به گزارش اطلاع با ما ، اتاق فرار در ایران: گزارشها نشان میدهد که اتاق فرار در ایران از مسیر اصلی خود به عنوان یک سرگرمی فرهنگی و فکری فاصله گرفته و درگیر مشکلات ساختاری، قانونی و ایمنی شده است. نبود نهاد واحد برای صدور مجوز و نظارت، قوانین مبهم، و ضعف در استانداردهای ایمنی باعث شده برخی از این فضاها به «خانه وحشت» تبدیل شوند. کارشناسان معتقدند سیاستهای چندپاره و بلاتکلیف، آینده این صنعت نوپا را تهدید میکند.
قرار بود واگذاری نظارت بر اتاق فرار در ایران به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آغاز دورهای تازه از ساماندهی باشد، اما پس از گذشت ماهها، فعالان این حوزه از بلاتکلیفی گسترده سخن میگویند. تغییرات مدیریتی، تقسیم مسئولیتها میان چند نهاد، و نبود مرجع واحد باعث شده مسیر قانونی این صنعت به معمایی پیچیده تبدیل شود.
مسیح خدابخشیان، بنیانگذار نخستین اتاق فرار در کشور، میگوید از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ تنها پنج درصد از اتاقهای فعال مجوز رسمی داشتند. با واگذاری مسئولیت به وزارت ارشاد، وزارت ورزش کنار کشید و در نتیجه هیچ مرجع مشخصی برای صدور مجوز باقی نماند. اکنون بنیاد ملی بازیهای رایانهای، سازمان استاندارد، آتشنشانی و اداره اماکن هرکدام بخشی از کار را در دست دارند، بدون آنکه هماهنگی واقعی میانشان باشد.
به گفته فعالان این صنعت، آییننامههای نظارتی در حال تدوین، گاهی با واقعیت اجرا فاصله دارد. مثلاً محدودیت ۳۰ درصدی تاریکی در بازیهای ترسناک یا الزام به برخی استانداردهای فنی ساختمان، در عمل قابلیت اجرا ندارد. چنین تصمیمهایی بیشتر شبیه قوانین فانتزیاند تا دستورالعملهای کاربردی برای کسبوکارهای واقعی.
در تهران بیش از ۳۰۰ اتاق فرار فعال است، اما بنیاد ملی بازیهای رایانهای و نهادهای دیگر نیروی کافی برای نظارت ندارند. در نبود اتحادیهای رسمی، نظارت بیشتر به شکل مقطعی و موردی انجام میشود. کارشناسان پیشنهاد میکنند اتحادیهای مستقل برای نظارت، صدور مجوز و رسیدگی به شکایات شکل بگیرد تا فعالیتها از حالت زیرزمینی خارج شود.
یکی از آسیبهای جدی اتاق فرار در ایران، گرایش بیشازحد به فضاهای ترسناک و خشونتزا است. بسیاری از مجموعهها برای جذب مخاطب بیشتر، استانداردهای ایمنی را نادیده گرفته و از فضاهای تاریک، پلّههای خطرناک و حتی تماس فیزیکی استفاده میکنند. این رفتارها علاوه بر آسیبهای جسمی، گاهی منجر به شکایت بازیکنان نیز شده است.
در برخی حوادث گزارششده، آتشسوزی یا خفگی ناشی از دود در اتاقهای فرار رخ داده که خوشبختانه منجر به مرگ نشده، اما زنگ خطر ایمنی را به صدا درآورده است. نبود تجهیزات اولیه مثل کپسول آتشنشانی و رعایتنکردن اصول ایمنی باعث شده برخی از این مکانها بیش از آنکه سرگرمکننده باشند، خطرناک باشند.
بازیکنان در صورت تخلف میتوانند به پلیس یا دادسرا مراجعه کنند. همچنین انجمن غیررسمی فعالان اتاق فرار با همکاری سایتهای فروش بلیت، نظارت نسبی بر این فضاها دارد. اگر مجموعهای فاقد دوربین باشد یا شکایتی از آن ثبت شود، بلیتفروشیاش تعلیق میشود. همین مسئله، در نبود نظارت رسمی، به ابزار خودتنظیمی صنعت تبدیل شده است.
بهگفته فعالان، ذهنیت مخاطبان ایرانی درباره اتاق فرار تغییر کرده و بسیاری از آنها تصور میکنند هرچه ترس بیشتر باشد، کیفیت بازی بهتر است. این فرهنگ غلط باعث شده طراحان برای جلب توجه، از روشهایی خطرناک استفاده کنند که در کشورهای پیشرفته سالهاست ممنوع است.
در حالی که بیش از ۸۰ درصد اتاقهای فرار در ملکهای مسکونی فعالاند، هنوز مشخص نیست این وضعیت از نظر قانونی پذیرفتهشده است یا نه. نبود شفافیت در مسیر مجوزدهی، سردرگمی در نظام ردهبندی سنی، و اختلاف میان نهادهای مسئول، چشمانداز روشنی برای آینده این صنعت باقی نگذاشته است.
اتاق فرار در ایران، صنعتی نو و پرطرفدار است که اگر با سیاستگذاری درست همراه شود، میتواند به بستری برای سرگرمی سالم و اشتغال جوانان تبدیل شود. اما در غیاب قانون روشن و نظارت مؤثر، این سرگرمی فرهنگی در خطر تبدیلشدن به خانههای وحشت بیقانون قرار دارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
