کد خبر : 245315
تاریخ انتشار : یکشنبه ۹ آذر ۱۴۰۴ - ۸:۵۴

مهریه چگونه از یک هدیه‌ی سنتی به ابزار فشار تبدیل شد؟ ریشه‌ها، پیامدها و راه‌حل‌های ممکن

مهریه چگونه از یک هدیه‌ی سنتی به ابزار فشار تبدیل شد؟ ریشه‌ها، پیامدها و راه‌حل‌های ممکن
مهریه که در گذشته بخشی از دارایی واقعی داماد و نشانه‌ای از احترام و تأمین ابتدایی زندگی زن بود، طی ۳۰ سال اخیر به دلیل تغییرات فرهنگی، رقابت‌های اجتماعی و خلأهای حقوقی به موضوعی پرتنش و گاه ابزار سوءاستفاده تبدیل شده است.

مهریه چگونه از یک هدیه‌ی سنتی به ابزار فشار تبدیل شد؟ ریشه‌ها، پیامدها و راه‌حل‌های ممکن

به گزارش اطلاع با ما ، مهریه : مهریه که در گذشته بخشی از دارایی واقعی داماد و نشانه‌ای از احترام و تأمین ابتدایی زندگی زن بود، طی ۳۰ سال اخیر به دلیل تغییرات فرهنگی، رقابت‌های اجتماعی و خلأهای حقوقی به موضوعی پرتنش و گاه ابزار سوءاستفاده تبدیل شده است. افزایش بی‌قاعده تعداد سکه‌ها، نبود قوانین حمایتی از زنان، و محافظه‌کاری مردان در انتقال اموال، چرخه‌ای معیوب ایجاد کرده که امروز به بحران خانوادگی، مالی و اجتماعی منتهی شده است. بازگشت به سنت واقعی مهریه، اصلاح حقوق زنان، و تقویت نظام‌های بیمه‌ای و تأمین اجتماعی، سه محور اصلی برای کاهش آسیب‌هاست.

از هدیه تا ابزار فشار

مهریه در فرهنگ ایرانی، هدیه‌ای از سوی مرد و نشانه‌ای از احترام و تعهد به زندگی مشترک بود. در گذشته، خانواده داماد بخشی از خانه، زمین، حقابه یا مقداری طلا و نقره را به عنوان مهریه تعیین می‌کردند؛ چیزی واقعی، قابل لمس و متناسب با دارایی مرد.

اما از دهه ۷۰ به بعد، با ورود سکه به عنوان معیار اصلی مهریه، روندی جدید شکل گرفت؛ روندی که در آن تعداد سکه نه بر مبنای دارایی واقعی خانواده پسر، بلکه بر اساس رقابت‌های اجتماعی، چشم‌وهم‌چشمی و معیارهای ظاهری ارزش‌گذاری دختران تعیین شد. همین نقطه شروع، ریشه بسیاری از تنش‌های امروز است.

از چه زمانی مهریه دچار تغییر ماهیت شد؟

پرسش کلیدی همین‌جاست: چه شد که مهریه از هدیه به ابزار فشار تبدیل شد؟

دلایل اصلی عبارت‌اند از:

۱. تغییر معیار مهریه از دارایی واقعی به سکه

وقتی مهریه «بخشی از ملک یا دارایی موجود» بود، هیچ‌گاه از توان داماد فراتر نمی‌رفت.
اما با «سکه» ملاک شدن، مهریه عملاً از سطح مالی خانواده جدا شد و با «عدد» معنا پیدا کرد.

در این حالت طبیعی بود که:

ارزش سکه مرتب افزایش یابد

مهریه‌های ۳۰۰ تا ۵۰۰ سکه‌ای بی‌معنا اما رایج شود

عدد مهریه گاهی از کل دارایی سه نسل خانواده داماد هم بیشتر باشد

۲. رقابت‌های فرهنگی و اجتماعی

جامعه به شکلی نانوشته پذیرفت:
«هر چه سکه بیشتر، ارزش دختر بالاتر!»
این ذهنیت به‌سرعت تبدیل به عرف شد، بی‌آنکه واقعاً ریشه‌ای در فرهنگ گذشته داشته باشد.

۳. خلأهای جدی در قوانین مالی و حقوقی

نبود حمایت‌های قانونی از زنان (حق اشتغال، حق خروج از کشور، امنیت مالی، بیمه و…) باعث شد مهریه به عنوان تنها ابزار دفاعی زن دیده شود.
زنانی که ابزار دیگری نداشتند، طبیعی بود که مهریه را سپری برای امنیت آینده ببینند.

۴. افزایش آمار طلاق و کاهش ظرفیت تحمل خانوادگی

در دهه‌های اخیر طلاق به‌طور قابل توجهی افزایش یافته و در نتیجه:

زنان آسیب‌دیده مهریه را تنها پشتوانه خود دیدند

مردان در جست‌وجوی راه‌های فرار از مهریه شدند

چرخه‌ای از سوءظن، حسابگری و بی‌اعتمادی شکل گرفت

پیامدهای تبدیل مهریه به ابزار فشار

۱. تبدیل زندگی مشترک به معادله مالی

وقتی عدد مهریه غیرواقعی است، زندگی از ابتدا با نوعی حسابگری و بدبینی آغاز می‌شود.

