایی مانند گیلان و مازندران با محدودیت بیشتری مواجه هستند.
آخرین آمار اعلامشده نشان میدهد تاکنون حدود ۲۰ درصد متقاضیان زمین خود را دریافت کردهاند یا مراحل واگذاری برای آنها انجام شده است.
به این ترتیب، بخش عمده متقاضیان همچنان در صف قرار دارند. در برخی استانها نیز کمبود زمین و هزینه آمادهسازی و ایجاد زیرساخت، از موانع اصلی اجرای کامل این طرح عنوان شده است.
بر همین اساس، تأمین منابع بیشتر برای آمادهسازی زمینها و توسعه زیرساختها یکی از الزامات ادامه اجرای طرح خواهد بود.
همزمان با ارائه مشوقهای جدید، آمار جمعیتی کشور تصویر دیگری از شرایط موجود ارائه میدهد.
بر اساس آمار اعلامشده، حدود ۱۴ میلیون فرد مجرد در گروههای سنی مورد بررسی وجود دارند. از این تعداد، ۷ میلیون و ۳۵۰ هزار نفر مردان مجرد ۲۰ تا ۵۴ ساله و ۶ میلیون و ۹۲۰ هزار نفر زنان مجرد ۱۵ تا ۴۹ ساله هستند.
مسئولان تأکید کردهاند که این آمار با برخی ارقام منتشرشده در فضای مجازی تفاوت دارد؛ زیرا در محاسبات رسمی، گروههای سنی مشخصی برای بررسی وضعیت ازدواج در نظر گرفته میشوند.
آمار ولادت نیز همچنان یکی از مهمترین نگرانیهای حوزه جمعیت است.
در سال ۱۴۰۴ تعداد ۸۹۲ هزار و ۲۸۲ تولد در کشور ثبت شده که نسبت به سال ۱۴۰۳ کاهش ۸.۹ درصدی داشته است.
در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ نیز ۲۷۷ هزار و ۳۷۱ مورد تولد به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶.۹ درصد کمتر بوده است.
البته برای ارزیابی وضعیت کامل سال جاری باید تا پایان سال صبر کرد، اما روند فعلی همچنان از کاهش تعداد ولادتها حکایت دارد.
بررسیهای انجامشده نشان میدهد مسائل اقتصادی یکی از مهمترین موانع پیش روی ازدواج و فرزندآوری است.
بر اساس نتایج یک پیمایش ملی، حدود ۷۴.۷ درصد جوانان، شرایط اقتصادی را مهمترین عامل اثرگذار بر تصمیم خود برای فرزندآوری دانستهاند.
اشتغال پایدار، هزینه مسکن، مخارج زندگی و نگرانی نسبت به آینده اقتصادی خانواده از جمله عواملی هستند که میتوانند تصمیم زوجها را تحت تأثیر قرار دهند.
بنابراین صرف ارائه مشوقهای مالی، بدون حل مشکلات ریشهای اقتصاد خانوار، ممکن است نتواند به تنهایی روند کاهش تولد را تغییر دهد.
بر اساس آمار اعلامشده، میانگین سن ازدواج زنان در کشور حدود ۲۴.۱ سال و میانگین سن ازدواج مردان ۲۸.۴ سال است.
از سوی دیگر، میانگین سن مادر در زمان تولد نخستین فرزند حدود ۲۷.۶ سال اعلام شده است. این عدد در استانها تفاوت محسوسی دارد و در تهران به حدود ۳۰.۸ سال میرسد.
یکی از چالشهای مهم، فاصله زمانی میان ازدواج و تولد فرزند است. متوسط فاصله ازدواج تا تولد فرزند اول حدود ۴.۶ سال گزارش شده و فاصله تولد فرزند اول تا دوم نیز به طور متوسط ۵.۹ سال است.
تسهیلات بانکی نیز یکی دیگر از ابزارهای حمایتی در سیاستهای جمعیتی است.
بر اساس اعلام دبیر ستاد ملی جمعیت، سقف اعتبارات ازدواج و فرزندآوری به ۴۷۰ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به اعتبار ۲۵۰ هزار میلیارد تومانی قبلی افزایش قابل توجهی دارد.
با این حال، برای حذف کامل صف متقاضیان و پاسخگویی به افراد جدید، منابع بیشتری مورد نیاز است و پیشنهاد شده اعتبارات سال آینده افزایش پیدا کند.
همچنین مبلغ وام ازدواج برای هر یک از زوجین ۳۵۰ میلیون تومان اعلام شده که در مجموع به ۷۰۰ میلیون تومان برای یک زوج میرسد.
در کنار زمین و تسهیلات بانکی، کارت «امید مادر» نیز به عنوان یکی از حمایتهای مستقیم از مادران در حال اجراست.
بر اساس آخرین آمار اعلامشده، در چهارمین مرحله این طرح، اعتبار کارت بیش از ۲۵۷ هزار مادر شارژ شده است.
افزایش مبلغ این حمایت نیز در دست پیگیری عنوان شده و پیشنهاد شده در صورت بهبود شرایط اقتصادی، میزان اعتبار کارت افزایش پیدا کند.
یکی از نکات مهم در سیاستهای جمعیتی، توجه به شرایط زندگی خانوادههاست. مسکن و اشتغال اگرچه اهمیت زیادی دارند، اما حمایت از مادران پس از تولد فرزند نیز بخش مهمی از این معادله است.
برای زنان شاغل، دسترسی به مهدکودک، مراکز مراقبت از کودک و امکانات مناسب در محیط کار میتواند نقش مهمی داشته باشد. از سوی دیگر، زنان خانهدار نیز به خدمات مراقبتی و حمایتی نیاز دارند.
حمایت از زنان پس از مرخصی زایمان و جلوگیری از حذف آنها از موقعیتهای شغلی و مدیریتی نیز از جمله موضوعاتی است که در این زمینه مورد تأکید قرار گرفته است.
شاخص جوانی جمعیت در حال حاضر حدود ۲۱.۵ درصد اعلام شده است؛ یعنی حدود یکپنجم جمعیت کشور را افراد زیر ۱۵ سال تشکیل میدهند.
در مقابل، سهم جمعیت سالمند نیز در حال افزایش است. حدود ۱۳ درصد جمعیت کشور ۶۰ سال و بیشتر دارند و در صورت ادامه روندهای فعلی، سهم سالمندان در سالهای آینده میتواند رشد چشمگیری داشته باشد.
از سوی دیگر، برآوردهای مطرحشده نشان میدهد کشور حدود ۱۵ تا ۲۰ سال برای استفاده از پنجره جمعیتی فرصت دارد.
واگذاری زمین، وام ازدواج، تسهیلات فرزندآوری و کارت امید مادر، بخشی از سیاستهایی هستند که برای حمایت از خانوادهها اجرا میشوند. با این حال، آمار کاهش تولدها نشان میدهد چالش جمعیتی کشور همچنان پابرجاست.
برای تغییر این روند، علاوه بر مشوقهای مالی، ایجاد اشتغال پایدار، دسترسی به مسکن، کاهش هزینههای فرزندآوری، حمایت از زنان شاغل و افزایش امید به آینده اهمیت ویژهای دارد.
در نهایت، مسئله جمعیت تنها با یک طرح یا یک مشوق حل نخواهد شد؛ بلکه مجموعهای از سیاستهای اقتصادی و اجتماعی باید به شکلی هماهنگ اجرا شوند تا خانوادهها بتوانند با اطمینان بیشتری برای ازدواج و فرزندآوری تصمیم بگیرند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
