به گزارش اطلاع با ما ، فعالان صنعت دارو نسبت به انباشت مطالبات، افزایش هزینه مواد اولیه و مشکلات موجود در روند قیمتگذاری هشدار دادهاند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، مجموع مطالبات شرکتهای صنعت دارو از بخشهای خصوصی و دولتی تا پایان مرداد ۱۴۰۵ به حدود ۲۶۷ همت رسیده است؛ رقمی که میتواند نقدینگی زنجیره تأمین دارو را تحت فشار قرار دهد.
صنعت داروسازی ایران در ماههای اخیر با مجموعهای از چالشهای مالی و اجرایی روبهرو بوده است. افزایش هزینه مواد اولیه، نوسانات ارزی، دشواری تأمین نقدینگی و تأخیر در وصول مطالبات، بخشی از مشکلاتی است که فعالان این حوزه درباره آن صحبت کردهاند.
در کنار این مسائل، روند تعیین و اصلاح قیمت برخی محصولات دارویی نیز به یکی از موضوعات مورد بحث میان دولت و فعالان صنعت تبدیل شده است. تولیدکنندگان معتقدند فاصله میان هزینههای واقعی تولید و قیمت فروش، در صورت تداوم، میتواند توان مالی شرکتها برای ادامه تولید و سرمایهگذاری را محدود کند.
یکی از مهمترین ارقام مطرحشده در روزهای اخیر، رقم ۲۶۷ هزار میلیارد تومان مطالبات زنجیره صنعت دارو است.
بر اساس اظهارات محمد عبدهزاده، رئیس سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی، مجموع مطالبات شرکتهای صنعت دارو از بخشهای خصوصی و دولتی تا پایان مردادماه به ۲۶۷ همت رسیده است. از این میزان حدود ۱۸۴ همت مربوط به بخش خصوصی و حدود ۸۲ همت مربوط به بخش دولتی عنوان شده است.
این حجم از مطالبات میتواند سرمایه در گردش شرکتها را تحت تأثیر قرار دهد؛ بهویژه آنکه زنجیره دارو برای خرید مواد اولیه، تولید، توزیع و تأمین مستمر محصولات به جریان نقدینگی نیاز دارد.
بخش دیگری از انتقادهای فعالان صنعت به نحوه تعیین قیمت دارو و تجهیزات پزشکی مربوط میشود.
برخی نمایندگان صنعت معتقدند در شرایطی که هزینه مواد اولیه، حملونقل، ارز و سایر هزینههای تولید افزایش پیدا کرده، قیمتگذاری باید بتواند تغییرات بهای تمامشده را نیز در نظر بگیرد.
در مقابل، سیاستگذار حوزه سلامت با مسئله مهم دیگری مواجه است: افزایش قیمت دارو میتواند هزینه پرداختی بیماران و فشار مالی بر بیمهها را افزایش دهد. به همین دلیل، موضوع قیمتگذاری دارو میان ملاحظات مربوط به تولیدکننده، بیمه و مصرفکننده قرار گرفته است.
محمود نجفیعرب، رئیس اتاق بازرگانی تهران، درباره توقف یا کندشدن روند جلسات قیمتگذاری ابراز نگرانی کرده و آن را عاملی برای افزایش مشکلات تولید و واردات دارو و تجهیزات پزشکی دانسته است.
عباس کبریاییزاده، رئیس فدراسیون اقتصاد سلامت ایران نیز بر اهمیت تداوم تولید داخلی تأکید کرده و معتقد است فاصله میان قیمتهای مصوب و هزینههای واقعی میتواند فشار بیشتری به شرکتهای دارویی وارد کند.
این دیدگاهها در شرایطی مطرح شده که گزارشهای اخیر نیز از فشار نقدینگی بر زنجیره تأمین دارو حکایت دارند.
یکی از نکات مهم مطرحشده از سوی فعالان حوزه سلامت، ظرفیت ایجادشده در تولید داخلی دارو است.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در نشستهای مرتبط با صنعت دارو، بخش عمده نیاز دارویی کشور از طریق تولید داخلی تأمین میشود. بنابراین اختلال در وضعیت مالی تولیدکنندگان میتواند صرفاً یک مسئله اقتصادی برای شرکتها نباشد و در صورت تشدید مشکلات، موضوع تأمین پایدار برخی اقلام نیز اهمیت بیشتری پیدا کند.
از سوی دیگر، گزارشهای رسمی و اظهارات مسئولان حوزه سلامت نیز طی ماههای اخیر بر مشکلات نقدینگی و مطالبات معوق در زنجیره دارو تأکید داشتهاند.
مشکل مطالبات معوق موضوع تازهای در صنعت دارو نیست. داروخانهها، شرکتهای پخش، تولیدکنندگان و مراکز درمانی در مقاطع مختلف با تأخیر در تسویه حسابها مواجه بودهاند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، در برخی موارد دوره وصول مطالبات بخش بیمارستانی و خصوصی طولانی شده است. همین موضوع باعث میشود بخشی از منابع مالی شرکتها به جای آنکه دوباره وارد چرخه تولید شود، در مطالبات معوق باقی بماند.
در چنین شرایطی، حتی شرکتی که بازار فروش مناسبی دارد نیز ممکن است با مشکل سرمایه در گردش مواجه شود.
فشار نقدینگی برای شرکتهایی که مواد اولیه تخصصی یا فناوریهای پیچیدهتری دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. افزایش هزینه واردات مواد اولیه، حملونقل، انتقال ارز و سایر هزینههای جانبی میتواند هزینه نهایی تولید این محصولات را افزایش دهد.
فعالان حوزه داروهای بیوتکنولوژی و محصولات پیشرفته نیز نسبت به تأثیر این عوامل بر تداوم تولید برخی اقلام تخصصی ابراز نگرانی کردهاند.
با این حال، میزان و زمان بروز کمبود احتمالی هر دارو به عوامل مختلفی از جمله موجودی شرکتها، میزان تولید، واردات، تخصیص ارز و وضعیت توزیع بستگی دارد و نمیتوان صرفاً بر اساس مشکلات مالی صنعت، کمبود قطعی یک محصول را پیشبینی کرد.
بخشی از فعالان صنعت دارو خواهان اصلاح سازوکار قیمتگذاری و حرکت به سمت فرمولهایی هستند که تغییرات هزینه تولید را سریعتر در قیمت نهایی لحاظ کند.
همزمان، تسویه مطالبات شرکتها و تقویت منابع مالی زنجیره تأمین نیز از موضوعات مهم مطرحشده در این حوزه است. گزارشهای اخیر نشان میدهد علاوه بر مطالبات ۲۶۷ همتی، موضوع تأمین مواد اولیه و دسترسی به منابع مالی نیز همچنان از چالشهای اصلی صنعت دارو محسوب میشود.
در نهایت، مسئله اصلی برای بازار دارو ایجاد تعادل میان قیمت قابلپرداخت برای بیمار، توان مالی بیمهها و امکان ادامه تولید برای شرکتهای دارویی است؛ تعادلی که نحوه سیاستگذاری قیمت، پرداخت مطالبات و تأمین ارز میتواند نقش مهمی در آن داشته باشد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