این نگاه بر همه روابط بعدی سایه می‌اندازد.

۲. فرار مردان از ثبت دارایی

برای برخی مردان، مهریه سنگین یعنی:

انتقال اموال به نام مادر، خواهر یا دوستان

خرید و فروش صوری

پنهان‌کاری مالی

که همین موضوع، خانواده و به‌ویژه فرزندان را در آینده از حق ارث محروم می‌کند.

۳. شکل‌گیری سوءاستفاده‌ها در دو سوی ماجرا

زنانی که با نیت سوءاستفاده وارد زندگی می‌شوند
و
مردانی که دارایی، فرزند، حق خروج یا حق جراحی را ابزار فشار می‌کنند

هر دو محصول همان خلأهای قانونی هستند.

۴. آسیب مستقیم به کودکان

کودکانی که در این روند گرفتار می‌شوند،
نه امنیت عاطفی دارند
نه امنیت مالی

و نه آینده روشن.

ریشه اصلی اختلاف‌ها: نابرابری حقوقی

بخش عمده‌ای از بحران مهریه، نه از خود مهریه، بلکه از نبود حقوق پایه‌ای زنان ناشی می‌شود:

عدم دسترسی مستقل زنان به حق خروج از کشور

نیاز به اجازه همسر برای برخی درمان‌های پزشکی

سلب حضانت با معیارهای قدیمی

محدودیت‌های شغلی و تحصیلی

نبود حمایت‌های مالی و بیمه‌ای کافی

وقتی قانون، امنیت حداقلی برای زن فراهم نمی‌کند، مهریه ناگزیر تبدیل به سپر دفاعی او می‌شود.

پیشنهادهای اصلاحی (واقع‌بینانه و قابل اجرا)

۱. بازگشت به سنت واقعی مهریه

مهریه باید دوباره:

بخشی از دارایی واقعی داماد

متناسب با سطح اقتصادی دو خانواده

غیرقابل معامله توسط دیگری

باشد.
این یعنی مهریه سنگین اما بی‌پایه جای خود را به مهریه واقعی و قابل سنجش بدهد.

۲. به‌روزرسانی حقوق زنان

مطابق اصول قانون اساسی و معیارهای صیانت از کرامت انسانی:

حق تحصیل

حق اشتغال

حق جراحی و درمان

حق خروج از کشور

حق حضانت برابر

اصلاح حق ارث

باید بدون وابستگی به اجازه شخص دیگر برای زنان تضمین شود.

۳. ایجاد نظام «بیمه عمر اجباری زنان»

راه‌حل عقلانی برای تأمین آینده زنان این است که:

همزمان با عقد، زن بیمه عمر و بازنشستگی اجباری شود

حق بیمه بر اساس درآمد مرد تعیین شود

با تولد هر فرزند، امتیاز اجتماعی و اقتصادی به زن تعلق گیرد

این سیستم:

وابستگی زن به مهریه را کاهش می‌دهد

فشار مالی غیرمنطقی از دوش مرد برمی‌دارد

آینده زن را تضمین می‌کند

تنش‌های مالی هنگام طلاق را کاهش می‌دهد

مهریه نه شرّ مطلق است نه تضمین مطلق.

مسئله اصلی، بی‌تعادلی در ابزارهای قانونی است.

تا زمانی که زنان از حقوق پایه‌ای و امنیت مالی مستقل برخوردار نشوند، مهریه در ایران همچنان:

سنگین نوشته می‌شود

محل تنش است

ابزار سوءاستفاده خواهد بود

راه‌حل نه حذف مهریه است نه سنگین‌تر کردن آن.
راه‌حل، بازطراحی ساختار حقوق خانواده بر پایه کرامت، عدالت و مسئولیت‌پذیری متقابل است.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام

برچسب ها :اجتماعی ، مهریه

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 1 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۱
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

حسین یکشنبه , ۹ آذر ۱۴۰۴ - ۱۰:۱۲

مشکل فقط بخاطر این است که طلا بابت مهریه را بعد از عقد نباید بصورت جهانی محاسبه کرد ،اگر به فکر پشتوانه زن هستید چونکه هر دو در کشور با یک اقتصاد زندگی میکنند باید بعد از عقد سالهای بعد را با شاخص افزایش تورم سالانه بانک مرکزی محاسبه کنید که حقوق کارگران و کارمندان مشخص می‌شود تا تعادل بین تعهد مرد نسبت به مهریه و درآمد آقا برقرار باشد نه اینکه آن تعهد بعد از چند ماه به عدد تخیلی برسد که مرد و خانواده و نسل آن نتوانند آن را پرداخت کنند.کسانی که نسبت به طرح کاهش مهریه نامتعارف اعتراض می‌کنند یا تجارتشان لطمه می‌بیند یا عوامل دشمن هستند برای از بین بردن خانواده ایرانی و رواج ازدواج سفید و بی بندوباری و مجرد ماندن جوانان