به گزارش اطلاع با ما ، بازار پول ایران در مسیر بحران نقدینگی: گزارش تازه بانک مرکزی از عملیات اجرایی سیاست پولی در هفته نخست اردیبهشت ۱۴۰۴، نشان میدهد نیاز بانکها به نقدینگی در دو بازار باز و شبانه افزایش یافته است. در این هفته بانکها مجموعاً نزدیک به ۷۰۰ هزار میلیارد تومان از بانک مرکزی وام دریافت کردند. این ارقام، بازتابی از تنگنای مالی شدید در شبکه بانکی و فشار مضاعف بر ذخایر نقدی بانکهاست؛ موضوعی که اگر تداوم یابد، میتواند پیامدهایی جدی بر نرخ بهره، تورم و آینده اقتصاد کلان ایران داشته باشد.
در بازار باز هفته اول اردیبهشتماه ۱۴۰۴، میزان سفارش ریپو به ۳۷۷ هزار و ۹۲۰ میلیارد تومان رسید که نسبت به هفته پیش، افزایش ۱۵۰۰ میلیارد تومانی را تجربه کرد. این رقم تنها ۲۷۱۰ میلیارد تومان کمتر از رکورد تاریخی تقاضای بانکها در این بازار است. چنین سطحی از تقاضا بیانگر آن است که بسیاری از بانکها با ناترازی شدید منابع مواجهاند و نیاز به نقدینگی آنها در حال رسیدن به وضعیت اضطراری است.
بانک مرکزی این هفته نیز همانند دو هفته گذشته، به میزان ۲۹۰ هزار میلیارد تومان از این سفارشها پاسخ داد و باقی را رد کرد. این تثبیت سقف در وامدهی، احتمالاً ناشی از نگرانی بانک مرکزی از آثار تورمی تزریق بیش از حد نقدینگی است. با این حال، تداوم چنین روندی در تقاضای بالا و عرضه محدود میتواند نرخ بهره بین بانکی را در هفتههای آینده به سمت صعود سوق دهد.
در بازار شبانه نیز بانکها در مجموع ۳۲۰ هزار میلیارد تومان وام دریافت کردند که نسبت به هفته قبل رشد داشته است. این رشد هرچند ملایم است، اما به خوبی نشان میدهد که بانکها حتی خارج از سازوکار بازار باز، بهدنبال منابع جایگزین برای تأمین نقدینگی فوری هستند.
تسویه ۳۱۲ هزار میلیارد تومانی در همین هفته نیز نشاندهنده آن است که بانکها هنوز در بازپرداخت منظم وامهای کوتاهمدت توانمند هستند، اما نیاز مستمر به اعتبارگیری از این بازار، میتواند در بلندمدت به فرسایش منابع بینبانکی منجر شود.
1. افزایش احتمالی نرخ بهره بین بانکی با توجه به تنگنای نقدینگی و محدودیت در تزریق منابع، نرخ بهره ممکن است در مسیر صعودی قرار گیرد و فشار بر بازارهای سرمایه و تولید را تشدید کند.
2. سایه سنگین تورم ساختاری اگر بانک مرکزی برای جبران این نیاز نقدینگی، پایه پولی را گسترش دهد، باید در انتظار شتاب دوباره تورم در فصل تابستان بود.
3. افزایش نااطمینانی در بازارها وابستگی بیش از حد بانکها به منابع بانک مرکزی، پیام روشنی به بازارهای مالی ارسال میکند: بانکها ضعیفتر از آنی هستند که تصور میشود.
دادههای جدید نشان میدهد که بانکهای کشور با بحران ساختاری نقدینگی مواجه هستند؛ بحرانی که بهرغم سیاستهای کنترلی بانک مرکزی، همچنان در حال گسترش است. افزایش بیسابقه ریپو و وامهای شبانه، اگر با اصلاحات عمیق در ساختار بانکی، بازنگری در خلق پول بانکی، و مهار هزینههای تورمزا همراه نشود، در نهایت میتواند ثبات پولی کشور را در معرض تهدیدی جدی قرار دهد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
