معاملات آتی چیست؟ (Future Trading) – تفاوت های معاملات فیوچرز با اسپات و CFD

به گزارش اطلاع با ما،  معاملات آتی چیست؟ این پرسش برای بسیاری از فعالان بازارهای مالی، به‌ویژه در حوزه ارزهای دیجیتال و بورس کالا، مطرح است. معاملات آتی یا Futures Contracts برای نخستین بار در قرن ۱۸ میلادی در ژاپن مطرح شدند، زمانی که بازار برنج اوزاکا (Dojima Rice Exchange) در سال 1730 قراردادهایی برای خرید و فروش آتی برنج ایجاد کرد.

این مدل بعدها در بازارهای غربی نیز توسعه یافت و بورس کالای شیکاگو (CBOT) در سال 1848 شکل رسمی‌تری به آن داد. از دهه ۱۹۷۰، معاملات آتی به بازارهای مالی مانند ارز، نرخ بهره و شاخص‌های سهام نیز وارد شدند.

با گسترش فناوری و ظهور بازار ارزهای دیجیتال، قراردادهای آتی از سال ۲۰۱۷ در صرافی‌هایی مانند BitMEX  و Binance برای دارایی‌هایی مانند بیت‌کوین نیز به کار گرفته شدند. این ابزار مالی اکنون در بازارهای مختلف از جمله بورس کالا، ارز دیجیتال، و بازارهای سنتی برای پوشش ریسک، سفته‌بازی یا کسب سود از نوسانات قیمت به کار می‌رود.

قرارداد فیوچرز یک ابزار برای ترید و نوسان‌گیری یا پوشش ریسک است؛ قرارداد آتی با تثبیت قیمت در آینده این امکان را برای معامله‌گران خرد و شرکت‌های بزرگ فراهم می‌کند تا ریسک افزایش یا کاهش قیمت محصولات را مدیریت کنند.

بر خلاف معاملات اسپات (Spot) که در آن دارایی به‌صورت لحظه‌ای معامله می‌شود، معاملات آتی و معاملات CFD به شما این امکان را می‌دهند که بدون داشتن مالکیت واقعی دارایی، صرفاً روی تغییرات قیمت آن در آینده سرمایه‌گذاری کنید.

معرفی قرارداد های آتی در بازارهای مالی و بررسی تفاوت های اساسی با دیگر انواع معاملات

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره چگونگی انجام قراردادهای آتی، تفاوت ها با قرارداد های اسپات و معاملات CFD و همچنین مفهوم مارجین و مدیریت ریسک در این معاملات می توانید به وبسایت های اینوستینگ (Investing)، بیبی پیپس (Baby Pips) و تریدینگ فایندر (Trading Finder) مراجعه نمایید.

نحوه عملکرد قرارداد های آتی به چه صورت است؟

در معاملات آتی، خریدار و فروشنده قراردادی را امضا می‌کنند که طبق آن در تاریخ معینی دارایی را با قیمتی مشخص تبادل خواهند کرد. از این رو تحلیل فاندامنتال برای پیشبینی بازار در آینده بسیار اهمیت پیدا می کند. این قرارداد می‌تواند بر پایه دارایی‌های مختلفی از جمله رمزارزها، طلا، نفت، سهام یا شاخص‌های بازار بسته شود.

نحوه استفاده از مارجین در معاملات فیوچرز و اسپات

در بازارهای مدرن مانند ارز دیجیتال، نوعی از معاملات آتی به نام قراردادهای دائمی (Perpetual Contracts) وجود دارند که سررسید مشخصی ندارند و به کمک مکانیزم‌هایی مانند Funding Rate تنظیم می‌شوند.

معامله‌گران معمولاً از دو نوع مارجین معاملاتی استفاده می‌کنند:

• مارجین اولیه: سرمایه اولیه‌ای که برای باز کردن یک پوزیشن لازم است.
• مارجین نگهداری: حداقل موجودی موردنیاز برای باز نگه داشتن پوزیشن.

