به گزارش اطلاع با ما ، پزشکیان : با گذشت بیش از یک سال از آغاز ریاستجمهوری مسعود پزشکیان، یکی از مهمترین وعدههای او درباره بازگرداندن آرامش به دانشگاهها و اصلاح رویههای انضباطی زیر ذرهبین قرار گرفته است. اگرچه بخشی از دانشجویان و اساتید به دانشگاه بازگشتهاند، اما شواهد نشان میدهد پروژه «احیای دانشگاه» هنوز به نقطه نهایی نرسیده و با مقاومتها و موانعی جدی روبهروست.
دانشگاه در سالهای پس از ۱۴۰۱ به یکی از پرچالشترین نهادهای کشور تبدیل شد؛ فضایی که با افزایش برخوردهای انضباطی، اخراج یا تعلیق اساتید و محدودیتهای دانشجویی همراه بود. مسعود پزشکیان در جریان رقابتهای انتخاباتی ۱۴۰۳، اصلاح این وضعیت را یکی از محورهای اصلی برنامه خود معرفی کرد و پس از ورود به پاستور نیز مکرراً بر لزوم ترمیم اعتماد در دانشگاه تأکید داشت.
ساختار آموزش عالی در ایران میان دو وزارتخانه علوم و بهداشت تقسیم میشود و همین موضوع، اجرای یک سیاست واحد را پیچیدهتر میکند. با این حال، صدور دستور بازگشت اساتید و دانشجویان حذفشده، نشانهای از تغییر رویکرد دولت جدید تلقی شد.
آنچه در دولت سیزدهم بر دانشگاهها گذشت، تنها به مقطع اعتراضات پاییز ۱۴۰۱ محدود نبود. از تغییر گسترده روسای دانشگاهها با نگاه سیاسی گرفته تا تصویب شیوهنامههای انضباطی سختگیرانه، همگی به شکلگیری فضایی انجامید که منتقدان از آن بهعنوان «دانشگاه امنیتیشده» یاد میکردند.
در این مقطع، شماری از اساتید اخراج یا بازنشسته اجباری شدند و برخی نیز مسیر مهاجرت علمی را انتخاب کردند. در میان دانشجویان نیز برخوردهای انضباطی گسترده، محدودیت ادامه تحصیل و محرومیتهای آموزشی گزارش شد. اگرچه آمارها در این زمینه متفاوت است، اما اصلِ وجود برخوردهای ساختاری، محل اختلاف جدی نیست.
در ماههای نخست دولت پزشکیان، اصلاح شیوهنامههای انضباطی و توقف بخشی از احکام اخراج در دستور کار قرار گرفت. وزارت علوم و وزارت بهداشت هر دو از بازگشت گروهی از دانشجویان و بررسی مجدد پروندهها خبر دادند. این اقدامات با واکنشهای متضاد روبهرو شد؛ از استقبال بدنه دانشگاهی تا انتقاد رسانههای اصولگرا.
در سطح رسمی، بارها اعلام شد که «پرونده اخراجیها بسته شده» و اکثر دانشجویان و اساتید به چرخه آموزش بازگشتهاند؛ ادعاهایی که تصویر مثبتی از عملکرد دولت ترسیم میکرد.
با این حال، گزارشهای میدانی، روایت اساتید و برخی رسانهها حاکی از آن است که روند بازگشت، یکدست و کامل نبوده است. برخی اساتید میگویند همچنان درگیر استعلامهای طولانی، موانع اداری یا مقاومت مدیریتهای دانشگاهی هستند؛ مدیریتهایی که بعضاً از دوره قبل بهجا ماندهاند.
در همین چارچوب، ارزیابیهای غیررسمی نشان میدهد بخشی از اساتید منتقد هنوز به دانشگاه بازنگشتهاند و فضای دانشگاه اگرچه از حالت کاملاً بسته فاصله گرفته، اما به وضعیت پیش از بحران نیز نرسیده است.
برخی چهرههای دانشگاهی معتقدند تغییرات رخداده را باید «کاهش سطح محدودیت» دانست نه «تحول بنیادین». فضایی که به گفته آنها از حالت پادگانی شدید خارج شده، اما همچنان با ملاحظات بیرونی و خطوط قرمز نانوشته اداره میشود.
در چنین شرایطی، طرح دوباره مفاهیمی مانند پویایی دانشجویی، مطالبهگری و نقش دانشگاه در توسعه کشور، بیش از آنکه یک دستاورد باشد، یادآور فاصله موجود میان وعدهها و واقعیت روزمره دانشگاه است.
یک سال پس از آغاز دولت پزشکیان، میتوان گفت پروژه «احیای دانشگاه» آغاز شده اما به ایستگاه پایانی نرسیده است. اصلاح برخی رویهها و بازگشت بخشی از نیروهای حذفشده، نشانه تغییر مسیر است؛ با این حال، تداوم موانع ساختاری و کندی اصلاحات، همچنان پرسشهای جدی درباره آینده دانشگاه در دولت چهاردهم باقی گذاشته است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
