به گزارش اطلاع با ما کاهش ضریب جینی و شکاف طبقاتی/ بررسی دادههای رسمی مرکز آمار نشان میدهد ضریب جینی و نسبت هزینهای میان دهکهای ثروتمند و فقیر کاهش یافته است. با وجود این، کارشناسان معتقدند این کاهش بیشتر ناشی از افت درآمد طبقات بالاتر در شرایط تورمی و رکودی است، نه بهبود واقعی وضعیت دهکهای پایین.
کاهش ضریب جینی بهعنوان یکی از مهمترین شاخصهای نابرابری درآمدی، توجه بسیاری از کارشناسان را جلب کرده است. آمارهای رسمی نشان میدهد ضریب جینی در مناطق شهری از **۰.۳۸۲** به **۰.۳۶۸۹** و در روستاها از **۰.۳۵۸۳** به **۰.۳۵۳۲** کاهش یافته است. همچنین نسبت هزینهای دهک دهم به دهک اول از **۱۳.۹۵ برابر** در سال ۱۴۰۲ به **۱۳.۲۵ برابر** رسیده است.
این روند نشان میدهد که فاصله طبقاتی در ظاهر کمتر شده است. در مناطق شهری نسبت هزینهای دهک دهم به دهک اول از ۱۱.۸۸ برابر به ۱۱.۱۴ و در مناطق روستایی از ۱۰.۲۶ به ۱۰.۱۸ رسیده است.
کاهش این شاخصها الزاماً به معنای بهبود شرایط اقشار کمدرآمد نیست. تجربه اقتصاد ایران در سالهای گذشته نشان میدهد که کاهش ضریب جینی گاهی بازتابی از افت همزمان سطح رفاه طبقات بالاتر و پایینتر بوده است. در شرایطی مانند تورم شدید یا تحریم اقتصادی، قدرت خرید دهکهای پردرآمد هم کاهش مییابد و همین امر باعث کم شدن فاصله ظاهری میان دهکها میشود.
نمونههای مشابه در گذشته نیز مشاهده شده است. پس از پایان جنگ تحمیلی یا در دوران اجرای یارانههای نقدی سال ۱۳۸۹، ضریب جینی بهطور موقت کاهش یافت. با این حال، آن تغییرات بیشتر ناشی از افت سطح عمومی رفاه بود تا رشد واقعی درآمد اقشار ضعیف.
به نظر میرسد کاهش ضریب جینی بیش از آنکه بازتاب بهبود توزیع درآمد باشد، نتیجه فشارهای اقتصادی فراگیر بر تمام دهکهای درآمدی است. در واقع، اقتصاد ایران با نوعی «همسطح شدن در سختی» مواجه است که کاهش شاخصهای نابرابری را رقم زده، اما نشانهای از عدالت پایدار اقتصادی محسوب نمیشود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