اگر ارزش دارایی از حد مارجین نگهداری پایین‌تر رود، صرافی می‌تواند پوزیشن را لیکویید کند تا جلوی ضرر بیشتر گرفته شود.

مثال کاربردی برای درک معاملات فیوچرز

فرض کنید شما انتظار دارید قیمت بیت‌کوین از ۲۰٬۰۰۰ دلار به ۲۲٬۰۰۰ دلار افزایش یابد. با استفاده از ۱٬۰۰۰ دلار سرمایه و اهرم ۱۰ برابری، وارد موقعیت خرید (لانگ) می‌شوید. این یعنی موقعیتی به اندازه ۱۰٬۰۰۰ دلار دارید.

اگر پیش‌بینی شما درست باشد، ۱۰٪ سود می‌کنید که معادل ۱٬۰۰۰ دلار سود خالص است. اما اگر قیمت به ۱۹٬۰۰۰ دلار برسد، ۱۰٪ ضرر کرده‌اید و ممکن است کل سرمایه شما لیکویید شود.

معرفی انواع قراردادهای آتی در بازارهای مالی

معاملات آتی شامل قراردادهای مختلفی هستند که هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند:

• قراردادهای تحویلی: تاریخ مشخص برای تسویه دارند و در پایان دوره باید دارایی واقعی تحویل داده شود.
• قراردادهای دائمی: تاریخ انقضا ندارند و به‌صورت مداوم معامله می‌شوند.
• قراردادهای معکوس: سود و زیان بر اساس دارایی پایه (مثلاً BTC) محاسبه می‌شود.
• قراردادهای خطی: محاسبه سود و زیان بر اساس ارزهای پایدار مثل USDT انجام می‌شود.

مزایا و معایب معاملات آتی (Futures)

مزایا:

• امکان سودگیری در بازار نزولی از طریق موقعیت‌های فروش (شورت)
• قابلیت استفاده از اهرم برای افزایش سود
• امکان پوشش ریسک در برابر نوسانات بازار

معایب:

• ریسک بالای لیکویید شدن به دلیل نوسانات شدید
• نیاز به درک مفاهیم فنی مانند مارجین، Funding Rate و قیمت مارک
• فشار روانی ناشی از تصمیم‌گیری‌های سریع در بازارهای پرنوسان

آشنایی با انواع معاملات آتی (Futures) و بازارهای در دسترس

تفاوت بین معاملات اسپات و آتی

هرکدام از این روش‌ها مزایا، محدودیت‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند و بسته به هدف، تجربه و سطح ریسک‌پذیری معامله‌گر قابل انتخاب هستند.

تفاوت معاملات آتی با  CFD

معاملات آتی و CFD هر دو ابزار مشتقه هستند اما در ساختار، اهداف و نحوه اجرا تفاوت‌های مهمی دارند. آگاهی از این تفاوت‌ها به معامله‌گران کمک می‌کند تا با توجه به سطح ریسک‌پذیری و استراتژی خود، ابزار مناسب را انتخاب کنند.

فرمول محاسبه سود و زیان در معاملات آتی

سود یا زیان در معاملات آتی بستگی به نوع پوزیشن (لانگ یا شورت)، قیمت ورود و خروج، و اندازه قرارداد دارد.

برای مثال:

• پوزیشن لانگ: خرید در ۲۰٬۰۰۰ دلار و فروش در ۲۱٬۰۰۰ دلار با اندازه ۰٫۵ بیت‌کوین = ۵۰۰ دلار سود
• پوزیشن شورت: فروش در ۲۲٬۰۰۰ دلار و خرید مجدد در ۲۱٬۰۰۰ دلار با اندازه ۱ بیت‌کوین = ۱٬۰۰۰ دلار سود

اگر از اهرم استفاده شود، این سود یا زیان در ضریب اهرم ضرب می‌شود.

