به گزارش اطلاع با ما ، ناترازی انرژی؛ منشأ پنهان گرانی: افزایش هزینه قبض برق و گاز خانوارها، حتی بدون تغییر رسمی تعرفهها، ریشه در ناترازی انرژی دارد. این ناترازی باعث افت کیفیت خدمات، افزایش هزینه تولید، حذف تدریجی یارانهها و کوچکشدن سبد حمایتی خانوارها میشود. در این میان، سیاستهای ناکارآمد، مصرف غیرهدفمند و عدم سرمایهگذاری کافی در زیرساختهای انرژی، مشکل را تشدید کردهاند. برای عبور از این بحران، نیاز به سیاستگذاری دقیق، فرهنگسازی مصرف و بازگشت به تعادل در تراز انرژی احساس میشود.
طی سالهای اخیر، گرانی قبض انرژی در ایران تنها نتیجه افزایش رسمی تعرفهها نبوده بلکه محصول مجموعهای از ناکارآمدیها و ناترازیهای ساختاری است. از جمله پیامدهای این ناترازی میتوان به کاهش کیفیت خدمات، قطع برق و گاز، و تحمیل هزینههای جانبی به خانوادهها اشاره کرد؛ موضوعی که در تحلیل کارشناسان اقتصاد انرژی بهوضوح مطرح شده است.
دولتها برای جبران تراز منفی انرژی، یا به سمت افزایش تدریجی تعرفهها میروند یا از روشهای غیرمستقیم مانند حذف یارانهها و کاهش کیفیت خدمات بهره میگیرند. اما در نهایت، بار این فشار به دوش مصرفکننده است. این روند بهویژه برای اقشار متوسط و کمدرآمد، به معنای هزینهکرد بیشتر از بودجه خانوار برای انرژی است.
بهرغم پرداخت سنگین یارانه انرژی، پیامد آن افزایش مصرف بیضابطه، هدررفت و تشدید ناترازی بوده است. این در حالی است که بسیاری تصور میکنند مصرف بیشتر انرژی، نشانه رفاه است؛ اما واقعیت خلاف آن را نشان میدهد. ایران با وجود شدت مصرف بالا، از سطح رفاه پایینتری نسبت به بسیاری از کشورهای منطقه برخوردار است.
قطع برق و گاز تنها اختلال ساده نیست؛ بلکه هزینهزاست: از فاسد شدن مواد غذایی گرفته تا خسارت به وسایل برقی و هزینه تهیه تجهیزات جایگزین. بهعبارتی، بیثباتی انرژی مستقیماً امنیت اقتصادی خانوار را تهدید میکند.
کارشناسان توصیه میکنند دولت برای کاهش فشار بر خانوادهها، باید با سیاستگذاری هوشمند و هدفمند، یارانهها را بهدرستی مدیریت کرده، تعرفهها را بازتعریف و سرمایهگذاری در زیرساخت را افزایش دهد. همزمان، شهروندان نیز باید با ارتقای آگاهی و تغییر الگوهای مصرف، نقش خود را در حفظ تراز ایفا کنند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
