به گزارش اطلاع با ما ، برنج پاکستانی: افزایش بیش از ۳۰ درصدی قیمت برنج پاکستانی در یک ماه اخیر، ناکارآمدی ارز ترجیحی را دوباره آشکار کرد. در حالی که این کالا با دلار ترجیحی وارد کشور میشود، مصرفکنندگان آن را با نرخ آزاد خریداری میکنند. اختلاف جدی میان وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی بر سر حذف این سیاست، اصلاحات اقتصادی را به بنبست کشانده است.
بازار مواد غذایی ایران این روزها با التهاب تازهای مواجه شده است. قیمت برنج پاکستانی که از اصلیترین اقلام سبد خانوار به شمار میرود، تنها در یک ماه بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته است. این رشد قیمتی در حالی رخ داده که نرخ ارز ترجیحی تغییری نداشته و همین موضوع بار دیگر نشان میدهد این سیاست در مهار قیمتها عملاً بیاثر بوده است.
برنج پاکستانی سالها مشمول ارز ترجیحی بوده، اما تجربه نشان داده یارانه ارزی به دست مصرفکننده نهایی نمیرسد. واردکنندگان با دریافت دلار ارزان، کالا را وارد کرده اما در بازار داخلی با نرخ آزاد عرضه میکنند. این روند علاوه بر توزیع رانت گسترده، به رشد فساد، قاچاق معکوس و کمبود مصنوعی در بازار نیز دامن زده است.
در شرایطی که سیدعلی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، خواستار حذف فوری ارز ترجیحی است، محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی، با این اقدام مخالفت جدی دارد. فرزین معتقد است حذف ارز ترجیحی میتواند بازار ارز توافقی را به شدت ملتهب کرده و به جهش تورمی جدید منجر شود. این اختلاف دیدگاه در بالاترین سطح مدیریتی، اصلاحات اقتصادی را متوقف کرده است.
تداوم تخصیص ارز ترجیحی موجب فشار مضاعف بر بودجه، تشدید نابرابری اجتماعی و بیثباتی در بازار میشود. دهکهای بالاتر که مصرف بیشتری دارند، سهم بیشتری از این یارانه پنهان میبرند و در مقابل دهکهای پایین همچنان زیر بار گرانی کمر خم میکنند.
کارشناسان معتقدند پایان دادن به این سیاست باید با بستههای حمایتی جایگزین همچون پرداخت نقدی یا کالابرگ الکترونیک همراه شود. اما اجرای چنین اصلاحی نیازمند هماهنگی کامل تیم اقتصادی دولت است؛ موضوعی که با اختلاف علنی وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی بیش از پیش دشوار شده است.
پرونده برنج پاکستانی تنها نمونهای از شکست ارز ترجیحی است. افزایش ۳۰ درصدی قیمت کالایی که با دلار ارزان وارد میشود، نشان میدهد این سیاست بیش از آنکه به حمایت از مردم منجر شود، به منبع رانت و فساد بدل شده است. اکنون دولت باید بین ادامه وضع موجود یا اتخاذ تصمیمی سخت برای آغاز اصلاحات واقعی یکی را انتخاب کند؛ تصمیمی که هر روز تعویق آن، هزینه بیشتری برای اقتصاد و جامعه به همراه دارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
