به گزارش اطلاع با ما ، ایران و اسرائیل: در سالهای اخیر، تقابل اطلاعاتی میان ایران و اسرائیل وارد مرحلهای پیچیده و چندلایه شده است؛ مرحلهای که کارشناسان آن را «جنگ سایهها» مینامند. دادهها و گزارشهای منتشرشده در رسانههای اسرائیلی و بینالمللی نشان میدهد که هر دو طرف تلاش کردهاند با استفاده از بسترهای آنلاین، شبکهسازی انسانی و بهرهگیری از شکنندگیهای اجتماعی طرف مقابل، حلقههای نفوذی ایجاد کنند. این گزارش به بررسی روند این تقابل، مطالعه پروندههای بازداشتشده، تحلیل زمینههای اجتماعی و روانی افراد و مرور روشهای مورد استفاده دو طرف میپردازد.
میدان رقابت ایران و اسرائیل سالهاست از محور نظامی به فضای اطلاعاتی منتقل شده؛ فضایی که نقش فناوریهای دیجیتال، شبکههای اجتماعی و عملیات روانی در آن برجستهتر از دورههای پیشین است. تحلیلگران امنیتی معتقدند این «جنگ سایهها» بر پایه نفوذ تدریجی، شناسایی شکافهای ساختاری و استفاده از انگیزههای فردی و مالی شکل گرفته است.
بر اساس گزارشهای تحلیلی منتشرشده در رسانههای اسرائیلی، چالشهایی مانند اختلافات سیاسی، فشارهای اقتصادی، شکافهای مذهبی و قومی و کاهش اعتماد عمومی به نهادهای حکومتی، باعث شکلگیری نوعی «آسیبپذیری اجتماعی» شده است. برخی تحلیلگران این شرایط را یکی از عوامل سهولت شبکهسازی خارجی در اسرائیل میدانند. این روایت در پروندههای امنیتی نیز تکرار میشود؛ جایی که افراد بازداشتشده عموماً از طبقات پایین، مهاجران، اقلیتها یا شهروندانی بودهاند که ارتباط عاطفی و ساختاری کمی با ارکان قدرت داشتند.
طبق دادههای منتشرشده در گزارشهای رسمی و رسانهای اسرائیل، از اوایل دهه ۲۰۲۰ روند جذب نیرو عمدتاً از طریق پلتفرمهای دیجیتال آغاز شده است. بنا بر همین گزارشها:
پیامرسانهایی مانند تلگرام، واتساپ و حسابهای ناشناس اینستاگرامی بستر اصلی ایجاد تماس اولیه بودهاند.
مأموریتها از فعالیتهای ساده (عکسبرداری، تهیه لوکیشن، ثبت وضعیت پایگاهها) آغاز شده و بهتدریج به جمعآوری دادههای حساستر رسیده است.
این الگو تقریباً در تمامی پروندههایی که رسانههای اسرائیلی منتشر کردهاند دیده میشود.
در ادامه، پنج نمونه از پروندههایی که رسانههای اسرائیلی بازتاب دادهاند بررسی میشود. بازنویسی این بخش کاملاً خبری است و بدون ادعای قطعی از منابع طرفین نقل میشود.
پرونده گونن سگو که در رسانههای اسرائیلی گسترده بازتاب یافت، یکی از مهمترین نمونههای طرحشده در سالهای اخیر است. طبق گزارش «شینبت»، او در خارج از اسرائیل با افرادی در ارتباط بوده و از طریق کانالهایی که رسانههای عبری به آن اشاره کردهاند، اطلاعاتی در اختیار قرار داده است. ویژگی مهم این پرونده، جایگاه سیاسی فرد متهم و دسترسی او به لایههای بالای حکومتی است.
این دو شهروند جوان که رسانههای اسرائیلی درباره آنها گزارشهایی منتشر کردهاند، ابتدا مأموریتهای سادهای انجام میدادند و سپس بنا بر ادعای همین رسانهها به مأموریتهای پیچیدهتر هدایت شدند. تحلیلگران اسرائیلی این پرونده را نمونهای از تأثیر عوامل روانی و اجتماعی بر جذب افراد میدانند.
رسانههای اسرائیلی در گزارشهای خود این پرونده را نمونهای از استفاده از شبکههای خانوادگی برای جمعآوری اطلاعات در مناطق حساس مرزی معرفی کردهاند. طبق همین روایتها، ارتباط با یک خبرنگار خارجی نقش پل ارتباطی داشته است.
کانال ۱۵ اسرائیل ادعا کرده که این پرونده نشاندهنده نفوذ اطلاعاتی در یکی از پایگاههای مهم نیروی هوایی بوده است. ادعاهای ارائهشده درباره دریافت پول در ازای ارائه دادهها نیز در این گزارشها مطرح شده است.
گزارشهای منتشرشده (از جمله در سیانان) میگویند که این فرد در جریان درگیریها با استفاده از بسترهای دیجیتال، اطلاعات نظامی را ارسال کرده است. رسانهها نوشتهاند که بخشی از دادهها مربوط به نقاط اصابت موشک بوده و پرداختهایی نیز از طریق ارز دیجیتال انجام شده است.
براساس مطالعاتی که در «مؤسسه واشنگتن» منتشر شده، در فاصله بیش از یک دهه حدود ۳۹ پرونده مرتبط با ایران در اسرائیل کشف و رسانهای شده است. نکات مهم:
میانگین سنی افراد بازداشتشده پایین است و بسیاری در دهه ۲۰ زندگی قرار داشتهاند.
این روند از دید تحلیلگران نشاندهنده تغییر ماهیت عملیات از شبکههای سنتی به جذب نیرو از طریق روشهای کمهزینه و مبتنی بر اینترنت است.
تحلیلهای جامعهشناسی منتشرشده در رسانههای عبریزبان تأکید میکند:
همگی باعث افزایش آسیبپذیری افراد شدهاند. این وضعیت در ادبیات امنیتی اسرائیل با عنوان «رخنهپذیری اجتماعی» توصیف میشود.
در پی افزایش این پروندهها، اسرائیل مجموعهای از اقدامات امنیتی را آغاز کرده که شامل:
تصویب برخی محدودیتهای رفتوآمد و ارتباطات برای افراد شاغل در مراکز حساس
تحلیلگران معتقدند این اقدامات نشاندهنده نگرانی تلآویو از «مدل جدید نفوذ دیجیتال» است.
جنگ اطلاعاتی میان ایران و اسرائیل در سالهای اخیر از یک رقابت امنیتی محدود فراتر رفته و به یک نبرد اجتماعی – روانی تبدیل شده است. در این جنگ، اینترنت، رسانهها، بحرانهای داخلی و انگیزههای فردی همانقدر اهمیت دارند که ابزارهای کلاسیک جاسوسی. پروندههای مطرحشده در رسانههای اسرائیلی نشان میدهد که این تقابل نهتنها ادامه دارد، بلکه بهطور مستمر در حال پیچیدهتر شدن است و میتواند معادلات امنیتی منطقه را بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
