از مرغداری تا سفره؛ روایت پنهان گرانی مرغ و تخم‌مرغ که هیچ‌کس نمی‌گوید

به گزارش اطلاع با ما ، تخم‌مرغ : گرانی مرغ و تخم‌مرغ از مرغداری شروع شد، نه از مغازه. تورم سالانه تولید مرغ به ۷۲٪ رسیده، اما مصرف‌کننده تازه تبعات آن را حس می‌کند. کاهش ۳۴٪ واردات کنجاله سویا، حذف تدریجی ارز ترجیحی، افزایش ۸۹٪ دلاری واردات جو و قیمت‌گذاری دستوری، زنجیره تولید را فلج کرده است. نتیجه: مرغدار انگیزه ندارد، بازار شوک می‌خورد و تخم‌مرغ با تأخیر اما سنگین‌تر از همیشه گران می‌شود.

ماجرا از کجا شروع شد؟ نه از بازار، از آخور مرغ‌ها

برخلاف تصور عمومی، موج گرانی مرغ و تخم‌مرغ از خرده‌فروشی‌ها و میادین میوه و تره‌بار کلید نخورد. نقطه آغاز، مرغداری‌ها بود. داده‌های رسمی مرکز آمار نشان می‌دهد تورم سالانه تولیدکننده مرغ گوشتی از ۷۲ درصد عبور کرده، برای تخم‌مرغ به ۶۱ درصد رسیده و کل گروه مرغداری‌های صنعتی بیش از ۵۳ درصد گران شده است.

یعنی تولیدکننده ماه‌ها پیش ضررش را خورد؛ حالا نوبت سفره مردم است.

نهاده‌های دامی؛ داستان واقعی گرانی

مهم‌ترین بازیگر این میدان، «خوراک مرغ» است. مرغ گوشتی و تخم‌گذار مستقیماً به سه نهاده اصلی وابسته‌اند: ذرت، جو و کنجاله سویا. آمار واردات در ۱۰ ماهه ۱۴۰۴ فاش می‌کند:

واردات ذرت فقط ۱۲٪ رشد کرده (نزدیک ۹ میلیون تن)

واردات جو ۵۳٪ افزایش یافته، اما ارزش دلاری آن ۸۹٪ جهش کرده

واردات کنجاله سویا ۳۴٪ سقوط کرده است

کنجاله سویا برای تخم‌گذاری و رشد مرغ حیاتی است. کاهش آن یعنی مجبوری خوراک گران‌تر بدهی یا تولیدت بیفتد. هر دو یعنی قیمت نهایی بالا.

حذف ارز ترجیحی؛ ضربه‌ای که دیر جبران شد

منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، صریح می‌گوید: «صنعت طیور ۹۰٪ وابسته به واردات نهاده است.» سید جلال طیب‌طیبا هم تأکید می‌کند که ذرت فقط ۱۰٪ داخلی است، دانه‌های روغنی هم ۱۰٪. با حذف ارز ترجیحی، قیمت نهاده‌های وارداتی یک‌شبه جهش کرد.

مرغدار می‌گوید: «سهمیه دولتی می‌گیرم، اما کافی نیست. مابقی را از بازار آزاد می‌خرم با قیمتی چند برابر نرخ رسمی.» نتیجه: هزینه تولید از کنترل خارج شد، اما دولت همچنان اصرار بر قیمت‌گذاری دستوری دارد.

تخم‌مرغ؛ گرانی با فاصله، اما سنگین‌تر

بازار تخم‌مرغ مثل مرغ گوشتی نیست. اثر کاهش تولید با تأخیر ظاهر می‌شود، اما وقتی می‌آید، ماندگار است. آمار فعلی نشان می‌دهد تورم تخم‌مرغ وارد یکی از شدیدترین فازهای تاریخی خود شده. دلیلش روشن است: خوراک ارزان نداریم، جوجه ارزان نداریم، انرژی و حمل‌ونقل هم کمرشکن شده. مرغدار ترجیح می‌دهد تعطیل کند تا ضرر کند.

بحران فقط اقتصادی نیست؛ سیاست‌گذاری دوگانه قاتل اصلی است

کارشناسان یک پارادوکس را فریاد می‌زنند: از یک سو هزینه تولید آزادانه اوج می‌گیرد، از سوی دیگر دولت روی قیمت فروش خط قرمز می‌کشد.

نتیجه منطقی این تناقض چیست؟

کاهش سود تولیدکننده

افت انگیزه تولید

کاهش عرضه در بازار

جهش ناگهانی و جبری قیمت

نه مرغدار راضی است، نه مصرف‌کننده.

جمع‌بندی؛ هفت عامل که زنجیره را پاره کرد

بررسی داده‌های رسمی و اظهارات تشکل‌های صنفی نشان می‌دهد گرانی مرغ و تخم‌مرغ حاصل هم‌زمانی هفت شوک است:

جهش قیمت نهاده‌های دامی (ذرت، جو، کنجاله)

کاهش شدید واردات کنجاله سویا (۳۴٪)

افزایش ۸۹٪ دلاری هزینه واردات جو

حذف تدریجی ارز ترجیحی نهاده‌ها

رشد افسارگسیخته هزینه حمل‌ونقل و انرژی

تورم تولیدکننده که پیش از مصرف‌کننده جهش کرد

قیمت‌گذاری دستوری و حاشیه سود صفر برای تولید

تا زمانی که نهاده ارزان نرسد، مرغدار ضرر ندهد و دولت قیمت را واقعی نکند، بازار مرغ و تخم‌مرغ در تناوب بین «گرانی» و «کمیابی» باقی می‌ماند.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام