طرح جدید بنزینی دولت؛ دهک‌های ثروتمند در تور افزایش قیمت بنزین

به گزارش اطلاع با ما، افزایش قیمت بنزین – طبق اعلام منابع رسمی، دولت در طرح جدید خود سهمیه بنزین را برای هر فرد ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان تعیین کرده است. مصرف بیش از این مقدار تا سقف ۱۰۰ لیتر، با نرخ ۳۰۰۰ تومان محاسبه می‌شود و برای مصرف بیشتر از ۱۰۰ لیتر، نرخ جدیدی در نظر گرفته خواهد شد. هدف از اجرای این طرح، کنترل مصرف فزاینده بنزین و کاهش بار مالی سنگین یارانه سوخت است.

تثبیت ۶ ساله قیمت و رشد شدید مصرف

قیمت بنزین از آبان ۱۳۹۸ تاکنون تغییری نداشته است؛ در حالی‌ که مصرف روزانه کشور به شکل قابل‌توجهی افزایش یافته و هزینه تأمین سوخت برای دولت به سطوح ناپایدار رسیده است.
کارشناسان معتقدند ثبات بلندمدت قیمت، عامل اصلی افزایش مصرف و کاهش کارایی سیاست یارانه‌ای بوده است.

سهم ناچیز بنزین در سبد هزینه خانوار

طبق داده‌های مرکز آمار ایران، سهم بنزین از کل هزینه‌های خانوار اکنون کمتر از یک درصد است. در سال ۱۴۰۱، خانوارهای شهری حدود ۱.۱ درصد و خانوارهای روستایی ۱.۴ درصد از هزینه خود را صرف بنزین می‌کردند.
اما با دو برابر شدن هزینه‌های خانوار در دو سال اخیر و ثابت ماندن نرخ سوخت، این سهم به کمتر از یک درصد کاهش یافته است؛ یعنی بنزین دیگر تأثیر قابل‌توجهی در سبد هزینه‌ها ندارد.

تفاوت مصرف دهک‌ها؛ از ۷ لیتر تا ۱۴۰ لیتر در ماه

بر اساس گزارش مرکز آمار، شکاف بزرگی در مصرف بنزین میان دهک‌های درآمدی وجود دارد.
در شهرها، دهک دهم (پردرآمدترین خانوارها) از ۱۱۲ لیتر در سال ۱۳۸۶ به ۱۴۰ لیتر در سال ۱۳۹۹ رسیده است؛ در حالی‌که دهک اول تنها از ۷ لیتر به ۱۱ لیتر افزایش یافته است.
در روستاها نیز روندی مشابه دیده می‌شود، با این تفاوت که سطح مصرف پایین‌تر است. دهک‌های کم‌درآمد روستایی معمولاً کمتر از ۱۰ لیتر در ماه مصرف دارند.

دهک‌های ثروتمند، بازندگان طرح جدید

با توجه به سقف ۱۰۰ لیتری بنزین با نرخ ۳۰۰۰ تومان، تنها دهک‌های نهم و دهم شهری هستند که ماهانه بیش از این مقدار مصرف می‌کنند. بنابراین، این گروه‌ها باید برای مازاد مصرف خود هزینه بیشتری بپردازند.
در مقابل، دهک‌های پایین و متوسط که مصرف کمتری دارند، از این تغییر چندان متأثر نخواهند شد.

پیامدهای اقتصادی و اجتماعی

اگرچه افزایش قیمت بنزین در بسیاری از کشورها به تورم دامن می‌زند، داده‌های فعلی نشان می‌دهد اثر مستقیم آن بر هزینه خانوار ایرانی بسیار محدود است.
کارشناسان تأکید می‌کنند اصلاح تدریجی قیمت سوخت، می‌تواند با کنترل مصرف و کاهش قاچاق، در بلندمدت به نفع اقتصاد ملی تمام شود.

جمع‌بندی:

طرح جدید سه‌نرخی بنزین، درواقع گامی است برای اصلاح الگوی مصرف سوخت و هدفمند کردن یارانه‌ها. هرچند فشار اصلی آن بر دهک‌های بالای درآمدی خواهد بود، اما موفقیت نهایی طرح به چگونگی اجرای آن و نحوه حمایت از اقشار کم‌درآمد بستگی دارد.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام