به گزارش اطلاع با ما، نرخ بیکاری – مرکز آمار ایران جدیدترین گزارش خود از نرخ بیکاری و اشتغال در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد. بر اساس این گزارش، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر به ۷.۵ درصد رسیده که نسبت به سال ۱۴۰۳، ۰.۱ درصد کاهش یافته است. با این حال، نرخ مشارکت اقتصادی با کاهش ۰.۴ درصدی به ۴۰.۶ درصد رسیده و جمعیت غیرفعال اقتصادی با افزایش ۷۹۱ هزار نفری به ۳۹ میلیون و ۳۱۱ هزار نفر رسیده است. بخش خدمات با ۵۳.۲ درصد، بیشترین سهم اشتغال را به خود اختصاص داده و پس از آن صنعت با ۳۲.۸ درصد و کشاورزی با ۱۳.۹ درصد قرار دارند. نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله ۲۰.۳ درصد و گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال ۱۵ درصد ثبت شده است. در این گزارش، جزئیات کامل آمارهای بازار کار، تحلیل روندها و چالشهای پیش رو را بررسی میکنیم.
مرکز آمار ایران جدیدترین گزارش خود از وضعیت بازار کار در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد که نشاندهنده بهبود بسیار جزئی در نرخ بیکاری است. بر اساس این گزارش، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر به ۷.۵ درصد رسیده که نسبت به سال ۱۴۰۳، ۰.۱ درصد کاهش یافته است. این کاهش هرچند ناچیز است، اما نشان از توقف روند صعودی بیکاری در سال گذشته دارد. با این حال، بررسی عمیقتر آمارها نشان میدهد که بازار کار همچنان با چالشهای ساختاری جدی مواجه است. کاهش نرخ مشارکت اقتصادی، افزایش جمعیت غیرفعال و رشد بیکاری در میان جوانان، از جمله مواردی هستند که زنگ خطر را برای سیاستگذاران به صدا درآوردهاند.
یکی از مهمترین شاخصهای بازار کار، نرخ مشارکت اقتصادی است که نشاندهنده نسبت جمعیت فعال (شاغل و بیکار) به کل جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر است. در سال ۱۴۰۴، به میزان ۴۰.۶ درصد از جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر از نظر اقتصادی فعال بودهاند؛ یعنی در گروه شاغلان یا بیکاران قرار گرفتهاند. این رقم نسبت به سال ۱۴۰۳، ۰.۴ درصد کاهش یافته است که نشان از خروج بخشی از جمعیت از چرخه فعالیت اقتصادی دارد. به عبارت دیگر، افرادی که در سال ۱۴۰۳ در جستجوی کار بودند یا شاغل بودند، در سال ۱۴۰۴ از بازار کار خارج شده و به جمعیت غیرفعال پیوستهاند. این روند نزولی در نرخ مشارکت، یکی از چالشهای جدی بازار کار ایران است که نیازمند توجه ویژه سیاستگذاران است.
جمعیت غیرفعال از نظر اقتصادی که شامل افراد محصل، خانهدار، دارای درآمد بدون کار مانند بازنشستگان و سایر گروهها میشود، در سال ۱۴۰۴ به ۳۹ میلیون و ۳۱۱ هزار نفر رسیده که نسبت به سال قبل تقریباً ۷۹۱ هزار نفر افزایش داشته است. این افزایش چشمگیر در جمعیت غیرفعال، نشان از آن دارد که بخش قابلتوجهی از جمعیت در سن کار، به دلایل مختلف از جمله ناامیدی از یافتن شغل، ادامه تحصیل، یا تصمیم به عدم مشارکت در بازار کار، از چرخه فعالیت اقتصادی خارج شدهاند. این موضوع یکی از چالشهای اساسی اقتصاد ایران است که میتواند به کاهش بهرهوری و افزایش وابستگی اقتصادی منجر شود.
بررسی اشتغال در بخشهای عمده اقتصادی نشان میدهد که در سال ۱۴۰۴، بخش خدمات با ۵۳.۲ درصد بیشترین سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است. این بخش که شامل فعالیتهایی مانند حملونقل، انبارداری، ارتباطات، هتلداری، رستورانها، خدمات مالی و بیمه و سایر خدمات میشود، همچنان به عنوان بزرگترین雇主 کشور شناخته میشود. در مراتب بعدی، بخش صنعت با ۳۲.۸ درصد و کشاورزی با ۱۳.۹ درصد قرار دارند. سهم بالای بخش خدمات در اشتغال، نشان از تغییر ساختاری اقتصاد ایران به سمت اقتصاد خدماتی دارد که میتواند فرصتها و چالشهای خاص خود را به همراه داشته باشد.
نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله حاکی از آن است که ۲۰.۳ درصد از فعالان این گروه سنی در سال ۱۴۰۴ بیکار بودهاند. این رقم نسبت به سال ۱۴۰۳، ۰.۲ درصد افزایش یافته است. همچنین نرخ بیکاری گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ ساله نیز به ۱۵.۰ درصد رسیده که نسبت به سال قبل، ۰.۳ درصد افزایش داشته است. این آمارها نشان میدهد که با وجود کاهش ناچیز نرخ بیکاری کلی، بازار کار برای جوانان همچنان نامساعد است و هر سال بر تعداد جوانان بیکار افزوده میشود. این موضوع میتواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی جدی از جمله افزایش مهاجرت، کاهش انگیزه برای تحصیل و ورود به بازار کار و افزایش آسیبهای اجتماعی به همراه داشته باشد.
بررسی سهم جمعیت دارای اشتغال ناقص نشان میدهد که در سال ۱۴۰۴، ۷.۶ درصد از جمعیت شاغل ۱۵ ساله و بیشتر، به دلایل اقتصادی (مانند سال غیرکاری، رکود کاری، پیدا نکردن کار با ساعت بیشتر و…) کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار کرده و آماده برای انجام کار اضافی بودهاند. این افراد که به عنوان شاغلان ناقص شناخته میشوند، در واقع با مشکل کمبود ساعات کار مواجه هستند و درآمد کافی برای تأمین معیشت خود ندارند. در نقطه مقابل، ۳۸.۴ درصد از شاغلین ۱۵ ساله و بیشتر، بیش از ۴۹ ساعت در هفته کار کردهاند که نشان از وجود شاغلانی با ساعات کار طولانی و فشار کاری بالا دارد. این دوگانه نشان از نابرابری در توزیع ساعات کار و عدم تعادل در بازار کار ایران دارد.
با توجه به روندهای فعلی، پیشبینی میشود که بازار کار ایران در سالهای آینده با چالشهای جدی مواجه باشد. افزایش جمعیت غیرفعال، کاهش نرخ مشارکت اقتصادی و افزایش بیکاری جوانان، از جمله عواملی هستند که نیازمند مداخله جدی سیاستگذاران هستند. برای بهبود وضعیت بازار کار، نیاز به سیاستهایی مانند حمایت از کسبوکارهای کوچک و متوسط، تسهیل شرایط سرمایهگذاری، بهبود فضای کسبوکار، توسعه آموزشهای فنی و حرفهای و ایجاد اشتغال پایدار در بخشهای مولد اقتصادی داریم. همچنین باید به دنبال کاهش ناترازیهای ساختاری در بازار کار باشیم که یکی از مهمترین آنها، عدم تطابق مهارتهای نیروی کار با نیازهای بازار است.
آمارهای بازار کار در سال ۱۴۰۴ نشاندهنده بهبود بسیار ناچیز در نرخ بیکاری کلی است که با کاهش ۰.۱ درصدی به ۷.۵ درصد رسیده است. با این حال، کاهش نرخ مشارکت اقتصادی، افزایش ۷۹۱ هزار نفری جمعیت غیرفعال و افزایش بیکاری در میان جوانان و گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال، زنگهای خطری هستند که نباید نادیده گرفته شوند. بخش خدمات با ۵۳.۲ درصد بیشترین سهم اشتغال را دارد و پس از آن صنعت و کشاورزی قرار دارند. همچنین ۷.۶ درصد از شاغلان با اشتغال ناقص و ۳۸.۴ درصد با ساعات کار طولانی مواجه هستند که نشان از نابرابری در توزیع ساعات کار دارد. برای بهبود وضعیت بازار کار، نیاز به عزم جدی در اجرای سیاستهای حمایتی و اصلاحات ساختاری داریم تا بتوانیم اشتغال پایدار و باکیفیت را برای جمعیت فعال کشور فراهم کنیم.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
