به گزارش اطلاع با ما ، مکانیسم ماشه : توافق هستهای ایران با غرب که سالهاست در حالت نیمهجان قرار دارد، بار دیگر در معرض فروپاشی کامل قرار گرفته است. با فعال شدن مکانیسم ماشه، تحریمهای شورای امنیت میتوانند بازگردند و ایران ناچار به انتخابی سخت میان مذاکره، مقاومت یا وقتکشی خواهد شد.
توافق ۲۰۱۵ میان ایران و قدرتهای جهانی، پس از خروج آمریکا در سال ۲۰۱۸ و کاهش تعهدات تهران، عملاً به «نامهای بیجان» بدل شد. حتی رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، آن را «پوستهی خالی» توصیف کرده است. با این حال، این توافق هنوز به طور کامل دفن نشده و سایه آن همچنان بر تحولات دیپلماتیک سنگینی میکند.
در ۲۸ اوت، سه کشور اروپایی ــ بریتانیا، فرانسه و آلمان ــ رسماً به شورای امنیت گزارش دادند که ایران از تعهدات برجامی خود عدول کرده است. این اقدام، آغازگر شمارش معکوس ۳۰ روزه برای بازگرداندن ایران به مسیر پایبندی شد. اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، مجموعهای از تحریمهای لغوشده سازمان ملل، از جمله تحریم تسلیحاتی، دوباره اعمال خواهد شد.
طبق آمار آژانس، ایران اکنون بیش از ۸۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده در اختیار دارد؛ رقمی که چندین برابر محدودیت برجام است. از این مقدار، حدود ۴۰۹ کیلوگرم به غنای ۶۰ درصد رسیده که فاصلهای اندک تا سطح تسلیحاتی دارد. همین موضوع بهانه اصلی فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی اروپاییها بوده است.
در داخل ایران، برخی نمایندگان مجلس خواستار واکنش تند هستند؛ از جمله خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) و تعلیق همکاری با آژانس. اما چنین تصمیمی میتواند تنشها را به اوج برساند. در مقابل، دولت میتواند با بیاعتنایی به این طرح، زمان بخرد و مذاکرات جدیدی را پیگیری کند.
مقامهای اروپایی همچنان بر امکان احیای گفتگو تأکید دارند. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در دیدار با گروسی گفت: «پنجره دیپلماسی هنوز باز است.» اما بسیاری معتقدند که این فرصت محدود است و بازگشت صرف به توافق قدیمی، رضایت آمریکا و بهویژه دونالد ترامپ را جلب نخواهد کرد.
روسیه پیشنهاد داده مهلت مکانیسم ماشه شش ماه تمدید شود. این ایده مورد توجه برخی اروپاییها قرار گرفته، اما همزمان نگرانیهایی درباره تبدیل آن به تاکتیک وقتکشی مطرح است. در صورت بازگشت تحریمها، ایران ممکن است روی مقاومت اقتصادی و حمایت برخی شرکای تجاری حساب باز کند.
بزرگترین ابهام، میزان واقعی آسیب به تاسیسات هستهای ایران پس از حملات اخیر است. آژانس مدتی است به سایتهای حساس دسترسی نداشته و ارزیابی دقیق دشوار است. همین موضوع، برنامه هستهای ایران را به حالتی شبیه «ابهام کوانتومی» وارد کرده است؛ جایی که هیچکس نمیتواند پیشبینی کند بحران بعدی چه زمانی و چگونه رخ خواهد داد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
