به گزارش اطلاع با ما، طرح **پزشک خانواده** پس از ۱۸ سال از تصویب، همچنان در مرحله پایلوت متوقف مانده است. بر اساس قانون، اجرای نظام ارجاع به ۲۱ هزار پزشک نیاز دارد اما طبق آمار رسمی تنها ۶ هزار پزشک در این طرح فعال هستند. تأخیر در پرداخت حقوق، نبود نظام پرداخت منسجم، ضعف آموزش و مهاجرت پزشکان از جمله موانع اصلی تحقق این برنامه ملی است.
روز پزشک فرصتی است برای مرور مشکلات مزمن حوزه سلامت؛ یکی از مهمترین آنها **طرح پزشک خانواده یا نظام ارجاع** است که با وجود تصویب در سال ۱۳۸۴ و وعدههای مکرر، هیچگاه بهطور سراسری اجرا نشد.
طبق قانون، این طرح به حضور **۲۱ هزار پزشک خانواده** نیاز دارد، اما آمارها نشان میدهد فقط **۶ هزار پزشک** در حال حاضر در این سیستم فعالیت میکنند. همین کمبود نیرو به تنهایی میتواند اجرای طرح را مختل کند.
* **کمبود شدید نیرو**: پزشکان، پرستاران و سایر اعضای تیم درمان به حد کافی جذب نشدهاند. * **پرداختهای نامنظم**: پزشکان خانواده در بهترین حالت حقوق خود را با بیش از سه ماه تأخیر دریافت میکنند. * **تعارض در الگوی پرداخت**: همزمانی نظام پرداخت سرانه با مدل «فی فور سرویس» (پرداخت بر اساس تعداد خدمت) باعث کاهش انگیزه و سوق بیماران به خدمات تخصصی میشود. * **ضعف آموزش و مهارتها**: برنامههای بازآموزی پزشک خانواده دیرهنگام و پراکنده بوده و مسیر شغلی مشخصی وجود ندارد. * **مهاجرت پزشکان**: نبود امنیت شغلی و تعرفههای پایین، پزشکان را به سمت بخش خصوصی یا مهاجرت سوق داده است.
> «پزشک خانواده در ایران نه بهدلیل ابهام مفهومی، بلکه بهدلیل شکاف در حکمرانی و اقتصاد سلامت عقب افتاده است. تجربه کشورهایی مثل انگلستان و هلند نشان میدهد اگر پول، اطلاعات و اختیار در یک مسیر هماهنگ شوند، هزینههای غیرضروری کاهش یافته و رضایت مردم افزایش مییابد.»
* **انگلستان (NHS):** پزشک خانواده دروازه ورود به خدمات تخصصی است؛ پرداخت ترکیبی (سرانه + پاداش کیفیت) و پرونده الکترونیک، محور این نظام است. * **هلند:** بیمه اجباری، کلینیکهای گروهی و راهنماهای بالینی قوی، نقش پزشک خانواده را تثبیت کرده و اعتماد اجتماعی را شکل داده است.
۱۸ سال از تصویب طرح پزشک خانواده در ایران میگذرد اما مشکلات ساختاری، کمبود منابع و تعارض در نظام پرداخت باعث شده این طرح ۴ بار شکست بخورد. کارشناسان معتقدند با یک **نقشه راه واقعبینانه** و اجرای هوشمند، امکان جبران این عقبماندگی ظرف ۳ سال وجود دارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