مدیریت ریسک در معاملات آتی چیست؟

یکی از حیاتی‌ترین موضوعات در معاملات آتی، مدیریت ریسک است. برای کاهش ریسک، رعایت موارد زیر توصیه می‌شود:

• استفاده از اهرم پایین مثلاً  3 الی 5 برابر؛
• تنظیم حد ضرر و حد سود برای هر پوزیشن؛
• تعیین اندازه پوزیشن مناسب بر اساس سرمایه در دسترس؛
• تمرکز بر نسبت ریسک به بازدهی (Risk/Reward)؛
• پرهیز از تصمیم‌گیری‌های هیجانی و رعایت اصول روان‌شناسی ترید.

استراتژی‌های رایج در معاملات آتی چه مواردی هستند؟

اسکالپینگ: معامله در تایم‌فریم‌های کوتاه مانند ۱ تا ۵ دقیقه برای سودهای کوچک ولی مکرر

پرایس اکشن: تحلیل رفتار قیمت و سطوح حمایت/مقاومت بدون استفاده از اندیکاتورها

اندیکاتورها: استفاده از ابزارهایی مانند RSI، MACD و Bollinger Bands برای پیش‌بینی حرکات بازار

هجینگ: گرفتن پوزیشن معکوس برای پوشش ریسک در سبد سرمایه‌گذاری

آشنایی با اصطلاحات کلیدی در بازار قرارداد های آتی

• مارجین: سرمایه‌ای که برای باز کردن یا نگه‌داشتن یک پوزیشن نیاز است.
• نرخ سرمایه گذاری: مکانیزم تعدیل قیمت بین قراردادهای دائمی و قیمت بازار اسپات.
• مارک پرایس (Mark Price): قیمتی که برای جلوگیری از دستکاری بازار در محاسبه لیکویید استفاده می‌شود.
• مارجین کنترل ریسک (Cross/Isolated Margin): نوعی از تخصیص مارجین برای کنترل ریسک در پوزیشن‌ها

سخن پایانی

از آنجا که معاملات آتی با استفاده از اهرم و موقعیت‌های دوطرفه (لانگ و شورت) همراه است، می‌تواند منجر به سودآوری بالا در مدت‌زمان کوتاه شود. برای مثال، در سال ۲۰۲۲ بیش از ۷۰٪ از حجم معاملات مشتقه در بازارهای کریپتو مربوط به قراردادهای آتی بوده است، که این موضوع نشان‌دهنده استقبال گسترده از این ابزار است.

اما در عین حال، معاملات آتی نیازمند دانش عمیق، آشنایی کامل با مفاهیمی مانند مارجین، لیکوییدیشن، Funding Rate و تسلط روانی در شرایط پرتنش بازار هستند. استفاده صحیح از این ابزار می‌تواند نه تنها به بهینه‌سازی پرتفوی سرمایه‌گذاری کمک کند، بلکه امکان بهره‌برداری از موقعیت‌های نزولی و متنوع‌سازی استراتژی‌های معاملاتی را نیز فراهم سازد.

سؤالات متداول درباره چگونگی معاملات آتی

آیا معاملات آتی برای مبتدی‌ها مناسب است؟

خیر، به دلیل ریسک بالا و نیاز به دانش تخصصی، پیشنهاد می‌شود مبتدیان از بازار اسپات شروع کنند.

آیا می‌توان در معاملات آتی از کاهش قیمت سود گرفت؟

بله، با باز کردن پوزیشن شورت می‌توانید از افت قیمت دارایی سود ببرید.

آیا اهرم در معاملات فیوچرز همیشه سودآور است؟

خیر، اهرم همان‌قدر که سود را افزایش می‌دهد، در صورت تحلیل اشتباه می‌تواند باعث ضرر سنگین شود.

لیکوییدیشن در معاملات فیوچرز به چه معناست؟

یعنی بسته شدن خودکار پوزیشن به دلیل افت ارزش حساب به زیر سطح مارجین نگهداری.

منابع: وبسایت آموزش بازارهای مالی تریدینگ فایندر – وبسایت تریدرز یونیون

توضیحات متا

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام