به گزارش اطلاع با ما ، آیفون : در سالهای اخیر، تغییر الگوی خرید خانوارها توجه بسیاری را جلب کرده است. از یک سو، خرید قسطی برخی کالاهای ضروری گسترش یافته و از سوی دیگر، تقاضا برای برخی کالاهای گرانقیمت همچنان ادامه دارد. کارشناسان علوم رفتاری بخشی از این پدیده را با مفهومی به نام «مصرف جبرانی» توضیح میدهند؛ رفتاری که در آن افراد تلاش میکنند از طریق خرید برخی کالاها، احساس رضایت یا موفقیت شخصی را تقویت کنند. البته متخصصان تأکید دارند که تصمیمهای خرید افراد تحت تأثیر مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و روانشناختی قرار دارد و نمیتوان همه رفتارهای مصرفی را با یک الگو توضیح داد.
از نان قسطی تا خرید کالای لوکس؛ چرا الگوی مصرف تغییر کرده است؟
تغییرات اقتصادی سالهای اخیر باعث شده شیوه خرید بسیاری از خانوارها با گذشته تفاوت پیدا کند. در حالی که استفاده از روشهای اعتباری و خرید قسطی برای برخی کالاهای ضروری بیش از گذشته دیده میشود، بازار برخی کالاهای لوکس نیز همچنان مشتریان خود را حفظ کرده است.
این همزمانی در نگاه نخست متناقض به نظر میرسد، اما پژوهشگران علوم رفتاری معتقدند عوامل متعددی میتوانند در شکلگیری چنین الگوهایی نقش داشته باشند.
در ادبیات روانشناسی، مفهومی با عنوان «مصرف جبرانی» مطرح شده است. این مفهوم به شرایطی اشاره دارد که برخی افراد در مواجهه با احساس فاصله گرفتن از اهداف یا آرزوهای مهم زندگی، با خرید برخی کالاها تلاش میکنند احساس رضایت، هویت یا موفقیت را تقویت کنند.
البته متخصصان تأکید میکنند که این الگو تنها یکی از توضیحهای ممکن برای رفتار مصرفکنندگان است و درباره همه افراد یا همه خریدها صدق نمیکند.
ادامه تقاضا برای برخی کالاهای گرانقیمت را نمیتوان تنها به یک عامل نسبت داد. درآمد، اولویتهای شخصی، شیوه مدیریت مالی، امکان استفاده از تسهیلات، تفاوت سبک زندگی و حتی نیازهای شغلی، همگی میتوانند در تصمیم افراد برای خرید نقش داشته باشند.
در برخی موارد نیز کالاهایی مانند تلفن همراه، علاوه بر جنبه مصرفی، به عنوان ابزار کار، ارتباطات یا تولید محتوا مورد استفاده قرار میگیرند و همین موضوع میتواند بر تصمیم خرید اثر بگذارد.
اقتصاددانان و پژوهشگران علوم اجتماعی معتقدند الگوی مصرف خانوارها معمولاً تحت تأثیر ترکیبی از شرایط اقتصادی، انتظارات آینده، تورم، دسترسی به اعتبار، فرهنگ مصرف و عوامل روانشناختی قرار دارد.
به همین دلیل، مشاهده همزمان افزایش خرید اعتباری برخی کالاهای ضروری و تداوم تقاضا برای برخی کالاهای لوکس، لزوماً به معنای وجود یک رفتار واحد در میان همه مصرفکنندگان نیست.
رفتار خرید مردم تنها با بررسی قیمت کالاها قابل تحلیل نیست. پشت هر تصمیم خرید، مجموعهای از انگیزههای اقتصادی، اجتماعی و روانی قرار دارد که میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
در نتیجه، برای درک دقیقتر تغییرات الگوی مصرف، باید مجموعهای از عوامل را همزمان در نظر گرفت؛ عواملی که نشان میدهند رفتار مصرفکننده، صرفاً بازتاب درآمد یا هزینه نیست، بلکه از شرایط زندگی، انتظارات و ترجیحات افراد نیز تأثیر میپذیرد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
