چرخش نقدینگی به سمت تولید؛ فرصت طلایی یا پیش‌درآمد موج تورمی تازه؟

به گزارش اطلاع با ما ، نقدینگی : بررسی داده‌های پولی نشان می‌دهد سیاست مهار ترازنامه بانک‌ها تا مدتی موفق بود و رشد تسهیلات را زیر تورم نگه داشت؛ اما از اواخر ۱۴۰۳ مسیر تغییر کرد و جریان اعتبارات دوباره شتاب گرفت. به‌ویژه رشد تسهیلات بخش تولید از کل تسهیلات‌دهی جلو زد؛ موضوعی که هم نشانه‌ای از تقویت بنگاه‌هاست و هم هشداری درباره احتمال افزایش تورم در صورت نبود کنترل‌های مکمل.

بازگشت رشد اعتبارات؛ سیاستی که دیگر کارایی گذشته را ندارد؟

پس از اجرای سیاست کنترل مقداری ترازنامه بانک‌ها در ۱۴۰۱، سیستم بانکی توانست برای مدتی رشد نقدینگی را در محدوده‌ای قابل‌مدیریت نگه دارد. ترازنامه بانک‌ها محدود شده بود و نرخ رشد تسهیلات‌دهی کمتر از تورم حرکت می‌کرد؛ اتفاقی که نشان می‌داد سیاست پولی انقباضی، حداقل در ظاهر، به ثبات نسبی رسیده است.

اما اواخر ۱۴۰۳ نقطه چرخش بود. نرخ رشد اعتبارات از سطح تورم عبور کرد و سیگنال‌هایی از افزایش عرضه پول در اقتصاد ظاهر شد؛ وضعیتی که معمولاً به‌عنوان هشدار اولیه برای تغییر روند تورم شناخته می‌شود.

تشدید انبساط در بخش تولید؛ موتور نقدینگی روشن شد

نکته مهم این است که رشد تسهیلات اعطایی به بنگاه‌ها و فعالیت‌های تولیدی بعد از ۱۴۰۳ از رشد کل تسهیلات‌دهی نیز بیشتر شد. این یعنی بخش قابل توجهی از نقدینگی تازه، مستقیماً وارد بخش تولید شده است.
این رخداد از یک نگاه مثبت ارزیابی می‌شود: تولید برای ادامه فعالیت، سرمایه در گردش بیشتری می‌خواهد و افزایش اعتبارات می‌تواند مانع رکود شود.

اما از زاویه دیگر، این روند پرسش‌هایی ایجاد می‌کند:
اگر سیاست پولی انقباضی است، چگونه نقدینگی سمت تولید افزایش می‌یابد؟
آیا فشار بنگاه‌ها بر سیستم بانکی باعث خنثی شدن سیاست‌های بانک مرکزی شده؟
و مهم‌تر اینکه این حجم اعتبارات در نهایت چقدر می‌تواند بر قیمت‌ها اثر بگذارد؟

تناقض در سیگنال‌های پولی؛ عملیات بازار باز هنوز انقباضی است

آمارهای رسمی نشان می‌دهد که عملیات بازار باز همچنان در جهت جمع‌آوری نقدینگی عمل می‌کند و نرخ سود در بازار بین‌بانکی نیز فضای انقباضی را تأیید می‌کند.
اما در کف بازار، رفتار شبکه بانکی متفاوت بوده و جریان اعتبارات با وجود این سیگنال‌ها، رو به افزایش گذاشته است.
این تضاد، سؤال مهمی را ایجاد می‌کند: آیا سیاست پولی از مسیر اصلی خود منحرف شده یا نیازهای واقعی تولید باعث شکسته شدن انضباط اعتباری شده است؟

فرصت یا تهدید؟ پیامدهای دوگانه رشد نقدینگی تولیدی

افزایش اعتبارات تولید، در کوتاه‌مدت می‌تواند به حفظ اشتغال، تأمین سرمایه در گردش و جلوگیری از رکود کمک کند.
اما اگر رشد نقدینگی کنترل نشود، حتی نقدینگی تولیدی نیز نهایتاً به تورم می‌انجامد؛ به‌ویژه زمانی که بخشی از این اعتبارات به‌طور غیرمستقیم وارد بازارهای دارایی، خرید مواد اولیه انباشته یا فعالیت‌های سوداگرانه شود.
بنابراین اثر این رشد، دوگانه است: هم می‌تواند نجات‌بخش باشد، هم می‌تواند مقدمه موج تورمی آینده شود.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام